ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi va yoshga bog‘liq xususiyati

DOCX 15 pages 28.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.3 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu. ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi va yoshga bog‘liq xususiyati reja: 1. ichki sekretsiya bezlari haqida tushuncha. 2. garmonlar, ularning organizmdagi vazifasi 3. organizmning gumoral boshqaruvida garmonlarning tutgan o’rni. 4. ichki sekretsiya bezlarining yoshga oid xususiyatlari. odam organizmidagi barcha funktsiyalar nerv va gumoral yo`l bilan boshqariladi. gumoral yo`l bilan boshqarilishida odam tanasining turli qismlarida joylashgan bezlar orqali amalga oshadi. odam tanasidagi bezlar ichki sekretsiya bezlari ham deyilib, ularda ishlab chiqarilgan suyuqlik garmonlar deb ataladi. gormon termini ingliz fiziologlari beytiss va stoling tomonidan 1905 yilda fanga kiritilgan. ichki sekretsiya bezlari fiziologik aktiv modda gormonlar ishlab chiqaradi. (yunoncha horman- qo`zgatmoq degan so`zdan olingan). ichki sekretsiya bezlarida ishlab chiqariladigan garmonlar juda oz miqdorda ya'ni gramning miliondan bir qismiga teng bo`lib, ular to`g`ridan to`g`ri qon va limfaga quyiladi. ichki sekretsiya bezlariga: gipofiz, epifiz, qalqonsimon bez, qalqon oldi bezi, ayrisimon bez, me'da osti bezi, buyrak usti bezlari va jinsiy bezlar kiradi. bu bezlar moddalar almashuviga, organizmning …

2 / 15

monidan, ya'ni oraliq miyadagi gipotalomusdan ajraladigan neyrogormonlar orqali boshqariladi. gipofiz bezi morfofunktsiyaonal jihatdan gipotalomusga juda yaqindan bog`liqdir. shuning uchun ham bular birgalikda gipotalama-gipofizar sistema deb ataladi. ichki sekretsiya bezlarining ish faoliyatini gipofiz bezi boshqarib turadi. gipofiz bezi funktsiyasini esa markaziy nerv sistemasi tomonidan, ya'ni oraliq miyadagi gipotalomusdan ajraladigan neyrogormonlar orqali boshqariladi. gipofiz bezi morfofunktsiyaonal jihatdan gipotalomusga juda yaqindan bog`liqdir. shuning uchun ham bular birgalikda gipotalama-gipofizar sistema deb ataladi. gormonlarni bir necha o’ziga xos xossalari mavjud. odam organizmidagi mavjud bezlar uch gruppaga bo`linadi. 1. tashqi sekretsiya bezlari. bular o`z suyuqliklarini alohida nay orqali teri satxiga yoki biror organga chiqaradilar, ularga: ter bezlari, yog`` bezlari, so`lak bezlari, jigar, ichak devorlaridagi bezlar kiradi. 2. ichki sekretsiya bezlari. bu bezlar tananing turli sohalarida joylashgan, ularning maxsuloti gormonlar bo`lib, to`g`ridan-to`g`ri shu organga kelgan tomirga ya'ni qon va limfaga ajraladi, chunki shu bez kaplyarlarga boy. gormonlarni ajratib chiqaruvchi bezlar ichki sekretsiya bezlar yoki endokrin bezlar deyiladi. …

3 / 15

urgik davo qo`llaniladi. masalan: qalqonsimon bez gipofunktsiyasi tufayli kelib chiqqan bazedov kasalligida bezning bir qismi olib tashlanadi. tajriba sharoitlarida endokrin bezlarning funktsiyalarini o`rganish uchun bir necha usuldan foydalaniladi. 1. bezni kesib olib tashlash ya'ni ekstripatsiya qilish. 2. ko`chirib o`tkazish, ya'ni transplantatsiya. 3. ichki sekretsi bezlari ekstraktin organizmga yuborish o`rnini to`ldiradigan teropiya usuli. gipofiz bezi. gipofiz bezi tuxumsimon shaklda bo`lib, uning vazni bola tug`ilganida 0,1 g, kattalarda 0,6-0,7 g, gipofizaning oldingi, o`rta va orqa bo`lagi bor. oldingi va o`rta qismi – adenogipofiz, orqa bo`lagi neyrogipofiz deyiladi. gipofizning 55-60 % tashkil etadi. hamma gormonlar oqsil moddalar hisoblanadi. gipofizdan 22 tadan ortiq gormon ishlanib chiqadi. gipofizning vazni taxminan 1 g va no'xat kattaligiga teng. u funktsiyasi va rivojlanishi jihatidan farq qiluvchi ikki qismdan iborat: asab bo'lagi, orqa qismi (neyrohipofiz) va glandular qism, oldingi qismi (adenohipofiz). ikkalasi ham gipotalamus bilan gipofiz sopi (infundibulum) orqali bog'langan.6 oldingi bo`lagidan bir necha xil gormon ishlab chiqiladi. gipofizning …

