endokrin tizimi

DOC 93.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708107459.doc endokrin tizimi reja: 1. endokrin tizimining markaziy a’zolari. 2. gipotalamo – gipofizar munosabat. 3. periferik endokrin bezlar. 4. qalqonsimon oldi bezi. 5. buyrak usti bezi. o`zining sekretor mahsulotini qonga ajratadigan bezlarga endokrin bezlar deb ataladi. bu mahsulotlar yoki gormonlar turli a’zolardagi ma’lum hujayralarga tanlab ta’sir o`tkazadi, bu hujayralar gormonlar uchun maxsus retseptorlarga ega. masalan, adrenalin turli a’zolardagi silliq mushak to`qimasiga turlicha ta’sir o`tkazadi. u teri qon-tomirlarini qisqartirsa, bronx tomirlarini kengaytiradi. shunga o`xshash turli effektlarning bo`lishi ikki xil retseptorlarning borligi bilan tushuntiriladi: alfa va betta, ular adrenalinning ta’sirini qarama-qarshi qabul qiladi. ko`plab gormonlar nishon hujayralarga bilvosita ta’sir ko`rsatadi, ya’ni shu hujayralardagi atfdan hosil bo`lgan siklik amf orqali. u gormonga javoban reaksiyani stimullaydi. gormonlarning ortiqcha yoki etarli bo`lmagan sekretsiyasi har bir gormon uchun xos bo`lgan simptomatikani chaqiradi: o`sishning orqada qolishi, jinsiy balog`atning kechikishi yoki aksincha infantilizim, moddalar almashinuvining buzilishi, diabet. bunaqa holatlarda davolash etishmagan gormonlarni ekzogen kiritishga asoslanadi, hamda uning sintezini …

alqon oldi va buyrak usti bezlari), bundan tashqari qisman endokrin funksiyani bajaruvchi a’zolar (timus, meda osti bezi) va diffuz endokrin sistemaga taalluqli ichki a’zolarda joylashgan yakka endokrin hujayralari kiradi. endokrin tizimining markaziy a’zolari. endokrin sistemasining markaziy a’zolariga gipofiz, epifiz va gipotalamus kiradi. gipofiz boshqa endokrin bezlarning faoliyatini boshqaradi. gipotalamus hamma endokrin sistema boshqaruvida oliy markaz hisoblanadi. gipofiz. bu 1,5 x 1,0 sm hajmda, turk egarchasida joylashib qattiq miya pardasi bilan o`ralgan va tashqi muhit ta’sirlaridan mustahkam himoyalangan. gipofiz turli manbalardan paydo bo`lgan ikkita qismdan iborat: endokrin qismga taalluqli adenogipofiz va oraliq miya o`sig`i hisoblangan neyrogipofiz. adenogipofiz oldingi, oraliq va tuberal qismlarga bo`linadi. taraqqiyoti. adenogipofizning kurtagi birlamchi og`iz bo`shlig`i tomidan epiteliyning botib kirishi natijasida paydo bo`ladi, ya’ni kelib chiqishi bo`yicha ektodermaning hosilasi hisoblanadi. orqa bo`lak-neyrogipofiz esa oraliq miya voronkasi tubidan, neyrogliyadan hosil bo`ladi. ebriogenez ikkinchi oylari oxirida epiteliy cho`ntak og`iz bo`shlig`idan ajraladi, hamma tomonidan mezinxema bilan o`raladi, faqat miyaning pastki tomonidan …

: ularning ma’lum bir qismi yaxshi bo`yaladi va xromofil hujayralar deb ataladi; qolgan qismi esa yaxshi bo`yalmaydi va xromofob hujayralar deb ataladi. xromofob hujayralar funksional faol bo`lmagan yoki kam differensiallashgan hujayralar deb hisoblanadi, sekret to`plana boshlagandan so`ng ular xromofil hujayralarga alanadi. xromofil hujayralar o`z navbatida atsidofil va bazofillarga bo`linadi. atsidofil hujayralar: 1) samatotrop hujayralar, o`sish gormonini ishlaydi (samatotrop gormoni – stg). bu gormonning bo`lmasligi yoshlarda o`sishni to`xtatadi, uning ortiqcha sekretsiyasi esa (o`smalarda) – gigantizmni keltirib chiqaradi. agar o`sma inson o`sishini to`xtagandan so`ng yuzaga kelsa unda suyaklar qalinlashishi kuzatiladi, ayniqsa qo`l barmoqlarida, tovonda, pastki jag`da, burunda (akromegaliya). bu hujayralar uchun xos: silliq endoplazmatik to`r, golji aparati yaxshi rivojlangan, kam miqdorda mitoxondriyalar ko`plab 300-400 nm o`lchamdagi donachalar. bolalarning o`sishi jarayonida stg ta’sir etadigan asosiy joy epifizar plastinka hisoblanadi, ya’ni u epifiz va diafiz orasidagi tog`ayning o`sishini stimullaydi va natijada suyak uzunlashadi. bunga qarama-qarshi stgning bo`lmasligi epifizar plastinkaning yupqalashishiga olib keladi, erta suyaklanadi …

