бобур фаолиятида яратувчанлик ва бог-истирохатчилик санъати

DOC 117,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1405917001_56952.doc бобур фаолиятида яратувчанлик ва бог-истирохатчилик санъати бобур фаолиятида яратувчанлик ва бог-истирохатчилик санъати бобурийлар давлатининг асосчиси, юртдошимиз захирид-дин мухаммад бобур мумтоз шоир, таникли тарихчи ва хассос олим, йирик ташкилотчи булибгина колмай, уз даврида бог-истирохатчилик ва меъморчилик санъатининг янада равнак топишига хам салмокли хисса кушган улуг намояндадир. бобур ёшлигидан бошлаб андижонда сарой мухитида улгайганлиги учун нафис ва мумтоз меъморий мухитнинг куркам намуналари билан якиндан таниш булди. унинг ёшлиги табиат кучогида овчиликда, бог-роглар багрида утди. андижонда тарбияланиб савод топган кезлари хакида бобур шундай ёзади: «... тогларни хамиша яёк юриб, саёр килур эдим. яланг оёк юргандин оёкларим андок булиб эдиким, тог ва тош тафовут килмас эди». андижоннинг шимолидаги кишлокларда эканда хар икки-уч кунда овга отланур эдим. улуг чангалларни уртаб бугу-марал овлар эдук. ушок чангалларига чарча солиб, кирговулга куш солиб кезлар эдук». бобур 12 ёшларида отаси умаршайх мирзодан мерос колган фаргона вилоятининг хокимлик тахтига утаради. у ёшлигидан бобокалони темур довруги, пойтахт самарканд ва унинг …
2
нчи марта самаркандни эгаллайди. аммо 1513 йил бобур шайбонийхоннинг жияни ва угли убай-дулла султон ва темур султонлардан енгилиб, афгонистонга кайтиб кетишга мажбур булади. бирок захириддин бобур самаркандда кам яшаганлигига карамай узининг машхур «бобурнома»сида самарканд хакида ажойиб учмас хотиралар колдирганини курамиз. бобур самарканд ва унинг обидалари, кургони, иклими, географик урни, оби-хавоси хакида шундай ёзади: «рубъи маскунда (ер юзида) самаркандча латиф шахар камрокдур. бешинчи иклимдиндур. тули (узунлиги) туксон туккиз даража ва дакикадур. шахри самарканддур, вилоятини мавороуннахр дерлар» бобур навоий назарига тушган самарканд, чупон ота тепалиги, зарафшон дарёси хакида муфассал маълумотлар беради. у дейди: «кухак суйи (зарафшон) шимолидин окар, самарканддин икки курух булгай. бу сув била самарканд орасида бир пушта тушубдур. кухак (чупон ота) дерлар. бу руд (дарё) унинг тубидан окар учун кухак суйи дерлар. бу сувдан бир улуг руд айирибтурлар, балки дарёчадур. даргом суйи дерлар, самарканднинг жанубидин окар. самарканддин бир шаърий булгай. самарканднинг богот ва махаллоти ва яна неча тумонати бу сув …
3
ва боги бихишттур... (улугбек мирзо) пуштаи кухакнинг доманаси гарб сари боге солибдур, боги майдонга мавсум. бу богнинг уртасида бир олий иморат килибтур. чилстун дерлар, дуошёна, сутунлар тамом тошдин... иморат курсисини тамом тошин фарш килибтурлар. бу имораттин пуштаи кухак сари доманада яна бир богча солибтур, анда бир улуг айвон иморат килибтур. ушбу богчада яна бир чордара солибтур, изораси тамом чиний, чиннихона дерлар». бобур самарканд богларининг номи ва урнини курсатибгина колмай, балки уларга таъриф бериб хам утади. улардаги иморатлар, дарахтлар ва сув таъминоти билан кизикади. масалан, султон ахмад мирзо замонида (ху аср) беклар солдирган бог ва богчалар хакида гапириб, улар ичида дарвеш мухаммад тархоннинг чорбогини мактайди..чорбог уланги устида, тепаликда жойлашган булиб, унда супа шакли-даги погона-погона майдончаларга яхши кайрагочлар, сарв ва ок тераклар экилганлигини назар ташлайди. бобур хатто бу богнинг камчилигини курсатиб, унда катта сув хавзаси йук эди, деб ёзади. бобур самарканд атрофидаги ажойиб уланглар хакида хам алохида тухталиб утади. булар машхур конигил, …
