эргаштирувчи богловчи сузлар

DOC 142,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1402824149_43021.doc 0 0,01 0,02 0,03 0,04 0,05 0,06 13579111315171921 ряд2 ряд1 эргаштирувчи богловчи сузлар www.arxiv.uz эргаштирувчи боғловчи сўзлар режа: 1. кириш 2. эргаштирувчи богловчи сузлар 3. юклама суз туркуми матнда эргаштирувчи богловчи сузлар қушма гаплар таркибидаги эргаш гапларни бош гапга боглаш учун ишлатилади. эргаштирувчи богловчилар қушма гап таркибида бири ҳоким, бири тобе булган қисмларни боглашга хизмат қилади ва турли вазифаларни бажаради. уларнинг ифода ва вазифа маъноларига кура қуйидаги гуруҳларга ажратиш мумкин: 1. аниқлов богловчилар: яъни, -ки, -ким 2. сабаб богловчи сузлар: чунки, шунинг учун 3. шарт богловчи сузлар: агар, башарти 4. чогиштирув богловчи сузлар: гуё (гуёки) бу богловчиларнинг қандай мазмун ва муносабат ифодалаши, уларни қайси турга киритиш масаласи, фикримизча, мунозаралидир . биз ана шу мунозараларга қушилган ҳолда богловчи вазифасида қулланаётган сузларнинг ифода ва вазифа маъноларида юз берган узгаришларни алоҳида баён этишга ҳаракат қиламиз. -ки (-ким) богловчиси ҳақида турли қарашлар мавжуд. ш.шоабдураҳмонов -ки, богловчини ҳам аниқлов богловчи, ҳам кучайтирув ва таъкид …
2
мош+кумакчи] қолипида шаклланиб, эргаш гапни бош гапга боглаб, бош гап таркибида келади. достон матнларида шуни шакли купроқ қулланилади. бу богловчи микроконтексда қуйидаги маъноларда воқеаланади. а) сабаб маъноси:- бова, мен бозорнинг йулини тополмай юрибман, шунинг учун сизга ташвиш бердим (рав.29)....бир йуллик олиб бориб қаманглар, тагин ундан бошқа гап чиқиб юрмасин, шуни эҳтиёт қилинглар (рав.59). б) натижа маъноси: бек алпомиш чоҳда ётган туради, //шунинг учун куп меҳнат қилади (алп.276). мен ҳам ул деган ерда улар эдим, асли гапни икки қилган эмас эдим. энди шунинг учун эртага майдонга кираман (рав.82). агар (а.i=43; р.i=26) шарт богловчисининг агарда, агарчи, гар (а.i=2), гарчи, магар (а.i=6; р.i=1) шакллари булиб, боглиқ қуршовда шарт, тусиқсизлик маъноларини кучайтириб, бурттириб курсатади: агар етолмай йулда қолсам, агар бир усал иш булса, ҳасан марднинг кунглида армони қоларди (рав.71). анови турганлардан сурайин, агар шунинг маъносини билмай кетсам булсам (рав.27). лекин олис-яқинини билмайман, магар шунда бориб кел демасанг (рус. 396). агар богловчиси иштирок этган эргаш …
3
а шаклланса, сабаб маъносини ифодалайди: отни буриб, тушининг таъбири бу ерда топилди деб, ҳовуз лабига борди (о.31). халқни йигиб уч кечаю, уч кундуз туй қиламиз - деб, бутун эл-юртга маълум қилди (о.39). «...бу марднинг иши булмас» деб, индамай далага чиқиб,.. (о.46). [буйруқ-истак феъли+деб] қолипида воқелашса, мақсад маъносини ифодалайди: ғозни элчи қипти, бунда борсин, деб, // олатогда қолган дустим курсин, деб, // бу хатларни тоза уқиб билсин, деб, // қулидан келганча хизмат қилсин, деб (а.243). қани, бориб оқбутани курсак, деб, // хизмат қилиб бегдан ином олсак, деб,// ўратепа қирқ, юзнинг қургонига, // чиқиб ёвдан қуриб турсак, деб (тул.137). гуё (ки) чогиштирув богловчи. бу богловчи чогиштириш, ухшатиш маъноларини ифодалаш учун хизмат қилиб, эргаш гапни бош гапга боглайди: қулоқ солгин мендай беги ҳайдарга,// гуё мисли подшо қилай шаҳарга (о.9). юклама суз туркуми юкламалар фақат узбек тилшунослигидагина эмас, балки туркологияда ҳам етарли даражада урганилмаган тил ва нутқ ҳодисаларидан биридир . юкламалар тулиқ гапга ёки …
