buyrak biokimyosi

DOC 47.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1495784042_68318.doc buyrak biokimyosi buyrak biokimyosi reja: 1. buyrakning organizmda bajaradigan vazifalari. 2. buyrakning regulyator-gomeostatik funktsiyasi. 3. buyrak to’qimasida me’yorda va patologik holatlarda moddalar almashinuvi. 4. siydikning kimyoviy tarkibi. 1. buyrakning organizmda bajaradigan vazifalari. katta odamlarda ikkala buyrakning og’irligi taxminan 300 g. buyraklar muhim a’zolardan biri bo’lib, ularning asosiy vazifasi organizm ichki muhiti muvozanatini doimiy saqlashdir. buyraklar suv-elektrolit balansini boshqarish, kislota ishqor muvozanatini saqlash, azot qoldiqlarini chiqarish, organizm suyuqliklari osmotik bosimini saqlash, qon bosimini boshqarish va boshqalarda qatnashadi. buyrak to’qimasi 2 qismdan iborat: tashqi (po’stloq) va ichki (miya). nefron buyrak parenximasining funktsional birligi hisoblanadi. nefronning baumen kapsulasidan qondagi suv hamda plazmaning boshqa past molekulali moddalari filtrlanib o’tadi; bu filtrlanishni harakatlantiruvchi kuchi koptokcha kapillyarlari bilan baumen kapsulasi filtrati (birlamchi siydik) tarkibi va past molekulali moddalarni kontsentratsiyasi jihatidan qon plazmasidan farq qilmaydi. nefronda 3 ta asosiy jarayon sodir bo’ladi: · koptokchalarda filtratsiya; · kanalchalarda reabsorbtsiya; · sekretsiya. filtratsiya davrida koptokchalardan har ikkala buyrak …

elektrolitlarni; birlamchi siydikdagi 6/7 suyuqlikni proksimal kanalchalarda reabsorbtsiyalaydi. distal kanalchalarda natriy qo’shimcha reabsorbtsiyalanadi, unda nefron bo’shlig’iga kaliy ionlari, ammoniy, vodorod ajralishi mumkin. hujayradagi atf ning 80% energiyasi natriy reabsorbtsiyasida faoliyat ko’rsatuvchi “natriy nasosi” ga sarflanadi. proksimal qismda suvning so’rilishi natriyning faol so’rilishi hisobiga passiv amalga oshiriladi. distal qismda natriy ionlari so’rilishga bog’liq bo’lmagan holda antidiuretik gormon yordamida boshqariladi. natriydan farqli ravishda kaliy nafaqat reabsorbtsiyalanadi, balki sekretsiya ham qilinadi, bu “natriy-kaliy nasosi”ning ishi hisobiga boradi. turli moddalarning reabsorbtsiya va sekretsiyasi mns va gormonlar yordamida boshqariladi. 2. buyrakning regulyator-gomeostatik funktsiyasi. buyrakning siydik hosil qilish funktsiyasi ularning organizmning hujayra tashqi suyuqligi, jumladan qonda osmotik bosim, suv-mineral va kislota-ishqor muvozanatini boshqarish bilan uzviy bog’langan. buyraklar suv-tuz gomeostazning neyroendokrin regulyatsiyasida efferent zveno vazifasini bajaradi. ortiqcha miqdorda natriyning iste’mol qilinishi yoki suv yo’qotish natijasida qonda osmotik bosimning oshishida osmoretseptorlar ta’sirlanadi. ularning qo’zg’alishi gipotalamusga boradi va vazopressin ajralishiga olib keladi. vazopressin yig’uvchi trubkalarda reabsorbtsiyani kuchaytiradi va diurezni …

siyasi tormozlanib, buyrak usti bezlaridan aldosteron ajratadi. bu bir tomondan yig’uvchi trubkalarda suvning reabsorbtsiyasini kuchaytiradi (vazopressin effektining pasayishi), ikkinchi tomondan esa buyrakning proksimal kanalchalarida natriyning reabsorbtsiyasi kuchayishi va siydik tarkibida kaliyning yo’qotilishi (aldosteron effekti). shu bilan aylanadigan qon hajmi va osmotik bosim me’yorga keltiriladi. kislota-ishqor muvozanatiga buyraklar sezilarli ta’sir ko’rsatadi, lekin u qon bufer sistemasidagi o’pka ta’siriga nisbatan uzoqroq muddatdan keyin namoyon bo’ladi. opkalarga qondagi vodorod ionlari kontsentratsiyasini me’yorlashtirish uchun taxminan 1-3 daqiqa talab etiladi, buyraklarga o’zgargan kislota-ishqor muvozanatini tiklash uchun 10-20 soat zarur. organizmda vodorod ionlari kontsentratsiyasini saqlab turishning asosiy mexanizmi bo’lib buyrak kanalchalari hujayralarida natriyni reabsorbtsiyasi va vodorod ionlarini sekretsiyasi hisoblanadi. bu mexanizm bir necha kimyoviy jarayonlar yordamida amalga oshadi. ulardan birinchisi – difidrofosfatlarning monogidrofosfatlarga aylanishidagi natriyni reabsorbtsiyasi. koptokchalarda hosil bo’luvchi buyrak filtrati yetarli miqdorda tuzlar, shuningdek fosfatlar saqlaydi. lekin monogidrofosfatlarni miqdori birlamchi siydikni buyrak kanalchalari bo’ylab harakatlanish davrida asta-sekin kamayadi. qonda digidrofosfatlarni monogidrofosfatlarga nisbati 1:4, koptokcha filtratida …

