ҳазм қилиш ва унинг ёшга боғлиқ хусусиятлари

DOC 78.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1527195726_71760.doc ҳазм қилиш ва унинг ёшга боғлиқ хусусиятлари режа: 1. ҳазм аъзолари 2. жигар ва меъда ости безлари 3. қусиш ва унинг аҳамияти тириклик, ўсиш ва ривожланиш организмга ташқаридан озиқ-овқат ҳолида оқсиллар, ёғлар ва углеводларнинг доимий равишда қабул қилиб турилиши билан характерланади. озиқ моддалари икки мақсад учун, биринчидан барча фаолиятлар учун энергия манбаи сифатида ишлатилса, иккинчидан ҳужайра ва тўқималарнинг янгидан пайдо бўлиши ёки янгиланиш учун пластик материал бўлиб хизмат қилади. озиқ овқатлар билан яна танага витаминлар, маъданли моддалар ва сув ҳам қабул қилиб турилади. айтиш жоизки, овқатдаги оқсиллар, ёғлар ва углеводлар юқори молекулали (полимер) бўлиб, улар қайта ишланиб оддий молекулаларгача парчаланганидан кейингина (мономер) организм томонидан ўзлаштирилади. қайд қилинган овқатни қабул қилиш ва уни қайта ишлаш ёки овқат ҳазм бўлиши жараёни махсус ҳазм аъзолари томонидан амалга оширилади. бошқача қилиб айтганда ҳазм деганда озиқ моддаларни ташқаридан қабул қилиш ва уларни организм томонидан ўзлаштирадиган оддий таркибий ҳолатгача олиб келадиган физикавий ва кимёвий қайта …

рмоқ ичак, оч ичак, ёнбош ичак), йўғон ичак (кўр ичак, чамбар ичак, тўғри ичак), жигар ва ундаги ўт пуфаги, меъда ости бези каби қисмлардан иборат. қуйида ҳазм аъзоларининг асосий функциялари ва ёшга боғлиқ хусусиятларини қисқача таърифлаймиз. оғиз бўшлиғида овқатнинг физикавий ва дастлабки кимёвий қайта ишлови амалга оширилади. яна бу ерда мавжуд бўлган рецепторлар ёрдамида унинг ҳазм бўлишида муҳим аҳамият касб этадиган мазаси қайд қилинади. овқатнинг майдаланиши оғиз бўшлиғидаги тишлар ёрдамида содир бўладиган физикавий ўзгариш бўлиб, катта одамларда 32 та тишлар мавжуд (курак, қозиқ, кичик ва катта озиқ тишлар). боланинг 6-8 ойлигидан бошлаб сут тишлари чиқа бошлайди. дастлаб пастки жағдаги ўрта курак тишлар, кейин тепа жағдаги ўрта ва ёнбош курак тишлар пайдо бўлади. биринчи ёшнинг охирига келиб болада саккизта тиш чиқади. сут тишларниг барчаси (улар 20 та) иккинчи ёшнинг охири ёки учинчи ёшнинг бошида пайдо бўлади. уларнинг ривожланиши овқатланиш омили билан ҳам боғлиқ, шу сабабдан сут тишларнинг чиқиши боланинг озиқланиш хусусиятларига …

. эмали кетган тишнинг дентини тишнинг асосий қисми устига микроблар (асоан стрептококклар) жойлашиб олиб уни емиради ва чириш бошланади. шунинг учун овқатланилгандан кейин тишларни тозалаш, оғизни илиқ сув билан бир неча марта чайқаб ташлаш керак. маълумки, болалар ширинликка анча ўч бўлади, ҳатто уйқудан олдин ҳам айрим болалар ширинлик ёки нон еб ётишади. бундай ҳолат айтилган сут кислотаси ҳосил бўлиши учун қулай шароит туғдиради. яна тиш эмалининг шикастланиши иссиқ ва совуқ сув, овқатларни аралаштириб истеъмол қилиш, қаттиқ нарсаларни тишлаш (данак, ёнғоқ чақиш ва бошқалар) туфайли ҳам кузатилади. кариеснинг олдини олиш учун ҳар куни икки маҳал, кечқурун уйқудан олдин ва эрталаб тургандан кейин тишларни пасталар ёки порошоклар билан ювиб тозалаш даркор. тишларнинг соғлом бўлиши яна баланслаштирилган овқатланишга (истеъмол таомлари таркибида барча озиқ моддалар, витаминлар ва минерал моддаларнинг етарли миқдорда ва меъёрий нисбатда бўлиши) ҳам боғлиқ. оғиз бўшлиғида овқат майдаланишдан ташқари яна дастлабки кимёвий парчаланишга ҳам учрайди. бу ўринда асосий вазифани уч жуфт …

