hayvonlar fiziologiyasi, biokimyosi va patologik fiziologiya kafedrasi

DOC 54 pages 488.0 KB Free download

54 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 488.0 KB

File type DOC

Pages 54

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 54

«tasdiqlayman» «tasdiqlayman» hayvonlar fiziologiyasi, biokimyosi va patologik fiziologiya kafedrasi mudiri, dotsent_______ d.eshimov 1. «hayvonlar organizmiga ximiyaviy moddalarning patologik ta’siri» mavzusidagi laboratoriya ishining 2 soat p a s p o r t i darsning maqsadi: 1.hayvonlar organizmiga ximiyaviy moddalarning mahalliy va umumiy patologik ta’sirini o‘rganish. 2.zaharlarning turlari, intoksikasiya va autointoksikasiya. darsga kerak bo‘ladigan laboratoriya hayvonlari va jixozlar: 1.laboratoriya hayvonlari: kalamush, baqalar. 2.reaktivlar: kmno4, hcl, vazelin moyi, kislotalar, ishqorlar. 3.jixozlar: shisha idish, pinset, stakan, pipetkalar. po‘kak taxtachalari, ignalar, pipetkalar, paxta. mashg‘ulotning o‘tkazilish tartibi: 1.hayvonlar organizmiga kimuoviy moddalarning mahalliy patologik ta’sirini o‘rganish 2.hayvonlar organizmiga kimuoviy moddalarning umumiy patologik ta’sirini o‘rganish 3. zaharlarning turlari. 4. intoksikasiya 5.autointoksikasiya. adabiyotlar: 1.r.x.xaitov, d.e.eshimov “hayvonlarining patologik fiziologiyasi” darslik, toshkent ilim-ziyo 2013 yil. 2. d.e.eshimov, r.f.ro‘ziqulov hayvonlar patofiziologiyasi fanidan o‘tkaziladigan amaliy laboratoriya mashg‘ulotlari bo‘yicha o‘quv qo‘llanma tuzuvchilar: dotsent: d.eshimov dotsent: r.f.ro‘ziqulov organizmiga kimiyoviy moddalarning patologik ta’siri darsning maqsadi: hayvonlar organizmiga ximiyaviy moddalarning mahalliy va umumiy patologik ta’sirini o‘rganish. zaharlarning …

2 / 54

ta’sir ko‘rsatadigan kimyoviy moddalar, tabiatiga ko‘ra 2 xil bo‘ladi: 1.anorganik moddalar. bularga kislotalar, ishqorlar, og‘ir metallarning (qo‘rg‘oshin, simob, margimush) tuzlari va boshqalar kiradi. ii.organik moddalar. 1.tabiiy organik zaharlar: a).mikroblarning zaharlari (toksinlar); b).o‘simliklar tarkibida uchraydigan zaharli moddalar (alkaloidlar, glyukozidlar, saponinlar, efirlar va boshqalar); v).hasharotlar (m: qoraqurt va ilonlarning) zaharlari. 2.sintetik organik zaharlar: a).sanoatning zaharli chiqindilari; b).xalq xo‘jaligida ishlatiladigan xlororganik, fosfororganik birikmalar, gerbitsidlar; v).jangovar zaharli moddalar (zarin, zaman, bz, vx, iprit, fosgen va boshqalar). organ va to‘qimalarning zaharlanishiga va sezuvchanligiga ko‘ra zaharlarning quyidagi tasnifi farq qilinadi: 1.entorotrop zaharlar - hazm organlari va jigarga ta’sir qiluvchi moddalar (og‘ir metall tuzlari: temir, qo‘rg‘oshin, simob, kumush, mis, vismut; metalloidlar: bariy birikmalari, fosfor, margimush), ba’zi bir o‘simlik zaharlari: morfiy, soponinlar va boshqalar. 2.nefrotoksik zaharlar – buyrak to‘qimalariga ta’sir qiluvchi zaharli moddalar (og‘ir metall tuzlari, margimush, fosfor, efir moylari, kantaridin) va boshqalar. 3.nevrotrop zaharlar-nerv sistemasiga ta’sir qiluvchi moddalar (strixnin, margimush). 4.kardiotrop zaharlar-yurakka ta’sir qiluvchi moddalar (glyukozidlar, alkaloidlar, …

3 / 54

ga bolish mumkin. ekzogen zaharlar deb, tabiatidan qat’iy nazar, organizmga tashqi muhitdan kirib, ta’sir ko‘rsatadigan zaharlarga aytiladi. endogen zaharlar deb, organizmning o‘zida bakterial va biokimyoviy jarayonlarning buzilishidan hosil bo‘ladigan va ta’sir ko‘rsatadigan zaharlarga aytiladi. tashqi muhitdan tushgan kimyoviy moddalar bilan zaharlanishga ekzogen zaharlanish deyiladi. yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan barcha moddalar ekzotoksinlardir. organizmda hosil bo‘lgan zaharli moddalar bilan zaharlanishga endogen zaharlanish deyiladi. organizmni o‘z-o‘zidan zaharlanishiga autointoksikasiya deyiladi. autointoksikasiya uch xil bo‘ladi: 1.retension zaharlanish-organizmni ayiruv faoliyati buzilishi bilan bog‘liq bo‘lgan zaharlanish. (m: buyrakni ayiruv faoliyatini buzilishida azot saqlovchi moddalar bilan, jigarni o‘t ajratish faoliyati buzilganida o‘t bilan zaharlanishi) va boshqalar. 2.rezorbsion zaharlanish-ichaklarda bakterial va so‘rilish jarayonlarining oqibatida, ichak va siydik yo‘llaridan yoki siydik pufagi yoki hujayra-to‘qimalarni parchalangan mahsulotlari bilan organizmning zaharlanishi. 3.metabolitlik zaharlanish-ko‘p kasalliklar davrida jumladan organizmda endokrin tizim kasalliklarida moddalar almashinuvining keskin buzilishi tufayli to‘planib qolgan to‘la oksidlanmagan zaharli mahsulotlar bilan organizmning zaharlanishi. organizmga ikki xil ta’sir qiladi: 1.mahalliy. 2.umumiy. mahalliy ta’sir …

