buyrak biokimyosi

PDF 40 pages 1.3 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PDF

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

презентация powerpoint mavzu: buyrak biokimyosi tuzuvchi: b.f.f.d.phd. to`xtayeva feruza shonazarovna siydik hosil bo‘lish mexanizmi katta odamlarda ikki buyrakning og‘irligi taxminan 300 g. buyraklar asosiy a’zolardan biri bo‘lib, ularning asosiy vazifasi organizm ichki muhiti doimiyligini saqlashdan iboratdir (9.1-rasm). ular organizmning asosiy sekretor a'zosi bo‘lib, qon plazmasi komponentlaridan siydik ishlab chiqaradi. buyraklar suv-elektrolit balansini boshqarish, kislota- ishqor muvozanatini saqlash, azo‘ qoldiqlarini chiqarish, organizm suyuqliklari osmotik bosimini saqlash, qon bosimini boshqarish, eritropoezni stimullash va boshqalarda qatnashadi. buyrak to`qimasi 2 zonadan iborat: tashqi (po‘stloq) va ichki miya) moddasi. nefron buyrak parenximasining funksional birligi msoblanadi. nefronning boumen kapsulasidan qondagi suv hamda molekulyar moddalari filtrlanib o‘tadi; boumen (birlamchi siydik) tarkibi va past molekulyar bo‘yicha qon plazmasidan farq qilmaydi. siydik hosil bo`lishining birlamchi bosqichi filtratsiya hisoblanadi: buyrak koptokchalaridagi kapillyar tugundan koptokcha bo‘shlig‘iga qonning suyuq qismi filtrlanadi. filtratsiya davrida koptokchalardan har ikki buyrak orqali 1 daqiqada 1300 ml qon o‘tadi. buyrak koptokchalarining umumiy filtrlanadigan yuzasi taxminan 1,5 m …

2 / 40

ishi filtratsiyani kamaytiradi. koptokchalar filtratsiyasi kattaligi bo‘yicha buyraklarning filtratsion qobiliyati haqida fikr yuritishadi. kanalchalarda 99 % suv, natriy, xlor, gidrokarbonat, aminokislotalaı, 93 % kaliy, 45 % siydikchil reabsorbsiyalanadi. nefronlarda 1 sutkada 180 l suyuqlik filtrlanadi va qaytadan soʻiladi. reabsorbsiya natijasida birlamchi siydikdan ikkilamchi siydik hosil bo‘lib, u kosacha va qovuqda to‘planadi. uning tarkibidagi asosiy moddalar 9.1-rasmda keltirilgan. nefron proksimal qism hujayralari filtratga o‘tgan glyukoza, aminokislota, vitamin, elektrolitlarni; birlamchi siydikdagi 6/7 qism suyuqlikni proksimal kanalchalarda reabsorbsiyalaydi. distal kanalchalarda natriy qo‘shimcha reabsorbsiyalanadi, unda i on bo`shlig`iga kaliy ionlari, ammoniy, vodorod ajralishi mumkin. hujayradagi atfning 80% energiyasi natriy reabsorbsiyasida faoliyat ko‘rsatuvchi “natriy nasosi” ga sarflanadi. proksimal qismda suvning so‘rilishi natriyning faol so`rilishi hisobiga passiv amalga ionlari so‘rilishga bog‘liq bo‘lmagan yordamida boshqariladi. natriydan farqli istesno kaliy nafaqat reabsorbsiyalanadi, balki “natriy-kaliy nasosi” so`rilishiga sekretsiya ham qilinadi. turli moddalarning reabsorbsiya filtratsiyasi mns va gormonal omillar yordamida boshqariladi. h u j a y r a d a …

3 / 40

lanadi yukstaglomerulyar apparat hujayralarida reninning ishlab chiqarilishi buyrakning muhim inkretor (ichki sekretor) a'zo ekanligini ko‘rsatadi. buyraklarda ishlab chiqarilgan eritropoetin oqsil tabiatiga ega bo‘lib, eritropoezni kuchaytiradi. buyrakning kislota-ishqor muvozanatni saqiashdagi vazifasi kislota-ishqor muvozanatiga buyraklar sezilarli taʼsir ko‘rsatadilar, lekin bu taʼsir qon va o‘pka bufer sistemalari ta’siriga nisbatan uzoqroq muddatdan keyin namoyon bo‘ladi. o‘pkalarga qondagi vodorod ionlari konsentratsiyasini me'yorlashtirish uchun taxminan 1-3 daqiqa talab etiladi, buyraklarga o‘zgargan kislota- ishqor muvozanatini tiklash uchun esa 10-20 soat zarurdir. organizmda vodorod ionlari konsentratsiyasini saqlab turishning asosiy mexanizmi bo‘lib, buyrak kanalchalari hujayralarida natriyning reabsorbsiyasi va vodorod ionlarining sekretsiyasi hisoblanadi. bu kimyoviy jarayon bir necha kimyoviy jarayonlar yordamida amalga oshadi. natriyning organizmda ushlab qolinishi va ortiqcha vodorod ionlarining chiqarilishini taʼminlovchi ikkinchi kimyoviy jarayon - kanalcha bo‘shlig‘ida bikarbonatlarni karbonat kislotaga aylanishidir. kanalcha hujayralarida karboangidraza ta'sirida suvni karbonat angidridi bilan birikishi natijasida karbonat kislota hosil bo‘ladi. karbonat kislotaning vodorod ionlari kanalcha bo‘shlig‘iga chiqadi va u yerda bikarbonat anionlari bilan …

