саботул ожизин да ташбих

DOC 49.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403347606_45012.doc саботул ожизин да ташбих www.arxiv.uz саботул ожизин да ташбих узбек адабиёти тарихида узининг ранг – баранг жанрлардаги асарлари билан муносиб из колдирган шоирлардан бири суфи оллохёрдир. шоир шеъриятининг мавзу кулами кенг булиб, унинг гоявий – бадиий кимматини белгилаш куп жихатдан поэтик санъатлар талкинига боглик. истиклолга кадар суфи оллохёр ижоди узбек адабиётшунослиги эътиборидан четда колиб келади. унинг бадиий махорати тугрисида хам суз юритилмади. эндиликда у юксак истеъдод эгаси сифатида тан олинмокда. бунинг боиси, аввало, шоир уз таъсир кучига эга булган адабий услуб ва ифода вситаларини махорат билан эгаллаганлигидир. суфи оллохёр шеъриятида шарк адабиётидаги мавжуд поэтик санъатларнинг деярли барчасидан унумли фойдаланган-лиги билан ажралиб туради. биз бу уринда шоирнинг поэтик махорати хакида фикр юритар эканмиз, ташбих санъатидан фойдаланиш имкрониятларини тадкик этиш билан чекланамиз. бу санъатнинг назарий – илмий кирралари адабиётшуносликка оид махсус тадкикотлар хамда дарслик – кулланмаларда асослаб берилган. жумладан, а хожиметов унинг узига хос хусусияти-ни шундай таърфлайди» «ташбих» – шарк адабиётида …
2
курсатади. ташбихи мутлак («аник ухшатиш») оллохёр бадиий ижодида кенг кулланилган усуллардан хисобланади. санъатнинг бу турида ухшатиш маъносини ифодаловчи гуё, сингари, дай, дек, монанд каби суз ёки кушимчалар ишлатилган. куйидаги мисолларга эътибор берайлик: кунгилда гусса колмас бир бир чигитдек, етурсан янги уйланган йигитдек. хаво мисдек кизир, ер хам темирдек, газаб килган киши бугай кумирдек. келтирилган байтларда суфи оллохёрнинг тасаввуфий карашлари акс этган. биринчи байтда инсон уз улимидан сунг кабр ичида кай даражада ётишига кинояли тарзда ишора этилади. инсон кунглида чигитдек гусса колмаслиги унинг умуман хаётдан ажралганини. унинг янги уйланган йигитдек ётиши хам бехалоллик, хаётнинг билдиради ширинлигини унутиш нишонасидир. иккинчи байтда эса шоир киёмат куни тасвирини келтиради. ухшатишлар хам ана шу тасаввуфий образга хос хусусиятларни очишга хизмат килган. байтдаги тасвирга кура, киёмат куни атом бомбаси сингари хавога, ер темирга ухшаб кизийди. оллохнинг бу иноятидан ажабланган ва газабланган киши эса мисоли кумирдек корайиб ёнади. демак, суфи оллохёр келтирган ташбихлар хаётий булиб, у ишонарли …
3
ш кишига ухшатади. яна бу фикридан кайтиб, сув устидаги хасга киёслайди. ташбихланган шахсга янги ухшатишлар топиш дастлабки ухшатишлардан воз кечишмас, аксинча, шоир шариат хукмига карши киши киёфасини янада кучайтиради. ташбихи тасвия - тенглаштирилган ухшатиш хам фикрни таъсирчан ифодалашнинг усулидир. суфи оллохёр «саботул ожизин» таркибига кирган рубоийлардан бирида ёзади: ман гунахлик кул эрурман, сан гафур, ман хатолик бандадурман, сан карим. маълумки, тенглаштирилган ухшатиш санъатида шоир узидаги бирор нарсани тасвирланаётган нарса ёки шахс билан киёслайди. шу асосда узига ва уша шахсга муносиб ташбих топади. келтирилган байтдаги ухшатиш ана шу конуният асосида курилган. яъни, шоир – лирик кахрамон узи ва оллохни мукояси этар экан, ким кандай номга сазавор эканлигини ташбих оркали ифодаламокда. демак, шоир – лирик кахрамон гунохли кул. оллох гафур, шоир хато килган банда, оллох – карим: шеъриятда ташбихлар ишлатилганда купчилик холларда ухшатилаётган ёки ухшаётган нарса уртасидаги восита тушиб колдирилади. ташбихнинг бундай усули кулланилганда «ухшайди», «гуё», «монанд», «дек» каби суз ёки кушимчалар …
4
аввало суз-нинг таъсирчанлигини таъминлаш, бадиий гоянинг кувватини оширишни ният килади. бизнинг фикримизча уз олдидаги ана шундай максадларга тула – тукис эришган. зотан, «саботул ожизин» даги шеърларнинг бадиий жихатдан мукаммаллиги шундан далолат беради. � ќожиаќмедов а. шеърий санъатлар ва мумтоз šофия. – «шарš нашриёт матбаа концерни бош таќририяти - т. 1998 йил, 14 – бет. � сœфи оллоёр. «саботул ожизин». мажмуа. т. «чœлпон». 1991 йил, 26 – бет. сœнгги парчалар ќам шу китобдан олинган.
5
саботул ожизин да ташбих - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "саботул ожизин да ташбих"

1403347606_45012.doc саботул ожизин да ташбих www.arxiv.uz саботул ожизин да ташбих узбек адабиёти тарихида узининг ранг – баранг жанрлардаги асарлари билан муносиб из колдирган шоирлардан бири суфи оллохёрдир. шоир шеъриятининг мавзу кулами кенг булиб, унинг гоявий – бадиий кимматини белгилаш куп жихатдан поэтик санъатлар талкинига боглик. истиклолга кадар суфи оллохёр ижоди узбек адабиётшунослиги эътиборидан четда колиб келади. унинг бадиий махорати тугрисида хам суз юритилмади. эндиликда у юксак истеъдод эгаси сифатида тан олинмокда. бунинг боиси, аввало, шоир уз таъсир кучига эга булган адабий услуб ва ифода вситаларини махорат билан эгаллаганлигидир. суфи оллохёр шеъриятида шарк адабиётидаги мавжуд поэтик санъатларнинг деярли барчасидан унумли фойдаланган-лиги билан ажралиб туради. би...

DOC format, 49.0 KB. To download "саботул ожизин да ташбих", click the Telegram button on the left.

Tags: саботул ожизин да ташбих DOC Free download Telegram