turkiy tillar oilasi

DOC 64,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405767379_56669.doc turkiy tillar oilasi reja: 1. turkiy tillarni o`rganish tarixidan. 2. turkiy tillar oilasi, uning genealogik guruhlari haqida. 3. turkiy tillarning lisoniy xususiyatlari. turkiy tillarning o`rganilish tarixidan, ilmiy turkiyshunoslik asoschilari, turkiy tillarning geneologik tasnifi, turkiy tillar oilasi, agglyutinativ tillar, turkiy tillarning fonetik strukturasi. turkiy tillarni o`rganish uzoq davrlarga borib taqaladi. turkiyshunoslikni xi asrda mahmud qoshg`ariy boshlab berdi. o`zining âdevonu lug`atit turkâ asarida olim (qomus istambulda ahmad rifâat tomonidan 1915-1917-yillar (iii tomlik) da nashr qilingan, shuningdek, sim atalay (divanu lug`at-it-turk terkumesi) va c.bchoskelmann (mittelturkisscher wortschatz nach mahmud al-kasgaris divan lug`at-at-turk) tomonidan tarjima qilingan) asosan uyg`ur, xakas, qipchoq va o`g`uz tillari materiallari asosida qiyosiy-tipologik tadqiqotlarni yuzaga chiqargan. asarda qirg`iz, qipchoq, uyg`ur, tuxsi,yag`mo, chigil, igrak, charuk, yemak, boshqird tillari va xalqlari qarindosh deyiladi. bulg`or va suvar tillarini birmuncha farq qiluvchi, o`g`uz tillarini esa eng oddiy, deb hisoblaydi. chumul, kay, yabaku, tatar, basmil xalqlari boshqa tilda gaplashishgan. eng to`g`ri, yaâni abadiy tilga eng yaqin …

adi. v.v.bartoldning aniqlashicha, bu lug`atning turkiy qismi eramizning xii-xiii asrlari adabiy turkiy tilini aks ettiradi. al-andalusiy (arab tilshunosi) yaratgan lug`at va grammatikada qipchoq (kuman yoki poloves) tilining o`g`uz (turkman) tili bilan qiyosan elementlari mavjud. jamoliddin ibn muxannaning âxilâat ul-lison va halibot ul bayonâ asari o`g`uz tillaridan birining lug`at va grammatikasini, shuningdek, fonetik xarakteristikasining bayon etilganligi bilan ajralib turadi. b va m, t va d undoshlarining boshda f va n, k va x undoshlarining boshqa pozitsiyalarda kelish xususiyatlari ochib beriladi. jamoliddin at-turkiyning âbulg`at al-mushtakâ lug`ati arab-qipchoq tillarini qiyoslash asosida tuzilgan. misrda arab filologlari tomonidan yaratilgan asarlar: xv asr grammatik tadqiqoti âqavanin al-kulmiya li-dabt al-lug`at at-turkiyaâ (1928-yilda istambulda kilisli rifâat tomonidan nashr etilgan) hamda xv asrning filologik asari âkitob at-tuhfatuz zakiyaâ (1945-yilda istambulda basim atalay tomonidan nashr qilingan)dir. turkiyshunoslikning yana bir tarmog`i xviii va xix asrning 1-yarmidagi rus va g`arb tadqiqotchilarining izlanishlari samarasini o`z ichiga oladi. xviii asrdan turkiy tillarni qiyosiy o`rganish …

ov turkiy tillarini qiyosan o`rganish bo`yicha eng mukammal va asosli ishlar yaratganki, undan keyingi tadqiqotlar v.v.radlov ishlarining davomi va to`ldirilgan ko`rinishlari bo`lib yuzaga chiqdi. olimning âðð±ñð°ð·ññ ð½ð°ñð¾ð´ð½ð¾ð¹ ð»ð¸ñðµñð°ññññ ñññðºñðºð¸ñ ð¿ð»ðµð¼ñð½â (ñ. i-x, ð¡ðð, 1868-1904), âðð¿ññ ñð»ð¾ð²ð°ññ ñññðºñðºð¸ñ ð½ð°ñðµñð¸ð¹â. (ð¡ðð, 1888-1905) kabi asarlari turkiy tilshunoslikda eng qimmatli ilmiy asarlardir. n.f.katanova âðð¿ññ ð¸ññð»ðµð´ð¾ð²ð°ð½ð¸ñ ñññð½ñ ð°ð¹ñðºð¾ð³ð¾ ñð·ñðºð° ñ ñðºð°ð·ð°ð½ð¸ðµð¼ ð³ð»ð°ð²ð½ðµð¹ñð¸ñ ñð¾ð´ññð²ðµð½ð½ññ ð¾ñð½ð¾ñðµð½ð¸ð¹ ðµð³ð¾ ðº ð´ññð³ð¸ð¼ ñð·ñðºð¾ð¼ ñññðºñðºð¾ð³ð¾ ðºð¾ñð½ñâ (ðð°ð·ð°ð½ñ, 1903) nomli tadqiqoti ham fanda ulkan shuhrat qozondi. xullas, turkiy tillarini o`rganish bo`yicha qisqacha sharx shulardan iborat bo`lib, turkiy tillar, turkiy xalqlar va ularning madaniyati kabilar olimlarni qiziqtirib kelganligini dalillaydi. turkiy tillar â oltoy oilasiga kiruvchi hamda genetik va tipologik belgilari bilan umumlashadigan qarindosh tillar hisoblanadi. turkiy tillarni genealogik jihatdan tasniflash bo`yicha i.n.berdin, n.i.ilminskiy, v.v.radlov, n.a.aristov, n.f. katanov, f.ye.korsh, a.n.samaylovich kabi olimlar izlanishlar olib borishgan. shulardan a.n.samaylovichning tasnifi keng tarqalgan bo`lib, turkiy tillarning barchasi 6 asosiy guruhga ajratiladi: 1. r-guruh, bulg`or yoki chuvash: 1) …

