mirzo ulug'bek hayoti va faoliyati

DOCX 19 pages 82.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 19
сузбоши урта осиёда, жумладан, узбекистонда етишиб чицкан буюк алломалар дупё тамаддунига, илм-фан тарак,к,иётига узларининг муносиб хиссаларини купшшган. дунё тарихида ва ислом ма~ даниятида буюк аждодларимиз форобий, беруний, мухаммад хоразмий, ибн сино, имом бухорий, ахмад яссавий, навоий каби мутафаккирлар билан бир к,аторда такикди давлат арбоби, жах;он астрономия фанининг асосчиларидан бири, машхур олим млрзо улугбек хам муносиб урин эгаллайди. мазкур рисола мирзо улугбекнинг хаёти ва фаолиятини ёритиб беришга багишланган булиб, унда буюк бобомизнинг ёшлик йиллари, хокимиятга келиши, сиёсий ва илмий фаолияти хаклда суз боради. унда бобомиз улугбекнинг юксак фази- латлари, илмга чанкрмиги, илм-фан хомийси булгаии, шунинг- дек, у томонидан мадрасалар, карвонсаройлар, тимлар, чорсу- лар ва хаммомлар бунёд этилганлиги аник фактлар мисолида курсатиб берилган. мазкур китобча мустак,ил узбекистоннинг ёш авлодида вага я га мухаббат, шонли тарихимизга ва буюк аждодларимизга хурмат ва гурур хисларини шакллантиришга хизмат килади. уни тайёрлашда муаллиф тарихий манбалар ва узбекистонлик олимлар к,ори ниёзий, бурибой ахмедов, аш- раф ахмедов ва бошкаларпинг …
2 / 19
емурнинг кенжа угли шохрух булиб, онаси аса сарой аъёнларидан гиёсиддин тархоннинг к;изи гав^аршод бегим эди. айни пайтда амир темур аскарлари ироада жанг цилишарди. 16 апрель купи мардин шахри темур кулига уади. 17 апрелда ж а султониядан етиб келгам чопар темурни набира кургани би- лаи табриклади. бу хушхабарни эшитган амир темур мардии ша>фи ах,лига шафкат цилиб, уни солик чуловидан озод келади. тарихчи шарафиддин али яздий узининг ≪зафарнома≫ аса- рида улутбекнинг гугалиши трисида куйидагича маълумот беради: ≪тангри, жа\он элларипинг подшоси що^рухга угил х,адя килди. янги чацалоц буюк, х;осилдор ва серсув диёрда дунёга келди; яиги ме^моп бахтли юлдуз остида тугилди≫. янги тугилган чакалок,ка амир темур уз отасининг исми- ни к;уйиб, мухаммад тарагай деб атади. амир темур уз наби- расини суйиб ва эркалаб улугбек деб аташи натижасида куп утмай унинг асл исмини деярли ишлатмай к,уйшиди. маьлум- ки, амир темурга улуг амир деб мурожаат к,илитарди. араб- дар ва форсларда ишлатиладиган амир сузига туркларнинг бек суш …
3 / 19
нипг ёшлик йилларига тегишли маълумотлар оз булиб, шу даврда- ги тарихчиларнинг кулёзмаларида у хакда жуда кам ёзилган. лекин шуниси эътиборлики, шарафиддин али яздий боища шахзода иброхим султон хаки да анча батафсил маълумот езиб колдирган. 1394 йилнинг май ойида мазкур угрук, темурнинг хотинлари ва болалари билан арманисюн ва кавказ ортига - амир темур хузурига ча^рилган ва 1395 йилнинг бахорида самарк^андга жунатилган. амир темур х^индистонга юриши чогида сароймулк хоним ва улугбек уни кобулгача кузатишади. тарихчи хон- дамирнинг маълум килишича, амир темурга севимли набираси билан ажралиш жуда к,ийин булса-да, бирок у хиндистоннинг иссик; имими гудакиинг саломатлигига салбий таъсир к,илишидан чучиб, 1398 йили уларни самаркандга к,айтариб юборади. 1399 йилнинг 30 мартида шахзода ва амирларнинг хотинлари, жумладан, беш ёшли улугбек бобосини хиндистондан цайтигаида амударё сохилларида кутиб олиш учун пешвоз чик^ишади. улугбек иброхим ва бошца шахзодалар, сароймулк хоним ва амирни кузатиб чик;кан болща аъёнлар билан доимо угрукда булиб, 1400-1401, 1402-1403 йилларда улар куп ва^тларини сул- тонияда …
