hayvonlar fiziologiyasi

DOCX 32 pages 45.6 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.6 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

gipertonik sharoitida hayvon organizmi ichki muhitining gemeostazi i.kirish. ii.asosiy qism: ii. 1. hayvonlar gomeostazi va uni o`rganish ii. 2. faoliyatiga gipofiz gormoni bevosita taʼsir qilmaydigan ichki sekretsiya bezlari ii. 3.gipertonik shariotning yuzaga kelishi. iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyotlar i.kirish fiziologiya biologik fanlarning eng muhim bo`limlaridan biri bo`lib, tirik organizmlar, undagi organlar, to`qimalar, hujayra va hujayra strukturasi elementlarning funksiyalarini yani ularning hayot faoliyati protseslarini o`rganadi.fiziologiya funksiyalarining turda va individda rivojlanishi, ularning doimo o`zgaruvchi tashqi muhit sharoitiga moslanishi o`rganadi. hayvonlar fiziologiyasi ko`pincha mustaqil bo`lmagan, biroq o`zaro jips bog`langan bir qancha fanlarga bo`linadi. organizm- organik olamning mustaqil yashay oluvchi, o`z o`zini boshqara oluvchi va tashqi muhitning turli o`zgarishlariga bir butun sistema sifatida javob bera oluvchi birligidir. har qanday organizm xox bir hujayrali xox ko`p hujayrali bo`lsin yashash uchun muayyan muhitga muhtoj bo`ladi. hayvon organizmlari esa organik moddalarga muhtoj bo`ladi. yuksak hayvonlar organizmida tashqi muhitning ko`pchilik ta`siriga qarshi turuvchi, hujayralarning yashash sharoit bir qadar …

2 / 32

n gormonlar turli xildagi guruhlardan iborat boʼlib, ularda namoyon boʼladigan moddalar - steroidlar, aminokislotalarning hosilalari, peptidlar va oqsillardan iborat. ularning umumiy xususiyatlari - endokrin (ichki sekretsiya) bezlarda, yaʼni chiqish yoʼllari boʼlmagan maxsus aʼzolarda yoki kompakt joylashgan hujayralarda (masalan meʼda osti bezining orolchasida joylashgan hujayralarda, urugʼdonlardagi leydig hujayralarda, oʼn ikki barmoqli ichakning shilliq pardasidagi hujayra guruhlarida (sekretin) va gipotalamusda (аdg, oksitotsin va boshqalar)) sintezlanadi, hamda qon orqali turli masofada joylashgan aʼzolarga yetib boradi. ular, ushbu aʼzo-nishonlarga oʼziga xos taʼsir koʼrsatadi, bunday taʼsirga boshqa moddalar qobiliyatli emas. taʼsirning oʼziga xosligi shundan iboratki, har bir gormon maʼlum bir konkret funktsional tizimga yoki aʼzoga (“effektor aʼzo”) oʼz taʼsirini koʼrsatadi. endokrin bezlar va hujayralar guruhi faqatgina oʼzlarining gormonlarini sintezi va sekretsiyasi (ajratishi) bilan mashgʼuldir. barcha gormonlar uchun xos boʼlgan xususiyat shundan iboratki, ular faqat murakkab hujayra tuzilmalariga (hujayra membranasi, enzimlar tizimiga) taʼsir koʼrsatadi. endokrin bezlar va ular ajratadigan gormonlar asab tizimi bilan uzviy bogʼlangan. ichki …

3 / 32

zo yoki toʼqima-nishonlarga taʼsir qiluvchi bir qator periferik endokrin bezlar gormonlarning sintezi va sekretsiyasiga taʼsir koʼrsatadi. ushbu oʼzaro hamkorlikdagi taʼsir tizimning barcha pogʼonalari oʼzaro qaytar aloqa tizimi bilan bogʼlangan. undan tashqari, turli gormonlar mаt boʼlimlarining funktsiyasiga ham taʼsir koʼrsatishi maʼlum. endokrin bezlar funktsiyasini boshqarishda simpatik va parasimpatik asab toʼqimalarining mediatorlari muhim rol oʼynaydi, yaʼni ichki sekretsiya bezlari faoliyati ustidan ikki tomonlama nazorat mavjud. lekin, endokrin bezlarining hammasi ham gipofiz gormonlarning taʼsiri ostida boshqarilmaydi. masalan, qalqonsimon bez old bezlari, meʼda osti bezlari va boshqa bezlar antogonist-gormonlar miqdorining taʼsiri hisobiga, hamda miqdori shu gormonlar tomonidan boshqariladigan metabolitlarning (moddalar) kontsentratsiyasini oʼzgartirish yoʼli bilan boshqariladi. qon bosimini ikki yo`l bilan aniqlash mumkin. 1) bevosita hayvonlarda tajriba o`tkazish paytida 2) bilvosita odamlarda qon bosimni aniqlash orqali. tajribalar shuni ko`rsatadiki itning uyqu arteriyasidagi qon bosim odatda 100-120 mm o`rniga 200-250mm simob ust.ga teng. bu tajribani itning ajratib olingan karotid sinusida bosim ko`tarilishining arteriyal bosimga tasirini m …