4 / 40

aza fermenti ishtirokida borib, bunda glutamat va erkin ammiyak hosil bo‘ladi. glutaminaza odamni turli a'zo va to‘qimalaridan topilgan, lekin uning eng yuqori faolligi buyrak to‘qimasida aniqlangan. siydik va qondagi vodorod ionlari konsentratsiyasini nisbati 800:1 bo‘lib, buyrakni organizmdan vodorod ionlarini chiqarish qobiliyatining juda yuqori ekanligini ko‘rsatadi. organizmda vodorod ionlari to‘planishiga moyillik bo‘lgan holatlarda bu jarayon kuchayadi. shunday qilib, kislota-ishqor muvozanatni saqlash quyidagi kimyoviy jarayonlar yordamida amalga oshiriladi: 1.gidrofosfatni digidrofosfatga aylanishida natriy reabsorbsiyasi; 2.kanalchalarda bikarbonatlarning karbonat kislotaga aylanishi; 3.glutaminaza fermenti taʼsiri ostida glutamindan erkin ammiakning hosil bo‘lishi va uning boshqa kationlar o‘rniga neytrallanish reaksiyalarida qatnashishi. buyrak to‘qimasida meʼyorda va patologik holatlarda modda almashinuvining o‘ziga xos tomonlari buyrak to‘qimasida kechuvchi murakkab fiziologik jarayonlar ınetabolik jarayonlarda hosil bo‘luvchi energiyani doimo ko‘p sarfiash bilan boradi. tinch holatda organizmga qabul qilinayotgan kislorodning 8- 10% buyraklardagi oksidlanish jarayonlariga sarflanadi. boshqa aʼzolarga qaraganda buyrak massasiga nisbatan sarflanadigan energiya ko‘pdir. buyrak po‘stloq qismida aerob, mag‘iz qismida esa anaerob jarayonlar …

5 / 40

di siydik hajmining ortishi (poliuriya) ko‘p miqdorda suyuqlik, diurezni ko‘paytiruvchi oziq-ovqatlar (tarvuz, qovoq va boshqalar) qabul qilinganda kuzatiladi. patologik hollarda diurez buyrak kasalliklari (surunkali nefrit va pielonefrit), qandli diabet va boshqalarda uchraydi. ko‘p miqdorda siydikning ajralishi - sutkada 15 1 gacha va undan ko‘p qandsiz diabetda (diabetes insipidus) kuzatiladi (9.3- rasm). sutkalik siydik miqdorining kamayishi (oliguriya) kam miqdorda suyuqlik qabul qilinganda, tana harorati ortganda (terlash hisobiga ko p miqdorda suv yo‘qotiladi), qusganda, ich ketganda, toksikoz, o`tkir nefrit va boshqalarda kuzatiladi. buyrak parenximasining og‘ir jarohatlarida (o`tkir diffuz nefrit), siydik tosh kasalligida (siydik nayi berkilganda), rux, simob, margimush bilan zaharlanganda. kuchli asabiylashishda siydik chiqarilishi to‘liq to‘xtashi (anuriya) mumkin. sog‘lom odam siydigida juda kam miqdorda gemorroidal vena sistemalaridan so‘riluvchi sterkobilinogen bo‘ladi. yorug‘lik va havo taʼsirida rangsiz sterkobilinogen oksidlanib, rangli pigment - sterkobilinga aylanadi. klinik amaliyotda siydikda siydik sterkobilini baʼzida urobilin deb ataladi. jigar kasalliklarida, ichakdan so‘rilgan mezobilinogen (urobilinogen) va tripirrollar parchalanishi buzilganda, siydikda …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyrak biokimyosi"

презентация powerpoint mavzu: buyrak biokimyosi tuzuvchi: b.f.f.d.phd. to`xtayeva feruza shonazarovna siydik hosil bo‘lish mexanizmi katta odamlarda ikki buyrakning og‘irligi taxminan 300 g. buyraklar asosiy a’zolardan biri bo‘lib, ularning asosiy vazifasi organizm ichki muhiti doimiyligini saqlashdan iboratdir (9.1-rasm). ular organizmning asosiy sekretor a'zosi bo‘lib, qon plazmasi komponentlaridan siydik ishlab chiqaradi. buyraklar suv-elektrolit balansini boshqarish, kislota- ishqor muvozanatini saqlash, azo‘ qoldiqlarini chiqarish, organizm suyuqliklari osmotik bosimini saqlash, qon bosimini boshqarish, eritropoezni stimullash va boshqalarda qatnashadi. buyrak to`qimasi 2 zonadan iborat: tashqi (po‘stloq) va ichki miya) moddasi. nefron buyrak parenximasining funksional birligi msoblan...

This file contains 40 pages in PDF format (1.3 MB). To download "buyrak biokimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: buyrak biokimyosi PDF 40 pages Free download Telegram