"odam va hayvonlar fiziologiyasi"

DOCX 17 pages 69.9 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 69.9 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

1-mavzu. “odam va hayvonlar fiziologiyasi” faniga kirish r e j a: 1. “odam va hayvonlar fiziologiyasi” fanning predmeti va vazifasi. 2. ”odam va hayvonlar fiziologiyasi” fanining rivojlanish tarixi. 3. o'zbekistonda fiziologiya fanining rivojlanishi. 4. hozirgi zamon fiziologiyasining asosiy yutuqlari. 5. fiziologiyasi fanining o'rganish usullari. 6. hozirgi zamon fiziologiyasining tarmoqlari. 7. funktsional tizimlar. fiziologiyasi fanning predmeti va vazifasi. “odam va hayvonlar fiziologiyasi” fani biologiya fanlarining eng muhim bo'limlaridan biri bo'lib, tirik organizm, undagi organlar, to'qimalar, hujayralar va hujayra strukturasi elementlarining funktsiyalari ya'ni ularning hayot faoliyati jarayonlarini o'rganadi. “odam va hayvonlar fiziologiyasi” fanning asosiy maqsadi organizmda kechayotgan turli fiziologik - biokimyoviy jarayonlarni a'zo, to'qima, hujayra, membrana va organella darajalarida chuqur o'rganish va ularga faol ta'sir qilib, hohlagan tomonga yo'naltirishdan iborat. fiziologiyani umumiy, qiyosiy va xususiy qismlarga ajratiladi. fiziologik funktsiyalarni har tomonlama chuqur tushunish uchun ularning hamma xossalarini, ko'rinishlarini, o'zaro munosabatlarini organizmning turli holatlarida va tashqi muhitning turli sharoitida aniqlashga intiladi. fiziologiya avvalo …

2 / 17

arga hayvonlarning ayrim sinf va guruhlari: masalan, (qishloq xo'jalik hayvonlari, qushlar, hasharotlar) fiziologiyasi yoki ayrim turlar: mas. (qo'y, sigir) fiziologiyasi, ayrim organlar: mas. (jigar, buyrak, yurak), to'qimalar: mas.(nerv yoki muskul to'qimasi) fiziologiyasi kiradi. fiziologiyaning boshqa maxsus sohalaridan odam va yuksak hayvonlar fiziologiyasi ko'proq rivojlanmoqda. mehnat fiziologiyasi, jismoniy mashqlar va sport fiziologiyasi, ovqatlanish fiziologiyasi, odam va hayvonlar fiziologiyasi fiziologiyaning laboratoriya ahamiyatga ega bo'lgan sohalaridir. patologik fiziologiya - kasal organizm hayot faoliyatining maxsus belgilarini o'rganadi, kasal organizm shu belgilari bilan sog'lom organizmdan farq qiladi. fiziologiya o'z tekshirishlarida boshqa fanlarning ma'lumotlariga asoslanadi va o'z navbatida bir qancha fanlarning rivojlanishiga asos bo'ladi. odam va hayvonlar fiziologiyasi fizika bilan ximiya qonunlariga tayanadi va ularning tekshirish usullaridan keng foydalaniladi. buning sababi shuki, energiya almashinadi ya'ni ximiyaviy va fizikaviy jarayonlar ro'y beradi. fiziologiyada fiziologik tadqiqotlarning ikkita yo'nalishlari muhim ahamiyat kasb etadi. organizmda fizik va kimyoviy jarayonlar o'tishining o'ziga xos qonunlari aniqlanadi, bu jarayonlarni o'rganishda maxsus usul va …

3 / 17

kroskopik tuzilishini va tekshirilayotgan funktsiya yuzaga chiqayotganda bu tizim o'zgarishini bilmay turib organizm funktsiyalarini chuqur o'rganib bo'lmaydi. fiziologiya umumiy biologiyaga va evolyutsion ta'limotga, embriologiyaga ham tayanadi, chunki har qanday organizm faoliyatini o'rganish uchun uning taraqqiyot tarixi - felogenezi va ontogenezini bilish lozim, shu bilan birga funktsiyalar evolyutsiyasini o'rganish evolyutsion ta'limotni ba'zi masalarini aniqlashga yordam beradi. fiziologiya barcha meditsina fanlariga ham yaqindan bog'liq i.pavlov aytganidek «keng ma'noda tushuniladigan fiziologiya bilan meditsinani bir biridan ajratib bo'lmaydi». fiziologiya yutuqlaridan meditsinada doim foydalaniladi, sog'lom organizmda ro'y beruvchi fiziologik jarayonlar bilib olingandagina turli kasalliklarga organizmdagi funktsiyalarni buzilganligini tushunish, kasalliqlarning davolashni turli yo'llarini belgilash va bu kasalliklardan saqlanish mumkin. i.pavlov - ovqat hazm qilish fiziologiyasini ishlab chiqishi. hazm yo'llari kasalliklarni tushunishiga imkon berdi va davolashning kuchli vositasi bilan ovqat dietikasiga asos soldi, vitaminlarni - tsinga va rahit singari kasalliklarga qarshi kurashishga yordam berdi, me'da osti bezi gormoni-insulinni kashf etilishi va uni olish usullari ishlab chiqilishi qandli …