4 / 54

tlarini qonga so‘rilishidan hosil bo‘lishi mumkin. umumiy ta’siri. zaharli moddalrning umumiy ta’siri bir tomondan zararlangan yoki shikastlangan organ yoki to‘qima (o‘pka, oshqozon, ichak tizimi, buyrak, jigar va boshqalar) bilan, ikkinchi tomondan xususiy bo‘lmagan xarakterga ega bo‘lib, nerv sistemasini, termoregyalsiya va moddalar almashinuvini va boshqalarni buzilishi bilan bog‘liq. ko‘pincha birlamchi jarayon keyingi o‘zgarish sifatida namoyon bo‘lib, zaharlanish davridagi barcha o‘zgarishlar zaharli moddalarni qon va limfaga so‘rilib, ichki organlarga ta’siri (eng avvalo nerv sistemasining zaharli moddaga sezuvchanligini yuqori bo‘lishi) bilan bog‘liq. qonga tushgan zaharli modda birinchi navbatda qon tomirlar reseptorlarini ta’sirlaydi (sinokarotid va aortani bifurkasillangan qismiga). bundan tashqari zaharli moddani umumiy ta’siri uni m.n.s.ning keng qismlarini tormozlashi bilan ifodalanadi. ba’zi bir moddalar kam miqdorda narkotik modda sifatida keng qismlarni tormozlasa, boshqa birlari esa odatda ko‘p miqdorda tormozlaydi. zaharli modda ta’sirida eng avvalo bosh miya yarimlar sharlar po‘stlog‘ini faoliyati buziladi, lekin birinchi bo‘lib, ichki tormozlanishlar aynib ketadi. nerv sistemasining zaharlanishidan hosil bo‘layotgan jarayonda …

5 / 54

aqlanishiga, oziqlanishiga, yashash sharoitiga va bajarayotgan ishiga bog‘liq. masalan: it va cho‘chqalar shoxli hayvonlarga nisbatan og‘ir metal tuzlariga, shoxli hayvonlarga nisbatan otlar ba’zi bir o‘simlik zaharlariga sezuvchandir. shoxli hayvonlarni xloroformga, otlarni qustiruvchi toshlarga, mushuklarni karbol kislotasiga, parrandalarni osh tuziga sezuvchanligi yuqori ekanligi aniq bo‘lsa, itlarni qustiruvchi toshga, mushikni apomorfinga, parrandalarni strixninga sezuvchanligi past va h.z.o. hayvonlar odamlarga nisbatan nerv zaharlariga sezuvchan. urg‘ochi hayvonlarni erkak hayvonlarga nisbatan sezuvchanligi yuqori. it bolalari katta itlarga nisbatan sopaninlarga sezuvchan. sog‘lom semiz hayvonlar oriq hayvonlarga nisbatan zaharli moddalarga turg‘un. och hayvonlarga nisbatan to‘q hayvonlar zaharli moddalarga turg‘indir. hayvonlarni oziqalanish xarakterini ahamiyati ham kattadir. sho‘r oziqa nerv sistemasini qo‘zg‘aluvchanligini kuchaytiradi, ishqoriy oziqa esa pasaytiradi. organizmda laktasiya davrida kalsiy etishmasa to‘rt xlorli uglerodlarni zaharli ta’siri kuchayadi. organizmga ta’sir ko‘rsata oladigan barcha kimyoviy moddalarni ekzogen va endogen zaharlarga bo‘lish mumkin. hayvonlarning zahar ta’siriga nisbatan sezuvchanligi bir xil bo‘l-masdan, uning turi, yoshi, jinsi, ozuqalanishi va boshqalarga bog‘liqdir. masalan: a).yosh, …

Want to read more?

Download all 54 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayvonlar fiziologiyasi, biokimyosi va patologik fiziologiya kafedrasi"

«tasdiqlayman» «tasdiqlayman» hayvonlar fiziologiyasi, biokimyosi va patologik fiziologiya kafedrasi mudiri, dotsent_______ d.eshimov 1. «hayvonlar organizmiga ximiyaviy moddalarning patologik ta’siri» mavzusidagi laboratoriya ishining 2 soat p a s p o r t i darsning maqsadi: 1.hayvonlar organizmiga ximiyaviy moddalarning mahalliy va umumiy patologik ta’sirini o‘rganish. 2.zaharlarning turlari, intoksikasiya va autointoksikasiya. darsga kerak bo‘ladigan laboratoriya hayvonlari va jixozlar: 1.laboratoriya hayvonlari: kalamush, baqalar. 2.reaktivlar: kmno4, hcl, vazelin moyi, kislotalar, ishqorlar. 3.jixozlar: shisha idish, pinset, stakan, pipetkalar. po‘kak taxtachalari, ignalar, pipetkalar, paxta. mashg‘ulotning o‘tkazilish tartibi: 1.hayvonlar organizmiga kimuoviy moddalarning mahalliy pa...

This file contains 54 pages in DOC format (488.0 KB). To download "hayvonlar fiziologiyasi, biokimyosi va patologik fiziologiya kafedrasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hayvonlar fiziologiyasi, biokim… DOC 54 pages Free download Telegram