халтасимон бўлиб, катталарда 1-2 л овқатни ўзига сиғдира оладиган аъзо, унинг учта қисми, яъни кириш (кардиал), туб (фундал) ва чиқиш (пилорус) фарқланади. ошқозоннинг ички юзаси қат-қат шиллиқ қаватдан иборат бўлиб, унда найсимон шира ажратадиган уч хил безлар бўлади, булар асосий ферментлар, қоплама - хлорид кислотаси ва қўшимча шиллиқ моддалар ишлаб чиқарадиган безлар мавжуд. ошқозон шираси кислотали реакцияга (ph 1,5-2,5) эга бўлган рангсиз суюқлик бўлиб, унинг таркибидаги хлорид кислота (0,5%) ҳимоя функциясини бажаради (овқат билан кирган бактерияларни зарарсизлантиради) ва шира таркибида нофаол ҳолда ажраладиган фермент пепсиногенни пепсинга айлантиради, қайсики оқсилларни альбумоз ва пептонларгача парчалайди. яна шу нарса ҳам аниқланган-ки, ширадаги хлорид кислота ва озиқ моддаларнинг парчаланиш маҳсулотлари шиллиқ қаватдан гастрин гормонини ажралишини таъминлайди, қайсики қонда сўрилиб, ўз навбатида ошқозонда шира ажралиш жараёнини жадаллаштиради. шира таркибидаги шилимшиқ модда ошқозон деворини механик ва кимёвий емирилишидан сақлайди (овқатнинг қаттиқ қисмлари ва хлорид кислота таъсиридан). ширадаги липаза ферменти эмульсия ҳолидаги ёғларни (масалан, сут ёғини) глицерин …

ажралиши унинг механик таъсир этиши билан давом этади ва бу даврларда ҳосил бўлган ширанинг миқдори, таркиби овқат турига боғлиқ бўлади. кўпинча овқат таркибидаги мавжуд озиқ моддаларига (оқсил, ёғ, углевод) монанд равишда тегишли шира ишлаб чиқарилади. болаларда ошқозон функцияси катталарникидан анча фарқ қилиб, 7 ёшгача шира ишлаб чиқарадиган безлар яхши ривожланган бўлмайди, яъни ферментлар, шилимшиқ модда ва кислота синтезлайдиган безлар ҳали етарлича шакланмайди ва ўз функциясини тўлиқ бажара олмайди. фақат балоғат ёшига борибгина ошқозон морфологик ва функционал жиҳатдан ҳар томонлама мукаммаллашади. болаларда ошқозоннинг кислота ишлаб чиқариш функцияси 2,5-4 ёшларга келиб тараққий эта бошлайди ва 7-12 ёшда ҳам анча кам кислота ажратади. шунинг учун бу ёшдаги болалар меъда ширасининг бактерицидлик функцияси анча паст бўлиб, бу ҳол уларда турли-туман ошқозон-ичак касалликларига мойилликни оширади. меъда ширасида хлорида кислота камлиги оқсилларни парчаловчи пепсинни етарли фаолликка эриштирмайди. шунинг учун кичик ёшдаги болалар меъда ширасидаги пепсин асосан сут таркибидаги оқсилни парчалаш билан чекланади. яна шира таркибидаги липаза …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ҳазм қилиш ва унинг ёшга боғлиқ хусусиятлари"

1527195726_71760.doc ҳазм қилиш ва унинг ёшга боғлиқ хусусиятлари режа: 1. ҳазм аъзолари 2. жигар ва меъда ости безлари 3. қусиш ва унинг аҳамияти тириклик, ўсиш ва ривожланиш организмга ташқаридан озиқ-овқат ҳолида оқсиллар, ёғлар ва углеводларнинг доимий равишда қабул қилиб турилиши билан характерланади. озиқ моддалари икки мақсад учун, биринчидан барча фаолиятлар учун энергия манбаи сифатида ишлатилса, иккинчидан ҳужайра ва тўқималарнинг янгидан пайдо бўлиши ёки янгиланиш учун пластик материал бўлиб хизмат қилади. озиқ овқатлар билан яна танага витаминлар, маъданли моддалар ва сув ҳам қабул қилиб турилади. айтиш жоизки, овқатдаги оқсиллар, ёғлар ва углеводлар юқори молекулали (полимер) бўлиб, улар қайта ишланиб оддий молекулаларгача парчаланганидан кейингина (мономер) организм томонидан...

DOC format, 78.0 KB. To download "ҳазм қилиш ва унинг ёшга боғлиқ хусусиятлари", click the Telegram button on the left.

Tags: ҳазм қилиш ва унинг ёшга боғлиқ… DOC Free download Telegram