ўзбек халқ қўшиқлари

PPT 8,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1463024151_62867.ppt o’sib kelayotgan avlodni shakllantirish soglom turmush tarzi. www.arxiv.uz ўзбек халқ қўшиқлари www.arxiv.uz кўп асарлар давомида ривожланиб, халқ ўртасида кенг тарқалган қўшиқлар аждодларимиз маънавий меросининг таркибий қисмини ташкил этиб эзгулик, гўзалликка шайдолик, инсонпарварлик, юртсеварлик, муҳаббат ва садоқат каби юксак фазилатларни шакллантиришга хизмат қилиб келган. ўзбек халқ қўшиқларининг қадимий тарихини, ўзига хос хусусиятлари ва турларини ўрганишда улуғ тилшунос олим маҳмуд қошғарийнинг «девону луғотит турк» асари муҳим ўрин тутади. маҳмуд қошғарий узоқ йиллар эл кезиб туркий тиллар хусусиятини ўрганар экан, кўплаб халқ мақоллари ва қўшиқларини тўплаган. минг йиллар олдин яратилган бу қўшиқлар ранг-баранг бўлиб – меҳнат, мавсум, маросим, муҳаббат ва садоқат мавзулари билан боғлиқдир. www.arxiv.uz www.arxiv.uz алишер навоий қўшиқ турлари ҳақида маълумот берар экан, суруд, аёлғу, лаҳн ва турки сўзларининг қўшиқ маъносини билдирганини асослайди. ҳақиқатдан ҳам, ушбу атамалар алишер навоий асарларида қўшиқ маъносида учрайди. масалан, «фарҳод ва ширин» достонида тасвирланишича, фарҳоднинг бошига тушган савдоларни халқ қўшиққа солиб куйлайди. бу ғамгин қўшиқлар ширин …

да халқ ҳаёти, ахлоқий нормалари, инсоннинг ички кечинмалари, орзу-умидлари, ўзига хос санъаткорлик билан, содда ва лўнда, айни пайтда юксак бадиийлик билан ифодаланганлигини кўрамиз. 2 заќириддин муќаммад бобур. мухтасар, т.: «фан», 1971, 172-бет. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ўзбек халқ қўшиқлари жанр мансубияти, яратилиш даври, ижро ўрни ва тури каби жиҳатлари билан хилма-хиллик касб этади. ўзбек фольклоршунослигида халқ қўшиқлари дастлаб икки гуруҳга – маросим ва маросимга алоқасиз қўшиқларга бўлиб ўрганилган. 1. тўй ва бошқа маросимларда ижро этиладиган қўшиқлар (мотам йиғилари ҳам) маросим қўшиқларини ўз ичига олади. 2. маросимга алоқасиз қўшиқларга эса меҳнат ва лирик қўшиқлар киради. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz меҳнат қўшиқлари ранг-баранг бўлиб, улар ўз ичида бир неча турга бўлиб ўрганилган: 1. деҳқончилик билан боғлиқ қўшиқлар. маълумки, ота-боболаримиз қадим замонлардан бери деҳқончилик билан шуғулланиб келганлар. бизгача деҳқоннинг ҳаёт тарзини, меҳнат жараёнини, ички кечинмаларини акс эттирувчи «қўш қўшиқлари», «ўрим қўшиқлари», «хирмон қўшиқлари» каби жанрлар етиб келган. қўш қўшиқларида қўш ҳайдаш, ўроқ ўриш каби оғир …

м қилмасанг, майдаё-майда, жонингга тиним қайда, майдаё-майда. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ёрғичоқ қўшқлари. қўшиқларда инсоннинг шодлиги ва кулфати, меҳнати ва роҳати, дарди ва турмуш ташвишлари мужассам бўлган. қадимда ёрғичоқ тортиш машаққатли меҳнат тури бўлиб, кишини жисмоний жиҳатдан ҳолдан тойдирган. кишилар мана шундай оғир меҳнат жараёнида ўзларининг ғам ва ташвишларини қўшиқ орқали ифодалаб, енгил тортишга ҳаракат қилганлар. ёрғичоқ тортмас эдим, оч қолганимдан тортаман. сабзавон айтмас эдим, куйганларимдан айтаман. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz ҳунармандчилик билан боғлиқ қўшиқлар. ўзбек халқ ҳунармандчилик қўшиқлари орасида чарх, бўзчи, ўрмак, кашта қўшиқлари асосий ўрин эгаллайди. бу турдаги қўшиқларда унумсиз ва машаққатли меҳнатнинг оғирлиги, моддий муҳтожлик кабилар куйловчининг шахсий ҳис-туйғулари билан уйғунликда баён этилади: дўкон уйга кирсам, танам қақшайди, совуқларда ўлмай қолсам яхшийди. қариси тиллага кетса қанийди, шундай менинг бўзим арзон кетарми. ўрмагимни тўқийман, кеча-кундуз тўқийман. қачон тамом бўлади, деб ашула тўқийман. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz лирик қўшиқлар ўтмишда халқимизнинг маиший турмуши ва ижтимоий ҳаёти жуда кенг тарқалган оғзаки ижод жанри – …