4 / 15

egaliya kasalligi kelib chiqadi. bezdan ishlab chiqariladigan har bir gormon ma'lum funktsiyalarni bajaradi. masalan: adrenokortikotrop gormoni buyrak usti bezlarining uglevod almashinuvini idora etuvchi gormonlar faoliyatini boshqarishhda ishtirok etadi. tireotrop gormoni qalqonsimon bezdan ajraladigan terioksin gormon faoliyatini boshqaradi. gonodotrop gormoni jinsiy bezlar faoliyatini boshqarishda ishtirok etadi. laktatrop sut bezlari faoliyatini, liyutenlovchi gormoni esa ona qornida embrionning normal rivojlanishini boshqarishda ishtirok etadi. gipofizning oraliq bo`lagidan intermedin gormoni ajraladi. u terida pigment hosil bo`lishini boshqaradi. gipofiz bezining orqa bo`lagi neyrogipofiz deyilib, undan vazopressin va oksitatsin gormonlari ajraladi. oksitatsin ta'sirida bachadon muskullarining normal qisqarishini boshqarishda ishtirok etadi. vazopressin gormoni esa asosan organizmda suv miqdorini bir normada ushlab turishda ishtirok etadi. bola 1 yoshga yetganda neyrogipofitz to`liq shakllanib ishlaydi. epifiz bezi. bu bez bosh miyaning asosida ya'ni o`rta miya sohasida joylashgan bo`lib, uning vazni 0,2 gr. undan melatonin gormoni ishlab chiqariladi. epifizning funktsiyasi bola 7 yoshga kirguncha kuchayib boradi undan keyin susayib, bolag`otga yetish davri …

5 / 15

a 6 gr, 5-10 yoshda 10 gr, balog`at yoshida bez tez kattalashadi va erkaklarda 25 gr, allarda 30-35 gr gacha bo`ladi. qalqonsimon bezdan tiroksin gormoni ishlab chiqariladi. tiroksinning tarkibida 65 % dan ko`proq yod moddasi bor. katta odam tanasida 25 mg yod bo`ladi, shundan 15 mg qalqonsimon bezda saqlanadi. qalqonsimon bezdan yana triyodtironin, kaltsitonin gormonlari ham ishlab chiqariladi. bu gormonlar moddalar almashinuviga ta'sir qiladi, organizmdagi oksidlanish jarayonini kuchaytirib energiya almashinuviga ta'sir qiladi. kaltsitonin gormoni kaltsiy almashinuviga kuchli ta'sir qiladi. agar bez yosh bolalarda o`z vazifasini kuchsizlantirib qo`ysa gipotireoz hodisasi yuzaga kelib, natijada kretinizm kasalligi kelib chiqadi. bo`y o`smaydi, jinsiy, aqliy, jismoniy qobiliyatlar rivojlanmaydi. katta yoshlarda bez fazifasining kuchsizlanishi miksedema kasalligiga olib keladi. bunda asosiy almashinuv 30-40 % kamayib, tanada to`qimalarda suyuqlik ko`payadi va shu hisobda og`irlik ortadi, semiz ko`rinadi, yurak urish sekin, qon aylanish sekin, tana harorati past bo`ladi. bez ko`proq gormon ishlab chiqarsa bazedov kasalligi kelib chiqadi. 1840 yilda …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi va yoshga bog‘liq xususiyati"

mavzu. ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi va yoshga bog‘liq xususiyati reja: 1. ichki sekretsiya bezlari haqida tushuncha. 2. garmonlar, ularning organizmdagi vazifasi 3. organizmning gumoral boshqaruvida garmonlarning tutgan o’rni. 4. ichki sekretsiya bezlarining yoshga oid xususiyatlari. odam organizmidagi barcha funktsiyalar nerv va gumoral yo`l bilan boshqariladi. gumoral yo`l bilan boshqarilishida odam tanasining turli qismlarida joylashgan bezlar orqali amalga oshadi. odam tanasidagi bezlar ichki sekretsiya bezlari ham deyilib, ularda ishlab chiqarilgan suyuqlik garmonlar deb ataladi. gormon termini ingliz fiziologlari beytiss va stoling tomonidan 1905 yilda fanga kiritilgan. ichki sekretsiya bezlari fiziologik aktiv modda gormonlar ishlab chiqaradi. (yunoncha horman- qo`zgat...

This file contains 15 pages in DOCX format (28.3 KB). To download "ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi va yoshga bog‘liq xususiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki sekretsiya bezlarining fi… DOCX 15 pages Free download Telegram