диалектал қатлам ва унинг социал моҳияти

DOC 48,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405920243_57001.doc диалектал қатлам ва унинг социал моҳияти диалектал қатлам ва унинг социал моҳияти режа: 1. ижтимоий диалектлар ҳақида умумий тушунча. 2. диалектизмларнинг ижтимоий моҳияти 3. жаргон, касб-ҳунар сўзларининг социал табақаланиши. илмий ва ўқув адабиётларида «ижтимоий диалектлар» терминини кўплаб учратамиз. одатда, ижтимоий диалектлар тилнинг шундай бир қатламики, улар адабий тил ва унинг талабларига тўғри келмайди. бироқ кўпгина ҳолларда «ижтимоий диалектлар»ни тилнинг юзага келишидаги асосий объект сифатида қўллаб келишади. жумладан, в. м жирмунский социал диалектларни ҳудудий диалектларга ҳам, шаҳар тил доирасига ҳам, адабий тилга ҳам (оғзаки, ёзма шакллари) тааллуқли эканлигини таъкидлаб ўтади. шунга кўра, в.м. жирмунский уларни ижтимоий диалектлар деб аташни таклиф қилади. ижтимоий диалектлар таркибига диалектизмлар, жаргон ва арго ҳамда профессионал сўзлар киради. б.а серебренников уларни диалектлар сифатида эмас, балки ижтимоий нутқ вариантлари, нутқ услублари эканлигини уқтириб ўтади. шу билан бирга, бу нутқ вариантлари, диалектлар сифатида хизмат қилар экан, уларнинг фонетик системаси ҳамда грамматик қурилиши нуқтаи назаридан адабий тилдан фарқ қилади, …

маълум бир ҳудудда яшовчи халқлар ҳаётини, турмушини, яшаш тарзини акс эттиради. хуллас, ижтимоий диалектларни бу тарзда тасниф этиш орқали уларнинг муҳим қирраларини аниқлаб олиш мумкин. 1. профессионал тил. бу тил асосан, тил пайдо бўлишининг муҳим омилларига асосланади, (адабий тил, ҳудудий диалект) луғат таркибида ўзининг алоҳида ўрнига эга. профессионал тил ҳар бир касб-ҳунарга хос маъно касб этади. айтайлик, этикдўзлар касби билан боғлиқ турли атамалар шу доирада қўлланса, ўймакорлар, наққошлар ва бошқа касбга оид атамалар ҳам ўз доирасида ишлатилади. профессионал тилда ҳар бир касбга доир маҳсулотларнинг тури алоҳида қўлланилади. масалан, 10 дан ортиқ машина турлари қўлланилади (кир ювиш, тикиш, бўёқ ва пардоз бериш) ёки 6-7 турдаги болта, 5-6 болға, 10 дан ортиқ арра номлари алоҳида ишлатилади. кўнадики, бу каби терминлар профессионал нутқнинг ўзига хос ижтимоий маъно касб этишини англатади. 2. жаргон ва уларнинг ижтимоий моҳияти. айрим ижтимоий гуруҳлар томонидан яратилиб, умумхалқ тилидан фарқ қилувчи дабдабали ёки яширин диалект жаргон дейилади. ўтмишда саводсиз …

н тушунарсиз кўринади. кундалик ҳаётда жаргонлар студентлар, умуман, ёшлар нутқида ҳам сезилиб туради. масалан, қуладим, йиқилдим (икки олдим), йигитнинг баҳоси (уч), ўпка (овлиқма одам), танка (талабага ҳомийлик қилаётган шахс, домла маъносида). пахан, махан (ота-она) кабилар ёшлар нутқида учраб туради. умуман олганда, маълум бир гуруҳ ва тўда вакиллари нутқи учун хос бўлган жаргон-ижтимоий диалектларнинг бир тури сифатида тилда яшаш тарзида ўз ўрнига эга. 3. диалектал қатламга хос (диалектизмлар) сўзлар. маълумки, кундалик турмушда кишилар бир-бирлари билан турли муносабатда бўладилар, яъни ўзаро фикрлашадилар, суҳбатлашадилар, ниманидир инкор этадилар. шу нарсани алоҳида таъкидлаш лозимки, адабий тилда ўқитувчи ва ўқувчи нутқида, телевидение ва радио дикторлари нутқида учрайдиган шева унсурлари адабий тил қоидаларига зид бўлади. одатда, шева унсурлари умумхалқ тилига эмас, балки шу умумтилнинг маҳаллий кўринишларига хос бўлган ҳодиса саналади. ижтимоий ҳаётда диалектизмларнинг алоҳида ўрни бор, чунки диалектал сўзлар умумтил луғат бойлигининг бир қисмини ташкил этади. диалектал сўзларнинг маълум бир қисми адабий тилга танлаб олинади ва улар …

ахманова о.с. словарь лингвистических терминов. -м: наука, 1966. 3. аврорин в.а. проблемў изучения функциональнўй сторонў язўка. // вопросў определить социалингвистики. -м.: наука, 1975. 4. бондалетов в.д. социальная лингвистика. –м: просвеҳение, 1987. 5. бодуэн де куртене. избраннўе трудў по обҳему язўкознания. м.:наука, 1957. 6. баскаков а.н. социально-экономические и этнолингвистические-русского двуязўчие и азербайджане. «социологические проблемў развиваюҳихся стран». –м: 1975, 273-274б 7. виноградов в.в. литературнўй язўк. -м: наука, 1978.

диалектал қатлам ва унинг социал моҳияти - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "диалектал қатлам ва унинг социал моҳияти"

1405920243_57001.doc диалектал қатлам ва унинг социал моҳияти диалектал қатлам ва унинг социал моҳияти режа: 1. ижтимоий диалектлар ҳақида умумий тушунча. 2. диалектизмларнинг ижтимоий моҳияти 3. жаргон, касб-ҳунар сўзларининг социал табақаланиши. илмий ва ўқув адабиётларида «ижтимоий диалектлар» терминини кўплаб учратамиз. одатда, ижтимоий диалектлар тилнинг шундай бир қатламики, улар адабий тил ва унинг талабларига тўғри келмайди. бироқ кўпгина ҳолларда «ижтимоий диалектлар»ни тилнинг юзага келишидаги асосий объект сифатида қўллаб келишади. жумладан, в. м жирмунский социал диалектларни ҳудудий диалектларга ҳам, шаҳар тил доирасига ҳам, адабий тилга ҳам (оғзаки, ёзма шакллари) тааллуқли эканлигини таъкидлаб ўтади. шунга кўра, в.м. жирмунский уларни ижтимоий диалектлар деб аташни таклиф қи...

Формат DOC, 48,5 КБ. Чтобы скачать "диалектал қатлам ва унинг социал моҳияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: диалектал қатлам ва унинг социа… DOC Бесплатная загрузка Telegram