темур ва темурийлар даври тарихи тарихшунослиги

DOC 127.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1555325301_74094.doc темур ва темурийлар даври тарихи тарихшунослиги режа: 1. амир темур даври тарихи тарихшунослиги даврлари ва уларнинг хусусиятлари 2. амир темур давлати тарихининг тарихий адабиётларда ёритилиши 3. темурийлар даври тарихи тарихшунослиги амир темур даври тарихи тарихшунослиги даврлари ва уларнинг хусусиятлари амир темур шахси ва давлати тарихи куп ва хуп урганилган мавзулардан биридир. лекин темур шахси ва фаолиятига хамиша бир хил бахо берилмаган. темур тарихи тарихшунослиги у хокимият тепасида турган вактданок бошланган. ана шу катта хажмдаги тарихшуносликни уч даврга булиб урганмок максадга мувофикдир: 1) темур давридан то хх асрнинг 30-йилларигача; 2) хх асрнинг 30-йиллари охиридан - 80 йиллар 2 ярмигача; 3) мустакиллик даври. биринчи даврда темур давлати тарихи бутун дунёда кенг куламли урганилди. иккинчи даврда темур даври тарихини урганиш тарихий вокеаларнинг барчаси, жумладан темур тарихи коммунистик мафкура нуктаи назаридан, синфийлик тамойиллари асосида урганила бошлади. натижада амир темур конхур, темур каллакесар деган карашлар хукмрон булиб колди. темур шахси ва фаолияти, давлати тарихини …
2
курашди ва бир вактнинг узида барлослар кабиласини уз атрофига жипслаштириб борди. 1361 йилда у туглуг темур тарафига утди ва бунинг эвазига шахрисабз хамда карши вилоятининг хукмдори этиб тайинланди. шахрисабз хамда карши вилоятнинг хукмдори этиб тайинланди. бирок, у туглуг темурнинг ракиби-балх хукмдори амир хусайн билан иттифок тузди. улар биргаликда мугулларга карши исён кутардилар. бирок маглубиятга учрагач, урта осиёни ташлаб сейистонга кочишга мажбур булдилар. сейистондаги харбий харакатларидан бирида темур унг кули хамда унг оёгидан яраланади. шундан кейин у бир умр чулок булиб колди ва келгусида улкан давлат тузган бу «темурланг» (оксок темур) лакабини олди. 1360 йилда шахрисабз ва каршининг беги булган булган амир темур 1370 йилга келиб яъни 10 йил ичида бутун мовароуннахрнинг хукмронига айланди. ибн арабшох маълумотларида куринадики, темурнинг отаси турагай художуй мусулмон булган, у олим ва дарвешларнинг айникса, шайх шамсиддин кулор (кулол)нинг дусти булган. бу такводор зотнинг хоки гури амир макбарасига куйилган ёки кучирилган. темурнинг янги диний маслахатчиси хамда хомийси …
3
и ва динга булган жонкуярлигини бурттириб курсатишга мойил булганлар. шубхасиз, амир темур уламо ахлининг хомийси булган улар билан тенгма-тенг мулокотлар олиб борган ва айникса пайгамбар авлодларига хурмат билан караган: сохибкироннинг уз тугишганларидан ташкари унинг давлатида хаёти дахлсиз хисобланган яккаю-ягона одамлар сайидлар булган дейиш мумкин. бундан ташкари, хофизи абру ёзишича, темур дини исломни мустахкамлаш учун гамхурлик килган, у хеч качон вакфларнинг пул билан боглик ишларига аралашмас эди. бартольд яна бир уринда темур тарихни жуда яхши билган, деб ёзади. бартольднинг бу сузлари тарихчи ибн халдуннинг темур билан булган сухбат мазмунига суяниб ёзилган. гап шундаки, факат xvi аср охирларига келибгина араб файласуфи ибн халдун (1332-1406) илк бор мусулмон дунёсида тарихни хикоя килиб беришдан ташкари, вокеаларнинг сабабий богланишларини хам, прагматик баён (тарихдаги объектив тараккиёт конунларини очиб бермасдан, вокеаларни факат ташки богланиши ва изчиллигига караб тасвирлаш) килиб бериш ва умумдунё тарихининг тараккиёт конунларини белгилаш борасида уриниб курди. ибн халдун табиат ва инсоният тарихи уртасида диаликтик …