елибдир, менинг бечора бошимга. сойда ўрдак сузадир, кўздан оққан ёшимга. www.arxiv.uz www.arxiv.uz халқ лирик қўшиқлари ёзма адабиётдаги лирик шеърларга кўпгина жиҳатлари, хусусан, воқеликни маълум бир шахс кечинмалари орқали акс эттириши билан яқин туради. бироқ ёзма адабиётдаги лирик шеърларда кечинмалар ўта индивидуал характер касб этса, халқ лирик қўшиқларидаги кечинмалар эса бироз умумлашган ҳолда ифодаланади. масалан, классик адабиётда: бир гул ғамида қўяй дедим бағрима доғ, бергайму дебон атри думоғимга фароғ. баргин чу мулаввас айлади бум ила зоғ, энди они исламоққа юз ҳайф думоғ. ушбу шеър ўта индивидуал характерга эга. унда улуғ шоир алишер навоийнинг шахсий кечинмалари, юрак дардлари, интим туйғулари мужассам бўлган. www.arxiv.uz халқ қўшиғи: сув келар гулдир-гулдир, суйганим қизил гулдир. суйганим топилмаса, ўлганим ўшал кундир. қўшиқда тасвирланган образлар бизга ҳар томонлама: ўй-андишаси, қалбидаги дарди, ҳис-туйғулари жиҳатидан таниш ва яқиндир. қўшиқ умумлашма характерга эга бўлгани боис унда куйланаётган ғам-алам, шоду хуррамлик туйғуларига ҳар ким ҳам шерик бўлиб туради. худди ўша қўшиқда ўз …

к қонимга ўхшайдир. мен ҳам девонаи машраб, жаҳон бирла ишим борми. кўнгилни сенга бой бердим, менинг ақлу ҳушим борми. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ишқ дардига мубтало бўлган инсоннинг руҳий изтироблари, юрак дардлари ниҳоятда мунгли, ҳазин ва айни пайтда бетакрор ташбеҳлар орқали ифодаланган. ишқ дардида ақлу ҳушидан жудо бўлаёзган ошиқ ўзини девона машрабга, ишқ оташида куйиб қорайган юрак қонини пиёла ичидаги чойга, ҳижрон азобида қолиб оқариб кетган юзини пиёланинг рангига муқояса қиляптики, бу ўхшатиш табиий ва таъсирчандир. шундай лирик қўшиқлар ҳам борки, тарихий ҳаётда юз берган адолатсизликлар, ёш-ёш қизларнинг катта мол-мулк эвазига отаси тенги кишиларга сотилиши ёки тарихимизга қора доғ бўлиб тушган баъзи хону бекларнинг хотинбозлиги, маиший бузуқлигини ўзида акс эттиради: осмондаги ойлара, гул кўрмаган сойлара, ўн уч ёшда сотилди, гул бекачим бойлара. қиз олиб, жувон сотган, ўлим берсин хонлара. www.arxiv.uz www.arxiv.uz халқ қўшиқларида бутун бутун бир халқнинг руҳий кечинмалари, дунёқараши тўлақонли акс этади. қўшиқлар халқ маънавиятининг қудратини, халқ иродасининг букилмаслигини ифодалаб, инсонни …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбек халқ қўшиқлари"

1463024151_62867.ppt o’sib kelayotgan avlodni shakllantirish soglom turmush tarzi. www.arxiv.uz ўзбек халқ қўшиқлари www.arxiv.uz кўп асарлар давомида ривожланиб, халқ ўртасида кенг тарқалган қўшиқлар аждодларимиз маънавий меросининг таркибий қисмини ташкил этиб эзгулик, гўзалликка шайдолик, инсонпарварлик, юртсеварлик, муҳаббат ва садоқат каби юксак фазилатларни шакллантиришга хизмат қилиб келган. ўзбек халқ қўшиқларининг қадимий тарихини, ўзига хос хусусиятлари ва турларини ўрганишда улуғ тилшунос олим маҳмуд қошғарийнинг «девону луғотит турк» асари муҳим ўрин тутади. маҳмуд қошғарий узоқ йиллар эл кезиб туркий тиллар хусусиятини ўрганар экан, кўплаб халқ мақоллари ва қўшиқларини тўплаган. минг йиллар олдин яратилган бу қўшиқлар ранг-баранг бўлиб – меҳнат, мавсум, маросим, муҳаббат ва са...

Формат PPT, 8,2 МБ. Чтобы скачать "ўзбек халқ қўшиқлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбек халқ қўшиқлари PPT Бесплатная загрузка Telegram