хадисларнинг бадиий талкини

DOC 52.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1402832084_43077.doc хадисларнинг бадиий талкини www.arxiv.uz хадисларнинг бадиий талкини (“сабот ул – ожизин” асари мисолида) мумтоз адабиётимизнинг мохиятини исломий акидалар, куръони карим ва хадиси шариф гояларисиз тасаввур килиш кийин. маданиятимизнинг ёркин сиймоларидан бири, мутафак-кир шоир ва олим суфи оллохёр ижодининг мазмунини хам исломий илм нури ташкил этади. айникса, унинг “маслак ул – маттакин” («такводорлар маслаги»), “сабот ул – ожизин” (“ожизлар саботи”) асарлари куръон ва хадислар рухида ёзилган. биз бу хусусида юкоридаги фаслларда тухталган эдик. чунончи, мутасаввуф шоирнинг “сабот ул – ожизин” асарида хамд ва наъатдан сунгра комил инсон мавзуи бош масала килиб куйилади, абу абдуллох мухаммад ибн исмоил ал-бухорийнинг “ал–жомеъ ас–сахих” (“ишонарли туплам”)да келтирилган пайгамбаримизнинг “... сизлар ёлгиз оллохга сажда ва ибодат килингизлар” - деган угитини суфи оллохёр шундай шеърга солади: тонимок тангрини тонмок хаводин, кейин турмок фаоли нораводин. (с.о. 8 б) хадис рухидаги мазкур сатрларда ягона тангри таолонинг тан олмок, нораво (яъни шариат ман этган) ишлардан узини тиймок, аллохнинг мархаматидан …
2
ир: тараф мури ва санда куввати фил, мусулмонлигда анга мархамат кил. агарчи ул оёг остидадур хор, худо махлукидир, огритма зинхор. (с.о. 55 -б) хадислардан бирида “такаббурлик килган киши жаннатнинг хидини искамайди”, дейилади. шу хадис мазмунини суфи оллохёр шеърий мисраларга кучиради: агар файз истасанг килма такаббур буюкка окмагай бахр улса хам пур (с. о. 76 -б) шархи: такаббурлик килган киши жаннат хидини искамайди. дарё суви канча куп булса хам тогнинг юкорисига окмайди. ёки: агар тутсанг тарики мустафони, ёмон куйдир такаббур, куйдир они. маълумки, ухуд тогидаги жангда пайгамбаримиз мухаммад с. а. в жарохатланиб, бир тишлари синади, етмиш киши халок булади. улар орасида амакиси амир хамза хам бор эди. (суфи оллохёр шу вокеани узининг “сабот ул – ожизин” китобида куйидагича шеърий сатрларга кучиради: ухуд тогида пайгамбар тишини, шахид этди яна етмиш кишини ажаб кун тушди муъминлар бошига умар келди пайгамбарнинг кошига деди йиглаб: “аё султони аброр дуо килгин кирилсин барча куффор” ва лекин …
3
хлик” эшитти. (с. о. 55 – б) яъни нух алайхиссалом инсонларни хидоятга бошловчи булса - да, ундан мусулмон булмаган фарзанд дунёга келди. нух алайхиссалом углининг холини парвардигорига баён этганида худодан “лайса мин ахлик”, яъни “у сенинг ахлингдан эмас” деган ояти нозил булди. “сабот ул ожизин” асарининг, “такаббурлик олимнинг баёни” сарлавхаси остида берилган сатрларда таъма хакида гап боради. бу уриндаги оятни келтиради: эгам ахд этса “фатлабинни тажидни”. куярму бандалар бу жахду жидни. яъни: оллох “мени талаб килгин, албатта, топасан” десаю одамлар мол – дунё учун хаддан ортик берилса, буни кандай тушунмок керак? шоир “бандаи муъмин ишкда харис булмокни баёни” да уз гоясини ифодалашда хам куръон оятларидан далил келтиради. дегил хар лахзада “аллохумма зудни” деди хак чунки “фатлабни тажудни” набидин йук кишини куби боло ани айди хабибим хак таоло. анга хам айди хак “кул рабби зудни” куярму узгалар бу жахду жудни... (с. о. 95 – б) яъни: эй парвардигор, “илмимни зиёда килгил”, …
4
абот ул ожизин” асаридаги “муъмин керакким хеч муминни хакир курмаса” бобида шундай сатрлар бор: факирни билма кам дунё элидин. хадиси келди пайгамбар тилидин деди: «ал факр фахри», яъни ул жох, нечук ортик курурсан хашамату жох. (с. о. 107 – б) «ал – жомеъ ас сахих» да келтирилишича, рассулох айтганлар: «тушумда менга бир идишда сут келтирилди, конгунимча ичдим, хатто тирнокларимдан хам сут чикканини курдим». сахобалар сурадилар: «ё расулуллох, сутни нимага йуйдингиз? «илмга», - дедилар. суфи оллохёр шу хадисни шеърий сатрга айлантиради. шоир таъкидлаганидек, етук инсон булиши учун диний ва дунёвий илмларни яхши эгаллаш лозим. илм толиби уз илмига амал килиб, худо йулида элга хизмат килишни бош вазифа деб билиши зарур. укурдиндур гараз тангри ризоси на ул илмики, булгай халк изоси... мувофик илмига килса ишини, дегил арбоби илм андог кишини. (с. о. 73 - б) мазкур мавъизага илова тарзида «жомеъи мишкот» китобида « «хикояти бадбахтхон» номида бир ривоят келтири-лади. унда ёзилишича, сарвари …
5
хадисларнинг бадиий талкини - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "хадисларнинг бадиий талкини"

1402832084_43077.doc хадисларнинг бадиий талкини www.arxiv.uz хадисларнинг бадиий талкини (“сабот ул – ожизин” асари мисолида) мумтоз адабиётимизнинг мохиятини исломий акидалар, куръони карим ва хадиси шариф гояларисиз тасаввур килиш кийин. маданиятимизнинг ёркин сиймоларидан бири, мутафак-кир шоир ва олим суфи оллохёр ижодининг мазмунини хам исломий илм нури ташкил этади. айникса, унинг “маслак ул – маттакин” («такводорлар маслаги»), “сабот ул – ожизин” (“ожизлар саботи”) асарлари куръон ва хадислар рухида ёзилган. биз бу хусусида юкоридаги фаслларда тухталган эдик. чунончи, мутасаввуф шоирнинг “сабот ул – ожизин” асарида хамд ва наъатдан сунгра комил инсон мавзуи бош масала килиб куйилади, абу абдуллох мухаммад ибн исмоил ал-бухорийнинг “ал–жомеъ ас–сахих” (“ишонарли туплам”)да келтирилг...

DOC format, 52.0 KB. To download "хадисларнинг бадиий талкини", click the Telegram button on the left.