4 / 32

. bu tajribani ertalab, tinch holatda ,ovqat yeyishdan oldin, va kechki ovqatlanishda 12 soat keyin va organizm huzr qiladigan darajadagi haroratlarda olib boriladi. issiq va sovuq haroratni tasirida hayvonlar organizmining gomeostazini qayta tiklanishini quyidagi tajriba asosida ko`rish mumkin. buning uchun baqani harakatsizlantirib parafinli plastinkaga yotqiziladi va ko`krak qafasi ochilib yurak perikarddan ajratilib meyoriy yurak qisqarish ritmi aniqlanadi va yurak sathiga muz bo`lakchasi qo`yiladi. bir necha daqiqadan keyin muzni olib yurak urishi tekshiriladi.unda yurak urishi sekinlashadi. yurakka ozgina issiq suv bilan ta`siri yana o`rganiladi. bu tajribada sovuq suvd ayurak sekinlashi o`zining ichki muhitini saqlab qolishga harakat qiladi. osmotik bosim, ionli tarkib, ph kattaligi ham ichki muhitga salbiy ta`sir etadi. natijada hujayra ichidagi, hujayra oralig`i va qon suyuqligining miqdori va kimyoviy tarkibi o`zgaradi. hayvonlar biologik resurslarning ajralmas bir qismi bo'lib, tabiatda moddalar va energiya almashinuvida muhim rol o'ynaydi. hayvonlar o'simliklar bilan uzviy aloqada bo'lib, geografik qobiqda kimyoviy elementlarning migrasiyada qatnashadi. hayvonlar o'simliklar …

5 / 32

utilgan ozuqa energiyasi to'la o'zlashtirilmaydi, uning bir qismi tashqi mhitga najas sifatida chiqariladi, so'ngra uni boshqa organizm o'zlashtiradi. hayvonlar organizm o'zlashtirib olgan ozuqa va zapas energiyaning asosiy qismini organizmning ish faoliyatini normal saqlashga, oz qismini esa nafas olishi uchun sarflaydi. natijada konsumentlarning o'lishi va chirishi tufayli organik qoldiqlar vujudga keladi, ularni saprofitlar (bakteriyalar, zamburug'lar, nematodalar) parchalab, anorganik moddalarga aylantiradi. ba'zi hayvonlar, chunonchi yirtqich qushlar zararkunanda kemiruvchilarni qirib, o'simlik hosildorligini oshiradi yoki ba'zi foydali hasharotlar o'simliklarni zararkunanda hasharotlardan va kasalliklardan saqlaydi. masalan, boyqush bir yilda 1000 ta sichqonni yo'q qilib, 0,5 t donni saqlab qolsa, chumolilar o'rmonlarni kasallikdan saqlaydi. bir xujayrali dengiz hayvonlarining qoldiqlaridan cho'kindi jinslar (bo'r, ohaktosh) vujudga kelsa, poliplarning faoliyati tufayli okeanlarning sayoz va iliq suvli qismida marjon orollari vujudga keladi. inson uchun zarur bo'lgan oziq-ovqat resurslaridan biri hayvonlar hisoblanadi. hayvonlar insoniyatni go'shtga, yog'ga, moyga, sutga, tuxumga, baliq maxsulotlariga va boshqalarga bo'lgan talablarini ta'minlaydi. ma'lumotlarga ko'ra yer sharida kishilar …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayvonlar fiziologiyasi"

gipertonik sharoitida hayvon organizmi ichki muhitining gemeostazi i.kirish. ii.asosiy qism: ii. 1. hayvonlar gomeostazi va uni o`rganish ii. 2. faoliyatiga gipofiz gormoni bevosita taʼsir qilmaydigan ichki sekretsiya bezlari ii. 3.gipertonik shariotning yuzaga kelishi. iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyotlar i.kirish fiziologiya biologik fanlarning eng muhim bo`limlaridan biri bo`lib, tirik organizmlar, undagi organlar, to`qimalar, hujayra va hujayra strukturasi elementlarning funksiyalarini yani ularning hayot faoliyati protseslarini o`rganadi.fiziologiya funksiyalarining turda va individda rivojlanishi, ularning doimo o`zgaruvchi tashqi muhit sharoitiga moslanishi o`rganadi. hayvonlar fiziologiyasi ko`pincha mustaqil bo`lmagan, biroq o`zaro jips bog`langan bir qancha fanlarga bo`linad...

This file contains 32 pages in DOCX format (45.6 KB). To download "hayvonlar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hayvonlar fiziologiyasi DOCX 32 pages Free download Telegram