g ortiqchasi mezosomalar tomonidan yo`qotiladi. ko`krak bilan oziqlantirish to`xtatilgandan so`ng bu gormonning sekretsiyasi keskin kamayadi. bazofil hujayralar: 3) gonadotrop hujayralar – ularning gormonlari glikoproteid tabiatiga ega. bu yumaloq hujayralarda donador ept nisbatan yaxshi rivojlangan, markazda golji kompleksi, yumaloq mayda (200-250 nm) donachalar joylashgan. donachalar bilan bir qatorda yirik zich glikoproteid tomchilari ko`rinadi. taxminan bu hujayralarning bir turi follikulostimullovchi gormon (fsg), boshqasi esa – lyuteinlovchi gormon (lg) sekretsiya qiladi. ular erkaklarda ham, ayollarda ham ishlab chiqariladi, faqat ayollarda ular siklik ajralib turadi. bu gormonlar jinsiy hujayralarning rivojlanishi va etilishini, jinsiy gormonlarning sekretsiyasini, ikkilamchi jinsiy belgilarni rivojlanishini stimullaydi. jinsiy bezlar olib tashlanganda gonodotrop hujayralar kattalashadi, donador ept hajmi nisbatan oshadi, ular keskin kengayadi, golji kompleksi kattalashadi, donachalarning soni oshadi. ba’zida sekret butun hujayralarni deyarli egallagan bitta yirik vakuolaga quyiladi. bu hujayralar “kastratsiya hujayralari” deb ataladi. 4) tireotrop hujayralar – tireotrop gormoni (ttg) sekretsiya qiladi, bu gormon qalqonsimon bezning faoliyatini boshqaradi. bu hujayralar …

gi bo`lagi o`simtasi, kubsimon shakldagi donasiz hujayralar saqlaydi. ularning sitoplazmasi bazofil. bu erda juda ko`p qon tomirlar bo`ladi, ularning faoliyati noma’lum. oraliq qism kuchsiz rivojlangan kolloid saqlovchi, kuchsiz bo`yaladigan hujayralardan hosil bo`lgan folikulalardan tuzilgan. bundan tashqari, sitoplazmasida bazofil donador hujayralar ham uchraydi. bu erda melanostimullovchi gormon va lipid almashinuvini stimullaydigan lepotrop gormonlari sekretsiya qilinadi. orqa bo`lak (neyrogipofiz) kapillyarlarga boy ko`p sonli biriktiruvchi to`qimali qatlamlardan iborat. ularning orasidan nerv tolalarining tutamlari o`tadi, ular mayda sekret donachalar tutadi. bu donachalar aksonlarning oxirgi bo`limlarida yig`ilib, to`g`nog`ichsimon kengaymalar – xerring tanachalarini hosil qiladi. orqa bo`lakda neyroglial tipdagi hujayralar – pituitsitlar bo`lib, ular filamentlar, pigment donachalari va lipid kiritmalari saqlaydi. ular stroma vazifasini bajaradi va taxmin qilinishicha, xerring tanachalaridan sekretning ajralishiga ta’sir ko`rsatadi. neyrogipofizda gipotalamusning supraoptik va paraventrikulyar yadrolaridagi nerv hujayralaridan hosil bo`lgan vazopressin (antidiuretik -adg) va oksitotsin gormonlari to`planadi. neyrosekretor hujayralarning aksonlari oyoqchalardan o`tib orqa bo`lakka boradi va kapillyarlar yaqinida – xerring tanachasida yakunlanadi. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "endokrin tizimi"

1708107459.doc endokrin tizimi reja: 1. endokrin tizimining markaziy a’zolari. 2. gipotalamo – gipofizar munosabat. 3. periferik endokrin bezlar. 4. qalqonsimon oldi bezi. 5. buyrak usti bezi. o`zining sekretor mahsulotini qonga ajratadigan bezlarga endokrin bezlar deb ataladi. bu mahsulotlar yoki gormonlar turli a’zolardagi ma’lum hujayralarga tanlab ta’sir o`tkazadi, bu hujayralar gormonlar uchun maxsus retseptorlarga ega. masalan, adrenalin turli a’zolardagi silliq mushak to`qimasiga turlicha ta’sir o`tkazadi. u teri qon-tomirlarini qisqartirsa, bronx tomirlarini kengaytiradi. shunga o`xshash turli effektlarning bo`lishi ikki xil retseptorlarning borligi bilan tushuntiriladi: alfa va betta, ular adrenalinning ta’sirini qarama-qarshi qabul qiladi. ko`plab gormonlar nishon hujayralarga bi...

DOC format, 93.5 KB. To download "endokrin tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: endokrin tizimi DOC Free download Telegram