4 / 17

qadimgi xitoy, hindiston, rimda urinib ko'rilgan. ammo hayvonlar tanasi ilmiy asosda tekshirilmagan. bunday urinishlar asosan din tomonidan qattiq ta'qib qilingan. fiziologik ilmiy kuzatish ishlari ingliz tabibi va fiziologi uilyam garveydan boshlandi. u 1628 yilda «hayvonlarda yurak va qon harakatini anatomik tekshirish» nomli kitob yozdi. bu kitobda katta va kichik qon aylanish doirasi hamda yurak haqida to'g'ri tasavvur berdi. bu fiziologiyaning rivojlanishi uchun katta ahamiyatga ega bo'ladi. xvi-xvii asrda sanoatning rivojlanishi fanni rivojlanishini taqozo qiladi. avvalo anatomiya, keyin fiziologiya rivojlana boshladi. xvi asrda vezaliy, servit kolombo, fallopiy va boshqa anatomlar o'tkazgan tajribalar qon aylanishini o'rganishga asos bo'ladi. levinguk va malpigiy tomonidan kapillyarlarning topilishi qon aylanishi va qonning modda almashinuvidagi roli haqida tassavvurlarning to'g'riligini isbotlaydi. xvii asrning birinchi yarimida r.dekard (frantsuz faylasufi) reflekslarni kashf etdi. ular odam sezgi a'zolari ta'sirlanganda miyaga boradigan nerv taranglashadi, miyaning ichki teshiklari ochilib, u erdan «hayvon ruhlari» chiqadi, bu ruhlar esa nerv orqali muskullarga kelib, ularni ishga …

5 / 17

alsafasi» va ch.darvinning «turlarning kelib chiqishi» nomli asarlari, shleyden va shvannlarning organizmni hujayralardan tuzilganligini kashf etishi, hujayra fiziologiyasi haqida tasavvurlarni vujudga keltirdi va bular ko'p hujayrali hayvonlar fiziologiyasini o'rganish muammosini keltirib chiqardi. xix asrda asosan i.n.sechenov, i.p.pavlov, s.p.botkin va v.m.bixtirovlar kabi rus fiziologlari ishlab chiqqan ta'limot-nervizm ta'limoti vujudning yagona ekanligi haqidagi har qanday qarashlarga zarba berdi. 1862 yilda markaziy nerv sistemasidagi tormozlanish jarayonini ochgan, 1863 yilda esa «bosh miya refleksi» nomli asarini nashr qilgan i.m.sechenov ishlari juda nazariy va laboratoriya ahamiyatga ega bo'ldi. i.m.sechenov oliy nerv faoliyati fiziologiyasiga asos soldi. fiziologiyani bu soxasini keyinchalik i.m.pavlov rivojlantirdi. oliy nerv haqidagi i.pavlov ta'limoti fiziologiyani muhim muvaffaqiyati bo'ldi. u shartli va shartsiz reflekslar haqidagi ta'limotni yaratdi. buning natijasida birinchi va ikkinchi signal tartibi haqidagi ta'limot vujudga keldi. i.m.pavlov va uning shogirdlari izlanishlari tufayli so'lak bezlari faoliyati, ovqat hazm qilish organlari faoliyatiga oid ko'p qonuniyatlar to'g'ri va ilmiy asoslab berildi. o'zbekistonda fiziologiyaning rivojlanishi. o'rta …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""odam va hayvonlar fiziologiyasi""

1-mavzu. “odam va hayvonlar fiziologiyasi” faniga kirish r e j a: 1. “odam va hayvonlar fiziologiyasi” fanning predmeti va vazifasi. 2. ”odam va hayvonlar fiziologiyasi” fanining rivojlanish tarixi. 3. o'zbekistonda fiziologiya fanining rivojlanishi. 4. hozirgi zamon fiziologiyasining asosiy yutuqlari. 5. fiziologiyasi fanining o'rganish usullari. 6. hozirgi zamon fiziologiyasining tarmoqlari. 7. funktsional tizimlar. fiziologiyasi fanning predmeti va vazifasi. “odam va hayvonlar fiziologiyasi” fani biologiya fanlarining eng muhim bo'limlaridan biri bo'lib, tirik organizm, undagi organlar, to'qimalar, hujayralar va hujayra strukturasi elementlarining funktsiyalari ya'ni ularning hayot faoliyati jarayonlarini o'rganadi. “odam va hayvonlar fiziologiyasi” fanning asosiy maqsadi organizmda kec...

This file contains 17 pages in DOCX format (69.9 KB). To download ""odam va hayvonlar fiziologiyasi"", click the Telegram button on the left.

Tags: "odam va hayvonlar fiziologiyas… DOCX 17 pages Free download Telegram