4
корчи, ёлгончи каби. юкламалар суз ёки гапга қушилиб қуйидаги вазифаларни бажаришга хизмат қилади: 1) сузнинг турли морфологик шаклларини ва турли маъно хусусиятларини ифодаловчи гап шаклларини ҳосил қилишда иштирок этади (кучайтирув, таажжуб, шарт, истак). масалан: -чи юклама сузи барча суз туркумларига қушилиб, гапга суроқ маъносини бериш учун қулланади (олдин-чи? кел-чи?) . 2) турли хил субъектив модал тавсифни ифодалайди: ажал етса паймонамиз тулами? ситам билан камбагаллар улами? отадан қизига совчи келами? билиб туриб хонга берсам булами? (0.8). 3) хабар мақсадини ифодалайди (таъкид, тасдиқ, суроқ, инкор), 4) ҳаракат ёки ҳолатнинг кечиш жараёнини, уларнинг тулиқ ёки тулиқ булмаган, натижали ёки натижасиз бажарилиши жараёнини ифодалайди. юкламаларнинг ишлатилиши нутқ маънодорлиги, аниқлигини таъминлайди, унга огзакилик жилосини беради ва фикр мазмунини янада тулиқ, чуқур ифода этишга ёрдам беради. бизнинг вазифамиз, назаримизда, ҳозирги юклама сузлар қаторига киритилиб келинаётган лексик-грамматик шаклларнинг ҳар бирини халқ огзаки ижоди асарлари тилида қандай маъноларда қулланиш хусусиятларини ёритиб беришдан иборат. достонлар тилида юклама сузларнинг узига …
5
и: а) ҳар иккала гап ҳам бир субъектнинг номаълум булган ҳолатини аниқлашга қаратилади: юрар булсанг, сенга майдон йулмиди, //ғанимнинг шавкати сенга элмиди, // сенга тегадиган барчин гулмиди, //қунгирот элдан минган отинг шулмиди? (алп.112). б) ҳар иккала гапда белгиланган ҳаракат-ҳолатнинг объектини аниқлаш мулжалланади: кетган одам излаб бунда келами, // келган одам сендан камроқ булами, // ўзи улмай, киши ёрин берами, // ҳеч бир элда сендай тентак юрами, // лоф уриб узини бозор солами, // лоф билан қулидан бир гап келами? (алп.125). 2) уюшиқ булакли гапларда уюшувчиларнинг ҳар бирига қушилиб, ноаниқлик, номаълумлик маъносини ифодалайди: ў, равшанбек сенинг элинг йуқмиди, овларга кулинг йуқмиди, утирсанг-қунсанг манзилинг йуқмиди, уйнасанг, юрсанг тенгу хилинг йуқмиди? (рав.27). қулми, қутонми, подачими, чупонми, сомонхонадами, тезакхонадами айтишабий-да (алп.373). хуллас, -ми юкламаси турли суз туркумларига қушилиб, нутқ жараёнида қуйидаги маъноларни ифодалайди: 1) соф суроқ маъноси: тилларинг йуқми? кузинг уёқда булса, огзинг ҳам бандми? (рав.27). бир богчада олмамиди, нормиди, // мендан узга сенинг …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"эргаштирувчи богловчи сузлар" haqida

1402824149_43021.doc 0 0,01 0,02 0,03 0,04 0,05 0,06 13579111315171921 ряд2 ряд1 эргаштирувчи богловчи сузлар www.arxiv.uz эргаштирувчи боғловчи сўзлар режа: 1. кириш 2. эргаштирувчи богловчи сузлар 3. юклама суз туркуми матнда эргаштирувчи богловчи сузлар қушма гаплар таркибидаги эргаш гапларни бош гапга боглаш учун ишлатилади. эргаштирувчи богловчилар қушма гап таркибида бири ҳоким, бири тобе булган қисмларни боглашга хизмат қилади ва турли вазифаларни бажаради. уларнинг ифода ва вазифа маъноларига кура қуйидаги гуруҳларга ажратиш мумкин: 1. аниқлов богловчилар: яъни, -ки, -ким 2. сабаб богловчи сузлар: чунки, шунинг учун 3. шарт богловчи сузлар: агар, башарти 4. чогиштирув богловчи сузлар: гуё (гуёки) бу богловчиларнинг қандай мазмун ва муносабат ифодалаши, уларни қайси турга киритиш ма...

DOC format, 142,5 KB. "эргаштирувчи богловчи сузлар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.