органик кимё фанини укитишнинг долзарб муаммолари

DOC 309.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403252762_43933.doc 0 н с 4 2 2 2 2 2 3 2 ccl hcl cl chcl hcl cl cl ch hcl cl cl ch hcl cl - + - + - + - + o h no r hno h r c o 2 2 140 110 3 + - ¾ ¾ ¾ ® ¾ + - - 1 2 4 r ch ch r h kmno - - - - 1 2 2 1 2 r ch ch r o r ch ch r - - - ® + - - - 1 2 2 1 2 1 2 r ch ch r r ch ch r r ch ch r r ch ch r - - - + - - - ® - - - + - - - oh r ch ch r r ch c r + - - - ® - - - 1 2 …
2
улар органик буёкларни (ализарин, пурпур, индиго), узум шарбатини бижгитиб сирка хосил килишни, усимликлардан шакар, мой олишни, ёгларни ишкорлар билан кайнатиб совун хосил килишни билганлар. аммо узок вактгача органик моддалар аралашма холида ишлатиб келинган. ix асрга келиб араб ал-кимёгарлари сиркадан сирка кислотани, мусаллас ичимлигидан этил спиртни соф холда ажратиб олишга муяссар булдилар. xvi асрда этил спиртни сульфат кислота билан ишлаш натижасида этил эфир олинди. органик моддаларни соф холда олиш ва уларни урганиш. xviii асрнинг охири ва xix асрнинг бошларига келиб кучайди. швед кимёгари и.я.берцелиус «усимлик ва хайвон организмларида хаёт мавжуд экан, уларда моддаларнинг синтези жонсиз табиатдагига караганда бошкача булиб, кандайдир «хаётий куч»нинг таъсирида содир булади» дейди. шу даврда бир гурух кимёгарлар берцелиуснинг изидан бориб, фанда виталистик (лотинча vita сузидан «хаёт», lis «куч» демакдир) оким келиб чикди. бу оким тирик табиатдаги моддаларни лаборотория шароитида синтез килиб булмайди, деган идеалистик таълимотни олга суриб, кимё фанининг тараккиётига тускинлик килди. 1824 йилда берцелиуснинг шогирди, немис …
3
-кесил исботланди ва водород, кислород, азот ва бошка элементлар борлиги аникланди. 1861 йили козон университетининг профессори а.м.бутлеровнинг органик моддаларнинг кимёвий тузилиши назариясини яратиши органик кимёнинг ривожланиши тарихида оламшумул ахамиятга эга булди. а.м.бутлеров узининг «органик кимёни тулик урганишга кириш» деган китобида углерод бирикмалари анорганик бирикмаларга нисбатан бекарор эканлигини углерод бошка элементлар билан бирикиб хилма-хил бирикмалар хосил килишини углеродли купчилик бирикмалар бир хил эмперик формулага эга булиб, тузилиши ва хусусиятлари жихатидан фаркланишини курсатиб берди ва бу ходисани изомерия деб атади. углеводородларда водород атомлари бошка элементларнинг атомларига алмашиниб янги бирикмаларни хосил килиши мумкин. шу сабабли органик кимёни баъзан углеводородлар ва уларнинг хосилалари кимёси хам деб атайдилар. углерод бирикмалари хосилаларининг кимёвий хусусиятлари улардаги функционал гурухларнинг хоссаларига боглик. масалан: метанда водороднинг битта атоми аминогурухга-nн2 га урин алмашинган булса, бу бирикма асос хусусиятларига, карбоксил гурух-соон га урин алмашинган булса, кислота хусусиятларига эга булади. сн3nн2 ← сн4 → сн3соон метиламин сирка кислота шу тарика органик кимё фан …
4
нечтасини синтез килиб олишга муяссар булди. а.м.бутлеровнинг тузилиш назариясидан бутун дунё органик кимёгарлари хозирга кадар кенг фойдаланмокдалар. бу назариянинг ривожланиши ва бойишида бутлеровнинг шогирдлари ва издошлари в.в.марковников, а.м.зайцев, е.е.вагнер, а.е.арбузов ва бошкалар катта хисса кушдилар. н.н.зинин 1841 йилда козонда узининг органик кимё мактабини ташкил килди. у ароматик углеводородларнинг нитробирикмаларини кайтариш натижасида олинган моддаларнинг кимёсини урганди. унинг энг ажойиб кашфиётларидан бири нитробензолдан анилиннинг олинишидир: с6н5nо2 к 3 н2 → с6н5nн2 к 2 н2о нитробензол анилин узбек кимёгарларидан с.ю.юнусов ва о.с.содиковлар жахон фани хазинасига муносиб хисса кушдилар. хозирги вактда органик бирикмаларнинг тузилишини урганадиган услублар: ик, уб, ямр, ренгеноструктурали анализи ва бошкалар. бу услублар органик бирикмаларнинг тузилишини урганишга катта имконият яратиб бермокда. xix асрнинг бошларида органик кимёда минглаб янги органик моддаларнинг кашф этилиши ва синтез килиш даври булиб, аммо улардаги содир булаётган кимёвий узгаришларни ва конуниятларни асослаб берувчи назариянинг йуклиги органик кимёнинг янада ривожланишига тускинлик килди. немис кимёгари ю.либих узининг шогирдлари билан аччик …
5
ар. бу назарияга кура радикаллар органик моддаларда атом вазифасини бажариб, хеч кандай кимёвий узгаришларга учрамайди. уша вактдаги органик бирикмаларнинг радикалларига караб гурухларга ажратилиши кимёнинг кисман ривожланишига йул очиб берди. аммо радикаллар назарияси узокка бормади. чунки, унинг тарафдорлари радикалларнинг молекула тузилишидаги тутган урнини исботлай олмадилар. кейинчалик радикаллардаги водород атомлари реакцияга киришиши мумкинлиги исботлангандан сунг бу назария уз мавкеини бутунлай йукотди. органик кимёнинг ривожланиши 1840-1854 йилларда радикаллар назарияси урнига типлар назарияси вужудга келди. бу назариянинг тарафдорлари ж.дюма, ш.жерар, а.лоран, а.кекуле ва бошкалар. органик моддаларнинг тузилишини тажриба йули билан аниклаб булмайди, уларни факат молекулаларнинг реакция натижасида узгарадиган кисмига караб типларга булиш мумкин, деган идеалистик фикрни илгари сурдилар. типлар назариясига кура органик моддаларнинг тузилиши ва хоссалари анорганик бирикмаларникига ухшаш булиб, улардаги бир ёки бир нечта водород атоми урнига радикаллар алмашинишидан органик моддалар хосил булади. xix асрнинг 60 йилларига келиб молекуляр огирликни аниклашда атом огирликнинг ишлатилиши, атомларнинг молекулада узаро богланган холда булишининг аникланиши айникса шадланд …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "органик кимё фанини укитишнинг долзарб муаммолари"

1403252762_43933.doc 0 н с 4 2 2 2 2 2 3 2 ccl hcl cl chcl hcl cl cl ch hcl cl cl ch hcl cl - + - + - + - + o h no r hno h r c o 2 2 140 110 3 + - ¾ ¾ ¾ ® ¾ + - - 1 2 4 r ch ch r h kmno - - - - 1 2 2 1 2 r ch ch r o r ch ch r - - - ® + - - - 1 2 2 1 2 1 2 r ch ch r r ch ch r r ch ch r r ch ch r - - - + …

DOC format, 309.0 KB. To download "органик кимё фанини укитишнинг долзарб муаммолари", click the Telegram button on the left.