ayiruv organlari

PPT 29 стр. 1,4 МБ Бесплатная загрузка

29 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,4 МБ

Тип файла PPT

Страницы 29

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 29

diapositiva 1 mavzu: ayiruv organlari * reja: i. kirish ayruv organlarining organizm faoliyatida ahamiyati. ii. asosiy qism. ichki muhit barqarorligini saqlashda nafas yo’li, ichak yo’li, teri va bo’yrak hususiyatlari. buyrakning tuzilishi va funksional ahamiyati. siydik hosil bo’lish mexanizmi. siydik tuta olmaslik ( eniurez ) kasaligi va uni oldini olish. terining ahamiyati, tuzilishi va funksiyalari. iii. yakuniy qism. teri kasalliklari va chiniqtirish. iv. nazorat savollari v. test savollari vi. foydalanilgan adabiyotlar * tirik organizm ichki muhit barqarorligini saqlash uchun organizmga kirgan oziqa moddalar, suv, havo va boshqa moddalarning almashinish qoldiqlarini tashqi muhitga chiqarib turishi shart. chunki moddalar almashinuvi qoldiqlari siydikni, siydik kislota, kreotinin va sho'nga o'xshash moddalar miqdori qonda ortib ketsa organizm zaharlanadi. organizmga dori sifatida yoki boshqa vaziyatda kiritilgan yot moddalar tashqari, organizm ichki muhiti muvozanatini saqlash uchun kerakli moddalari chiqarishi ham shart. * organizmdan tashqariga ajraluvchi chiqindi moddalarni ekskrentlar ataladi. ajratuvchi organlarni ekskretor deyiladi. ekskretor organlarga naf yo’li, teri, …

2 / 29

uhit suyuqliklarining hajm muvozanagini saqlash. qonda miqdori ortib ketgan organik moddalarning ortiqchasini chiarib tashlashda. bu suyuqliklarni osmatik muvozanatini saqlashda. oqsil, yog’ va uglevodlar almashinuvida. kislota – asos muvozanatini saqlashda. qon bosimi, eritrositlarning hosil bo’lishi, qonning ivishi buyrak bolalarda kattalardagiga qaraganda pastroqda turadi, shunda ham o'ng buyrak chap buyrakka qaraganda sal pastroqqa joylashgan. buyrak tuzilishiga ko'ra loviyaga o'xshaydi. buyrak kesib ko’riladigan bo’lsa, unda ikki qavat borligi ko'zga tashlanadi: tashqi – pastolok qavati va ichki – miya ( mag'iz ) qavati borligi ko'zga tashlanadi. buyrak strukturasi nefronlar deb ataladngan juda mayda, mikroskop tuzilishiga ega bo’lgan. siydik hosil bo’lishida mustakil katnashuvchi murakkab tuzilmalardan iborat. nefron buyrak tuzilishining funksional birligi bo’lib, bir necha qismlardan iborat bo’ladi. * buyrakning past qavatida shumlyanskiy kapsulasi bo’ladi. bu kapsula qo'shaloq devorli nixoyatda kichik ( mikroskopik ) kosachadan iborat. kosacha devorlari bir qavat xujayralardan tuzilgan. kapsulardan kanalcha boshlanadi, bu kanalcha buralib – buralib mag'iz qavatiga tushadi. kanalchaning ana shu …

3 / 29

voridan silqib o’tadi. bu jarayonni filtirlanish jarayonni deyiladi. filtirlanish natijasida hosil bo’lgan suyuqlikni dastlabki siydik deyiladi. dastlabki siydik tarkibiy qismiga ko'ra qon plazmasiga yaqin turadi. shuning uchun dastlabki siydik birlamcha va ikkilamcha burama naylardan o’tish jarayonida nay devorlaridagi qon kapilyarlariga organizmga zarur bo’lgan moddalar ( suv, aminokislotalar, mineral tuzlar va boshqa moddalar ) qaytadan so’riladi. bu jarayonni reabsorbsiya jarayoni ( qayta so’rilish ) deydilar. shu yo'l bilan qon osmatik bosimi va tarkibiy qismi muvozanati saqlanadi. * kanalchalarda qayta so’rilish jarayonidan keyin qolgan suyuqlik ikkilamchi siydik yoki oxirgi siydik deyladi. oxirgi siydik buyrak jomidan siydik yo'llari, orqali qovuqqa tushib yig'iladi va ma’lum xajmda yig'ilgandan so'ng reflektor ravishda organizmdan jinsiy bezlar siydik yo'li orqali tashqariga ajratiladi. odam bir kunda 1,5 l. siydik ajratadi. ohirgi siydik 1,5 l. bo’lishi uchun filtirlanadigan birlamchi siydik tahminan 100 l. bo’lishi, shundan 98,5 l. qaytadan qonga so’rilishi kerak. odam buyraklarining tomirlarining 24 soatda 800 – 900 l. …