o`; 5) sari; 6) qalg`an. bunga: a) mo`g`ullargacha: oltoy tili, qirg`iz, qumiq, qorachoy-bolqor, qaraim, tatar, boshqird; b) mo`g`ullardan so`ng: qozoqcha va no`g`aycha kiradi. 4. tag`liq â guruh, chig`atoy yoki janubiy â sharqiy: 1) toquz; 2) ayaq; 3) bol; 4) tag`; 5) sariq; 6) qalg`an. bunga qadim chig`atoy, xitoy turkistoni aholisi tili, o`zbek tili va qora tatarlar tili kiradi. 5. tag`li â guruh, qipchoq â turkman: 1) doquz; 2) ayaq; 3) bol; 4)tag`; 5) sari; 6) qalg`an. bularga xorazm o`zbeklarining shevasi ham kiradi. 6.ol- guruh, turkmancha yoki janubiy â g`arbiy: 1) doquz; 2) ayaq; 3) ol; 4) dag`; 5) sari; 6) qalan. turkman, ozarbayjon va turk tili, gagauzlar tili ham kiradi. turkiy tillar oilasiga 30 ga yaqin til kiradi. bu tillarda so`zlashuvchi xalqlar osiyo, yevropa, amerika va avstraliyada istiqomat qiladilar. bu tillarda so`zlashuvchilarning aksariyati osiyo qitâasida yashaydi. turkiy tillar oilasiga quyidagi tillar kiradi: turk, ozarbayjon, turkman, gagauz, qrim-tatar, qorag`ay, balqor, qo`miq, …

k va uyg`ur tillari guruhi. o`zbek tili o`zbek xalqining milliy adabiy tili bo`lib, bir-biridan fonetik, morfologik va leksik xususiyatlari bilan farqlanib turadigan shevalardan tashkil topgan. uyg`ur tili o`rta osiyo, qozog`iston va xitoy xalq respublikasining sinsyan â uyg`ur respublikasida yashovchi uyg`ur xalqining tilidir. 5. o`g`iz tillari guruhi: a) tuva tili. tuva va mongoliya xalq respublikasi territoriyasida yashovchi tuva xalqining tilidir; b) tofalar (yoki karagas) tili krasnoyarsk o`lkasida yashovchi elat tili. 6. yoqut tili. yoqutistonda yashovchi yoqutlarning tilidir. 7. xakas tillari guruhi: xakas tili, shor tili, cho`lim tili (cho`lim tatarlari tili), oltoy tilining shimoliy shevalari. turkiy tillar â agglyutinativ tillar guruhiga kiradi. turkiy tillardagi affikslar bir maânolidir â so`z tarkibida ishtirok etayotgan har bir qo`shimcha faqat bir maânoni anglatgan holda birin â ketin yopishib ketaveradi. masalan, o`zbek tilida o`qituvchilarga so`zida o`qi - o`zak, t-orttirma nisbat qoshimchasi, uv-harakat nomi qo`shimchasi, chi-shaxs oti yasovchi affiks, lar-ko`plik, ga-jo`nalish maânosoni ifodalaydi; vengr tilida haz-uy, hazfa-uyda, hazak-uylar, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"turkiy tillar oilasi" haqida

1405767379_56669.doc turkiy tillar oilasi reja: 1. turkiy tillarni o`rganish tarixidan. 2. turkiy tillar oilasi, uning genealogik guruhlari haqida. 3. turkiy tillarning lisoniy xususiyatlari. turkiy tillarning o`rganilish tarixidan, ilmiy turkiyshunoslik asoschilari, turkiy tillarning geneologik tasnifi, turkiy tillar oilasi, agglyutinativ tillar, turkiy tillarning fonetik strukturasi. turkiy tillarni o`rganish uzoq davrlarga borib taqaladi. turkiyshunoslikni xi asrda mahmud qoshg`ariy boshlab berdi. o`zining âdevonu lug`atit turkâ asarida olim (qomus istambulda ahmad rifâat tomonidan 1915-1917-yillar (iii tomlik) da nashr qilingan, shuningdek, sim atalay (divanu lug`at-it-turk terkumesi) va c.bchoskelmann (mittelturkisscher wortschatz nach mahmud al-kasgaris divan lug`at-at-turk) to...

DOC format, 64,5 KB. "turkiy tillar oilasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: turkiy tillar oilasi DOC Bepul yuklash Telegram