4 / 19
к,илади. ушанда у≪ ёшли улугбек жахонгирнинг угли мухаммад султоннинг к,изи угай бегимга уйланган ад и. туй маросимлари к^рийб икки ой давом этади ва у тугага- иидан кейин амир темур миср, фаранг мамлакатлари, даш- ти к,ипчок, жета ва бошца улкалар элчиларини кабул килиб, уларга катта хадялар иньом этади ва элчиларнинг уз юртларига кайтишларига ижозат беради. 1404 йили амир темур хитойга юрипшни бошлаш ол- дидан набираси улугбекка тошкент, сайрам, авлиёота, ошпар ва мугулистонни (хитойгача), иброхимга эса фаргона, кошгарни берди. бирок шахродалар хали узлари учун ажра- тилган вилоятларга хокимлик киладиган даражада мустаци л бул ма га 11 л и к ла ри д а н боболарининг хузурларида к,ол адилар. тарихчи давлагшох самаркандий улугбекнинг ёиглик йилларидаёк яхши хотирага эга булганлигини таькидлаб, щун- дай далил келтиради. кррабогда улугбекнинг ёшлигида у билан турли уйипларни уйнайдиган уртога саройда циссахон (эргак сузловчи) лавозимидаги тарбиячининг жияни (сипглисининг угли) булган. вак'1 утиши билан бу киши уа билим ва маълу- мотини …
5 / 19
инг тарбияси учун махсус к^улланмалар хам мавжуд булиб, улардан бири, академик б. ах>1едовнинг та ькидлашича, ≪сулук ул-мулук≫ (≪подшохлар учун кулланма≫) деб аталган рисола эди. унда айтилишича, шахзода ва бекзода л арии ≪мухофазат к,илиш, ахволни кузатиб бориш, одатда, юцори унвонлик ва давлат нишонли≫ амирлар- нинг кулига топширилган. ≪шахзодалар савод чикаргап лари дан кейин ≪гузалликлар ва латифаларни на^л этувчи≫ цаламдан фойдаланиш ур**ига ≪сувдек нацшлик ханжар ва олов сочувчи≫ килични ишлатищ, найзабозлик ва камондан ук отиш санъа- тини урганганлар, чунки ≪чакдонлик билан бел боглаб, олам очувчи шамшир ишга тутирилмаса, билиш мумкинки, мамла- кат кдлам воситасида мухофазат этилмайди≫. бундан ташкдри, шахзода, хонзода ва бекзодалар от чопиш, чавгон уйнашни хам урганганлар. ≪сулук ул-мулук≫да айтилишича, шундан кейин булажак хукмдорга давлатни идора килиш санъати, турли лаво^ зим эгаларини тайинлащ, соли^ туплаш, рухонийлар, мансаб- дорлар хам да бошк,а юртлардан элчиларни кабул килиш, хай- ру садак,а бериш каби тартиб-к;оидалар буйича хам куникма ва маълумотлар берилган. щубхасиз, улутбек булажак хукмдор …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mirzo ulug'bek hayoti va faoliyati"

сузбоши урта осиёда, жумладан, узбекистонда етишиб чицкан буюк алломалар дупё тамаддунига, илм-фан тарак,к,иётига узларининг муносиб хиссаларини купшшган. дунё тарихида ва ислом ма~ даниятида буюк аждодларимиз форобий, беруний, мухаммад хоразмий, ибн сино, имом бухорий, ахмад яссавий, навоий каби мутафаккирлар билан бир к,аторда такикди давлат арбоби, жах;он астрономия фанининг асосчиларидан бири, машхур олим млрзо улугбек хам муносиб урин эгаллайди. мазкур рисола мирзо улугбекнинг хаёти ва фаолиятини ёритиб беришга багишланган булиб, унда буюк бобомизнинг ёшлик йиллари, хокимиятга келиши, сиёсий ва илмий фаолияти хаклда суз боради. унда бобомиз улугбекнинг юксак фази- латлари, илмга чанкрмиги, илм-фан хомийси булгаии, шунинг- дек, у томонидан мадрасалар, карвонсаройлар, тимлар, чорсу- лар...

This file contains 19 pages in DOCX format (82.6 KB). To download "mirzo ulug'bek hayoti va faoliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: mirzo ulug'bek hayoti va faoliy… DOCX 19 pages Free download Telegram