4
ина сакланиб колган, холос, аксарияти йукотилган, айримлари вайроналарга айланган. масалан, самарканд калъасида (тепакургон) 1371-1372 йилларда уша даврнинг обрули кишиларидан бири булган суфий нуриддин басир ёки кутби чахордохум учун макбара тикланган эди. бу обида 1868 йилнинг майига кадар яхши сакланган . чор россияси самаркандни босиб олгач, шу йилнинг июнь ойидаёк кауфманнинг буйруги билан бу нодир ёдгорлик дурдонасининг факат тарихи ва тасвири- тарихчи рассом в.в.верешчагиннинг суратларигана сакланиб колган,холос. хатто мана шу кухна суратлар хам 1915 йилга келибгина ошкор килинди ва бу хакда туркистондаги рус зиёлилиригина огох булдилар, холос. хозир лойиха- тарих ва унда курсатилган улчовлар буйича хулоса килиш мумкинки, кутби чахордохум макбараси олти бурчакли махобатли гумбази булган бино эканлигини курамиз. унинг деворлари сирланган гиштлар билан, пештоклари ёзма накшлар ва гумбаз куббалари феруза ранг билан зийнатланган эди. таникли муаррих зайниддин восифий xv аср охиридаги вокеаларни баён килаётиб, абдурахмон жомий самарканд газламаларини бехад хуш курган ва либосларини хам факат шу газламалардан тиктирганлигини эслаб утади. …
5
тажида сакланган дошкозон- темурнинг тортиги узининг тарихий урнига кайтди. икки тоннали туй козони олти асрча бурун « етти хосиятли металл куймасидан ишланган, турли шакллар ва куръондан олинган арабча сузлар билан бехад нафис безатилган,туй козонининг юкори диаметри икки ярим метрни ташкил этади. унда бир йула 1000 ошхурга етарли палов дамлаш мумкин». шарафиддин али яздий ёзишича, темур самаркандга хунармандчилик, меъморчилик, фан ва бошка сохаларда фойдаси тегиши мумкин булган барчани олиб келаверишни буюрган. «у турли касбдаги хунармандчиларни йигишга уринди», деб ёзга эди клавихо а.ю. якубовскийнинг маълумотига кура, самарканднинг ишлаб чикариш кудратини оширмок максадида темур бу ерга олтин урда, хуросон, озарбйжон, арманистон, форс, месопотамия ва бошка вилоятлардан мажбурий равишда хунармандларни кучиради. тарихчилар xv асрда самарканд ахолиси этник жихатдан ранг-баранглигини таъкидлашган. темур харбий юришлар чогида жамгарган бойлигининг катта кисмини уз пойтахти самаркандни безашга, янги йуллар ва савдо расталари куришга сарфлади. ибн арабшохнинг гувохлик беришича куришга сарфлади. ибн арабшохнинг гувохлик бершича, темур «дунё савдогарлар шарофати билан …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "темур ва темурийлар даври тарихи тарихшунослиги"

1555325301_74094.doc темур ва темурийлар даври тарихи тарихшунослиги режа: 1. амир темур даври тарихи тарихшунослиги даврлари ва уларнинг хусусиятлари 2. амир темур давлати тарихининг тарихий адабиётларда ёритилиши 3. темурийлар даври тарихи тарихшунослиги амир темур даври тарихи тарихшунослиги даврлари ва уларнинг хусусиятлари амир темур шахси ва давлати тарихи куп ва хуп урганилган мавзулардан биридир. лекин темур шахси ва фаолиятига хамиша бир хил бахо берилмаган. темур тарихи тарихшунослиги у хокимият тепасида турган вактданок бошланган. ана шу катта хажмдаги тарихшуносликни уч даврга булиб урганмок максадга мувофикдир: 1) темур давридан то хх асрнинг 30-йилларигача; 2) хх асрнинг 30-йиллари охиридан - 80 йиллар 2 ярмигача; 3) мустакиллик даври. биринчи даврда темур давлати тарихи буту...

DOC format, 127.0 KB. To download "темур ва темурийлар даври тарихи тарихшунослиги", click the Telegram button on the left.