қурилишда ишлатиладиган металлар

DOC 74.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1559553153_74340.doc қурилишда ишлатиладиган металлар режа: 1. металлар ва уларнинг классификацияси. 2. пўлат турлари ва хоссалари. 3. пўлат буюмлар. 4. металларни коррозия ва оловдан ҳимоялаш. металлар ва уларнинг классификацияси халқ хўжалигининг турли соҳаларида, шу жумладан, қурилишда ҳам металлар кенг кўламда ишлатилади. масалан, саноат ва фуқаро биноларининг каркасларини, кўприклардан пролет курилмаларни барпо этишда, гидротехник иншоотлар учун затворлар (сув дарвозалари) ясашда пўлат прокатдан, темир-бетонда эса пўлат арматуралардан фойдаланилади, пўлат ва чуян трубалар, томга ёпиладиган тунука ва бошқа металл буюмлар ҳам қулланилади. бунинг учун металларнинг қатор муҳим техник хоссалари қулайлик беради. металларнинг бу хоссалари уларнинг бошқа қурилиш материалларидан афзалликларини кўрсатади. жумладан юқори мустаҳкамликка эга ва босим остида пластик ишлов берилади (прокат қилинади, штамповка қилинади ва бошқалар). афзалликлари бирон бир қаторда металларнинг муҳим камчиликлари ҳам бор: ниҳоятда зич, турли газ ва нам таъсир қилганда кучли занглайди, юқори температураларда эса шакли ўзгаради. металлар иккита асосий гуруҳга: қора ва рангли металларга бўлинади. қора металлар темирнинг углерод билан …

осфор, шунингдек легирловчи қўшимчалар - никель, хром, магний ва бошқалар бўлиши туфайли чўян юқори механик хоссаларга эса бўлади ва оловбардош ҳамда занглашга бардошли бўлади. пўлат - таркибида углерод миқдори 2% гача бўлган темир билан углероднинг боғланувчан қотишмасидир. олиш усулига қараб пўлатлар, мартен, конвертор ва электр пўлатларга бўлинади. қотишма таркибига кирадиган химиявий элементларга қараб пўлатлар химиявий таркиби бўйича углеродли ва легирланган бўлади. углеродли пўлатлар темир билан углерод ва марганец, кремний, олтингугурт ва фосфор аралашмалари қотишмаларидан иборат. турли усулларда олинган углеродли пўлатнинг қотишига кўра сокин, ярим сокин ва қайнайдиган пўлатларга бўлиш қабул қилинган. легирланган деб, таркибида легирловчи қўшимчалар (никель, хром, вольфрам, молибден, мис, алюминий ва бошқалар) мавжуд бўлган пўлатга айтилади. таркибига киритилган легирловчи қўшилмаларга қараб пўлат хроммарганецли, марганец-никель-мисли пўлат ва ҳакозолар деб аталади.бундан ташқари, таркибидаги жами кўшилмаларга кўра пўлатлар кам ле гирланган (таркибидаги легирловчи қўшилмалар миқдори 2,5% дан 10% гача бўлган) ва кўп легирланган (легирловчи кўшилмалар 10% дан ортик) пўлатларга бўлинади. вазифасига …

и. сифатли углеродли пўлатлар икки хонали ракамлар билан маркаланади, маркаларда углерод фоизининг юздан бир улушларида 90,8;25 ва ҳақазо) курсатилади. қайнайдиган пўлат маркасининг белгисида “кп”, ярим қайнайдиган пўлатникида “пс”, қайнамайдиган пўлатникида - “сп” харфлари куйилади, масалан ст3сп, ст5пс, ст2кп. углеродли пўлатларни маркалашдан фарқли уларок, кам легирланган пўлатлар маркасидаги ҳарфлар пўлат таркибида легирловчи аралашмаларнинг борлигини, рақамлар эса уларнинг ўртача миқдорини фоизлар ҳисобида кўрсатади; ҳарфлардан олдинги рақамлар пулат таркибидаги углерод миқдорини фоизнинг юздан бир улушида кўрсатади. пўлатни маркалаш учун ҳар бир легирловчи элементга маълум ҳарф берилади; кремний - с, марганец - г, хром - х, никелғ -н, молибден - м, волғфрам - в, алюминий - ю, мис - ю, кобалт - к ва ҳакозо. углеродли пўлатлар. оддий сифатли углеродли пўлат - темирнинг углерод билан қотишмасидир. унинг таркибида қуйидаги аралашмалардан ҳам маҳлум миқдорда бўлади: кремний, марганец, фосфор ва олтингугурт. улардан ҳар бири пўлатнинг механик хоссаларига маҳлум даражада таҳсир қилади. қурилишда ишлатиладиган одиий сифатли пўлатлар …