4
отирлайди. бобур хиротдаги хайрли иморатлар билан бирга алишер навоийнинг богчасини машхур богизагон, боги нав, боги зубайда, боги сафед, боги шахар каби гузал манзилларни эслаб утибгина колмай уларга хос булган барча иморат ва унсурларни мохирона тасвирлайди. бобур самарканддан чикиб кетганидан сунг, кобул ва газна вилоятларини эгаллаб, мустакил давлат тузади ва кобулда 1504 йилдан 1526 йилгача узи, сунгра унинг угли комрон мирзо хукумронлик килади. бу даврда бобур давлатни бошкаришда катор тараккийпарвар тадбирларни жорий этиб, уз давлатининг барча жойларида ободончилик ишларига катта ахамият беради, куплаб карвонсаройлар ва хаммомлар курдиради, сугориш ишларига эътибор бериб, сув тугонларини тузатиради, экин майдонларини кенгайтиради ва куплаб богу-роглар барпо этади. хинд олими м. рандхаванинг хабар беришича, факат кобул шахрининг узида бобур амири билан 10 бог режа билан тузилади. бог-шахараро, чорбог, боги жалухона, уртабог, сувратбог, боги мохитоб шулар жумласидандир. булардан ташкари, бобур кобул вилоятининг обод манзилгохларидан бир неча богларини уз дидига мослаб «тарихлик ва сиёклик» билан туздирганки, улар каторига бобурнинг …
5
либ, тартибга солади. у обод этган чашмалардан бири кобулнинг пагмон тог этакларидаги хожа сеёрон чашмасидир. бобур чашмани анча кенгайтиради, атрофларини тошдан тердириб супа ясаттиради ва чумилишга боп килиб, ховуз бунёд этади; четларини эса ганч ва сорух билан текис коплатади. ушбу чашмага якин бир дарада бобур дурустгина сув манбаини куриб колади ва унда арик каздириб, даштга сув чикаради. бобур: «... мен арик каздуруб, дашти сеёроннинг гарби-жануб тарафидаги пушта-нинг устига келтурттум, пуштанинг устида улуг гард суфа солдирдум. суфанинг гирдида тамом тол дарахтлари экилди. хили яхши манзил булди. бу суфадин, юкорирок пуштанинг ёнида узум боги солдурдум», - деб хабар беради. шуниси эътиборлики, бобур кайси вилоят, туман, кишлок ёки тог хакида ёзмасин, у жойлардаги боглар, уланглар, сув чашмалар хакида хам алохида тухталиб утади. бобур газнанинг кентларидан бирида мозор устига гумбаз хам урнатган. у эл-юртда вайронагарчилик, бузгунчилик уруш-ларини олиб борувчи феодал хукмронларнинг ишларини кора-лайди. шундай хукмдорлардан бири аллоуддин жахонсуз гурий булиб, у газнани босиб олади …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "бобур фаолиятида яратувчанлик ва бог-истирохатчилик санъати"

1405917001_56952.doc бобур фаолиятида яратувчанлик ва бог-истирохатчилик санъати бобур фаолиятида яратувчанлик ва бог-истирохатчилик санъати бобурийлар давлатининг асосчиси, юртдошимиз захирид-дин мухаммад бобур мумтоз шоир, таникли тарихчи ва хассос олим, йирик ташкилотчи булибгина колмай, уз даврида бог-истирохатчилик ва меъморчилик санъатининг янада равнак топишига хам салмокли хисса кушган улуг намояндадир. бобур ёшлигидан бошлаб андижонда сарой мухитида улгайганлиги учун нафис ва мумтоз меъморий мухитнинг куркам намуналари билан якиндан таниш булди. унинг ёшлиги табиат кучогида овчиликда, бог-роглар багрида утди. андижонда тарбияланиб савод топган кезлари хакида бобур шундай ёзади: «... тогларни хамиша яёк юриб, саёр килур эдим. яланг оёк юргандин оёкларим андок булиб эдиким, тог ва т...

Формат DOC, 117,0 КБ. Чтобы скачать "бобур фаолиятида яратувчанлик ва бог-истирохатчилик санъати", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: бобур фаолиятида яратувчанлик в… DOC Бесплатная загрузка Telegram