ovchi ikkinchi kimyoviy jarayon – bu kanalcha bo’shlig’ida bikarbonatlarni karbonat kislotaga aylantirish. kanalcha hujayralarida karboangidaraza ta’sirida suvni karbonat angidrid bilan birikishi natijasida karbonat kislota hosil bo’ladi. karbonat kislotaning vodorod ionlari kanalcha bo’shlig’iga chiqadi va u yerda bikarbonat anionlari bilan bog’lanadi; bu anionlarga teng miqdordagi natriy buyrak kanalchalari hujayralariga tushadi. kanalcha bo’shlig’ida hosil bo’lgan h2co3 oson co2 va h2o ga parchalanadi va organizmdan chiqariladi. natriyni organizmda saqlanishini ta’minlovhci uchinchi jarayon – buyraklarda ammiakni hosil bo’lishi. u boshqa kationlar o’rniga teng miqdordagi nordon moddalarni neytrallash va chiqarib yuborish uchun sarflanadi. buning asosiy manbai bo’lib glutaminni dezaminlash jarayoni, shuningdek aminokislotalarni, asosan glutamatni oksidlanishi bilan boruvchi dezaminlanishi hisoblanadi. glutaminni parchalanishi glutaminaza fermenti ishtirokida borib, bunda glutamat va erkin ammiak hosil bo’ladi. glutaminaza odamni turli a’zo va to’qimalarida topilgan, lekin uning eng yuqori faolligi buyrak to’qimasida aniqlangan. siydik va qondagi vodorod ionlari kontsentratsiyasini nisbati 800:1 bo’lib, buyrakni organizmdan vodorod ionlarini chiqarish qobiliyatini juda yuqori ekanligini …

xos fermentlar ham bor. bunday fermentlarga glitsin-amidinotransferaza (transamidinaza) kiradi. u quyidagi reaktsiyani boshqaradi: l-arginin + glitsin → l-ornitin + glikotsiamin bu kreatin sintezidagi boshlang’ich reaktsiyadir. bu ferment oshqozon osti bezida ham bo’ladi. mazkur fermentning qonda paydo bo’lishi shu a’zolarda o’zgarish borligidan dalolat beradi. buyrak po’stloq qismida ldg1 va ldg2, mag’iz qismida esa ldg5 va ldg4 uchraydi. buyrakning o’tkir yetishmovchiligida qon zardobida ldg1 va ldg2 faolligi ortadi. alaninaminopeptidaza (aap) izofermentlarini faolligini aniqlash ham muhim ahamiyatga ega. aap ning 5 ta izofermenti mavjud bo’lib, aap3 buyraklarda uchraydi. buyrak to’qimasi jarohatlanganda qonda va siydikda bu ferment mavjudligi aniqlanadi. buyrak kasalliklarini tashxis qilishda siydikdagi fermentlar faolligini tekshirish ham muhimdir. buyrakni o’tkir yallig’lanish jarayonlarida koptokcha membranalarini o’tkazuvchanligi ortadi. bu hol oqsil, shuningdek, fermentlarni siydik bilan chiqarilishiga olib keladi. umuman, buyrak to’qimasida modda almashinuvini o’zgarishi koptokchada qon aylanishini blokadasi, filtratsiya va reabsorbtsiyani buzilishi, siydik chiqarilishini blokadasi, sekretsiyani buzilishi va boshqalar bilan chaqirilishi mumkin. 4. siydikning kimyoviy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "buyrak biokimyosi"

1495784042_68318.doc buyrak biokimyosi buyrak biokimyosi reja: 1. buyrakning organizmda bajaradigan vazifalari. 2. buyrakning regulyator-gomeostatik funktsiyasi. 3. buyrak to’qimasida me’yorda va patologik holatlarda moddalar almashinuvi. 4. siydikning kimyoviy tarkibi. 1. buyrakning organizmda bajaradigan vazifalari. katta odamlarda ikkala buyrakning og’irligi taxminan 300 g. buyraklar muhim a’zolardan biri bo’lib, ularning asosiy vazifasi organizm ichki muhiti muvozanatini doimiy saqlashdir. buyraklar suv-elektrolit balansini boshqarish, kislota ishqor muvozanatini saqlash, azot qoldiqlarini chiqarish, organizm suyuqliklari osmotik bosimini saqlash, qon bosimini boshqarish va boshqalarda qatnashadi. buyrak to’qimasi 2 qismdan iborat: tashqi (po’stloq) va ichki (miya). nefron buyrak paren...

DOC format, 47.0 KB. To download "buyrak biokimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: buyrak biokimyosi DOC Free download Telegram