амлиги ва коррозия бардошлигини пасайтиради. углеродли пулат сифатининг асосий кўрсаткичлари - чузилишга оқувчанлик ва мустаҳкамлик чегаралари, шунингдек нисбий узайиш катталигидир (1жадвал). 1-жадвал оддий сифатли углеродли пўлатларнинг механик хоссалари а гуруҳдаги пўлат маркалари қурилишга мустаҳкамлик чегараси окувчанлик чегараси,мпа н исбий узайиши,% ст 0 ст 1 ст 2 ст 3 ст 4 ст 5 ст 6 камида 31 320 - 420 340 - 440 380 - 490 420 - 540 486 - 600 камида 600 - - 200 - 230 210 - 250 240 - 270 260 - 290 300 - 320 20 - 23 31 - 34 29 - 32 23 - 26 21 - 24 17 - 20 12 - 15 қурилишда ст з маркали пўлатдан кенг куламда фойдаланилади. бу пўлатнинг фуқаро ва саноат бинолари ҳамда гидротехник иншоотларнинг металл конструкциялари, электр узатиш линияларининг, резервуарлар ва трубопроводларнинг таянчлари, шунингдек темир-бетон арматуралари тайёрланади. сифатли конструкцион углеродли пўлатлари машинасозликда, углеродли асбобсозлик пўлатлари эса …

аради. м асалан, таркибида 4,3% углерод бўлган чўян 1130о с да суюкланади. температура кенгайиш коэффициенти - температура 1о с га ортганда пўлат намунани нисбий узайиши курсаткичи, у 11-10-6 о с га тенг. пўлатларнинг механик хоссалари чузилишга мустаҳкамлик чегараси, оқувчанлик чегараси, нисбий узайиши, қаттиқлиги ва зарбга қовушқоқлиги билан белгиланади. пўлатларнинг химиявий хоссалари ичида энг мухими занглашга чидамлилиги ҳисобланади. бу курсаткич пўлатларни атрофдаги мухитнинг емириш таҳсирига қаршилик кўрсатма олиш хусусиятини белгилайди. пўлат буюмлар пўлат буюмлар тайёрлашда суюқлантирилган пўлат қолипларга қўйиб чиқилади. улардан чиқариб олинган пўлат қуймалар босим билан ишланади. пўлат қуймаларни босим билан ишлашнинг прокатлаш, чўзиш, болғалаш, штамплаш ва пре сслаш каби усуллари мавжуд. прокатлаш - профилланган пўлат буюмларни тайёрлашда кўп кўлланилади. прокатланадиган пўлат сортаменти юмалоқ, квадрат, тенг ёқли ёки томонлари тенг бўлмаган бурчакли пўлат, швеллер, куштавр, труба, профили такрорланадиган арматура ва бошқалар. пўлат буюмлар турлари. прокатка қилинган бурчакли пўлат тенг ёнли ва тенг ёнли бўлмаган бурчак куринишида токчаларининг кенглиги 20-250 мм …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "қурилишда ишлатиладиган металлар"

1559553153_74340.doc қурилишда ишлатиладиган металлар режа: 1. металлар ва уларнинг классификацияси. 2. пўлат турлари ва хоссалари. 3. пўлат буюмлар. 4. металларни коррозия ва оловдан ҳимоялаш. металлар ва уларнинг классификацияси халқ хўжалигининг турли соҳаларида, шу жумладан, қурилишда ҳам металлар кенг кўламда ишлатилади. масалан, саноат ва фуқаро биноларининг каркасларини, кўприклардан пролет курилмаларни барпо этишда, гидротехник иншоотлар учун затворлар (сув дарвозалари) ясашда пўлат прокатдан, темир-бетонда эса пўлат арматуралардан фойдаланилади, пўлат ва чуян трубалар, томга ёпиладиган тунука ва бошқа металл буюмлар ҳам қулланилади. бунинг учун металларнинг қатор муҳим техник хоссалари қулайлик беради. металларнинг бу хоссалари уларнинг бошқа қурилиш материалларидан афзалликларини...

DOC format, 74.0 KB. To download "қурилишда ишлатиладиган металлар", click the Telegram button on the left.

Tags: қурилишда ишлатиладиган металлар DOC Free download Telegram