4 / 29

iah akti ixtiyoriy bo’lib qoladi. biroq tunda siydikni tuta olmaslik odati ba’zi bolalarda saqlanib qoladi. bu xodisa bola xayotining tug’ri tartibga solinmasligiga: uyqudan oldin ovqat eyishi, ko’p suyuqlik ichish sabab bo’lishi mumkin. tunda siydik tuta olmaslik o’g’il bolalarda qiz bolalardagiga nisbatan ko’prok kuzatiladi va 10 yoshdan keyin yoki balog'atga etish davrida barxam toladi. bolalarda siydik tuta olmaslik kasalini eniurez kasalligi deyiladi. * eniurez kasalligi tug’ma yoki xayotda orttirilgan bo’lishi mumkin. xayotga orttirilganlariga sabab ko’pincha buyrakni, qovuqni va siydik yo'llarini shamollashi bilan bog’liq bo’ladi. shuning uchun bolani yo’rgaklaganda, belaganda tagini ho’l bo’lib qolmaslik extiyot choralarini ko’rish zarur. * * teri – odam tanasini tashqaridan qoplangan a’zo bo’lib, u organizmni himoya qiladi va turli fiziologik faoliyatni bajaradi. terinig sathi odamning yoshi, jinsiga qarab 1,5 – 2,0 m2 chamasida, o’rta xisobda 1,73 m2 bo’ladi. uepidermie, derma va teri osti, yog’ qatlamlaridan iborat. teri qon, limfa tomirlari va nerv uchlariga boy. organizmning ba’zi a’zo …

5 / 29

ng ko'zgalishiga bog’lik. odamning terisi orqali bir kechayu kunduzda 7,0 – 9,0 g. co2 ajratilib, 3,0 – 4,0 g. kislorod o’zlashtiriladi. bu miqdor gaz almashinuvining 2% teng bo’ladi. odamning terisi orqali issiq xaroratda, ovqat eyilgandan keyin, jismoniy ish vaqtida va boshqa sharoitlarda jadallashadi. teri moddalar almashinuvida ancha keng ishtirok etadi. gazlar almashinuvidan tashqari oqsillar, yog’lar, uglevodlar, vitaminlar almashinuvida muhim rol uynadi. teri boshqa a’zolarga nisbatan ko’p miqdorda suv yitadi va qonga ajratadi, teri orqali yukotiladigan suv nafas bilan chiqariladigan suv miqdoridan ikki barobar ko’p. tuzlar muvozanztida ham terining ahamiyati katta. * ter bezlari maxsuloti bo’lmish, ter modda almashinuvi qoldiqlarini chiqarib tashlashda ma’lum ahamiyatga ega. ter ta’mi sho’r bo’lgan rangsiz tiniq suyuqlik. xona xaroratida katta yoshli odam bir kunda 400 – 600 ml. ter ajratadi. tarkibida: 99% suv, siydikchil moddalar, siydik kislotasi, amiak va boshqa moddalar bo’ladi. terining tuzilishi. teri asosan 2 qavatdan: ustki yuza qavati epidermi va chuqur qavat yoki …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 29 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ayiruv organlari"

diapositiva 1 mavzu: ayiruv organlari * reja: i. kirish ayruv organlarining organizm faoliyatida ahamiyati. ii. asosiy qism. ichki muhit barqarorligini saqlashda nafas yo’li, ichak yo’li, teri va bo’yrak hususiyatlari. buyrakning tuzilishi va funksional ahamiyati. siydik hosil bo’lish mexanizmi. siydik tuta olmaslik ( eniurez ) kasaligi va uni oldini olish. terining ahamiyati, tuzilishi va funksiyalari. iii. yakuniy qism. teri kasalliklari va chiniqtirish. iv. nazorat savollari v. test savollari vi. foydalanilgan adabiyotlar * tirik organizm ichki muhit barqarorligini saqlash uchun organizmga kirgan oziqa moddalar, suv, havo va boshqa moddalarning almashinish qoldiqlarini tashqi muhitga chiqarib turishi shart. chunki moddalar almashinuvi qoldiqlari siydikni, siydik kislota, kreotinin va sh...

Этот файл содержит 29 стр. в формате PPT (1,4 МБ). Чтобы скачать "ayiruv organlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ayiruv organlari PPT 29 стр. Бесплатная загрузка Telegram