йўл қурилишибоп металл материаллари ва буюмлар

DOCX 1.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1680606583.docx йўл қурилишибоп металл материаллари ва буюмлар режа: 1. йўл қурилишида ишлатиладиган металларнинг синфланиши 2. қора ва рангли металларнинг хоссалари 3. металлар асосида олинадиган йўл қурилишибоп материал-буюмлар 4. металларни пайвандлаш ва кесишда техника хавфсизлиги 1. йўл қурилишида ишлатиладиган металларнинг синфланиши умумий тушунчалар. металлар деб, оддий шароитда юқори мустаҳкамликка, пластикликка, иссиқ ва электр ўтказувчанликка эга бўлган материалларга айтилади. металлар халқ хўжалигининг турли соҳаларида, шунингдек, йўл қурилишда ҳам кенг кўламда ишлатилади. жумладан, биноларининг каркасларини, кўприкларнинг равоқли конструкцияларини барпо этишда пўлат поркатлардан, темирбетон йўл конструкцияларида пўлат арматуралардан фойдаланилади. шунингдек, том ёпма тунукалар, пўлат ва чўяндан ясаладиган қувурлар, панжаралар, сув оқова ва бошқа конструкциялар учун кенг қўлланилади. қурилиш материаллари ичида рангли металлар ва уларнинг аралашмасидан олинаётган материаллар алоҳида ўрин тутади. жумладан, алюмин, мис, рух, қўрғошин ва улар асосида олинадиган бошқа рангли металл буюмларнинг қурилишда салмоғи каттадир. металлар юқори мустаҳкамликка эгалиги, босим остида пластик ишлов беришга қулайлиги ва бошқа бир қатор хусусиятларига кўра бебаҳо қурилиш …

арга бўлинади. чўян таркибида 2...6,67 % углерод бўлган темир-углеродли қотишмадир. вазифасига қараб чўянлар қуйилувчан, қайта ишланадиган ва махсус чў- янларга бўлинади. қуйилувчан чўянлар турли қурилиш деталларини қуйиш усулида тайёрлашда ишлатилади. қайта ишланадиган чўянлардан пўлат ишлаб чиқариш учун, махсус чўянлардан эса пўлат ва махсус ишларга мўлжалланган чўян қуймаларни ишлаб чиқаришда қўшимча сифатида фойдаланади. чўян таркибида марганец, кремний, фосфор, шунингдек, легирловчи қўшилмалар-никель, хром, магний ва бошқалар бўлиши туфайли чўян юқори механик хоссаларга эгадир. чўян оловбардош ҳамда занглашга чидамли бўлади. никель, хром, магний ва бошқа элементлар қўшилган чўянлар лигерланган чўянлар деб аталади. юқори мустаҳкам чўянлар суюқ чўянли si, са ва бошқа қўшилмалар билан модификациялаб олинади. пўлат таркибида углерод миқдори 0,02...2 % гача бўлган темир билан углероднинг боғланувчи қотишмасидир. ишлаб чиқариш усулига қараб, пўлатлар мартен, конвертор ва электр пўлатларга бўлинади. қотишма таркибига кирадиган кимиёвий элементлар таркиби бўйича углеродли ва легирланган ҳилларга бўлинади. углеродли пўлатлар темир билан углерод ва марганец, кремний, олтингугурт ва фосфор аралашмалари …

ар деталларини тайёрлаш учун ишлатилади); махсус пўлатлар (улар юқори оловбардош ва ейилишга чидамли, шунингдек, занглашга чидамлилиги билан тавсифланади) ва асбобсозлик пўлатлари. сифатига кўра пўлатлар, оддий, юқори сифатли ва алоҳида юқори сифат- ли пўлатларга бўлинади. рангли металлар соф ҳолда қурилишда кам ишлатилади. асосан улар- нинг қотишмаларидан қурилиш учун турли ҳил материаллар ва буюмлар тайёрланади. рангли металлар ва уларнинг қотишмалари зичлигига кўра енгил ва оғир турларга бўлинади. енгил турдаги рангли металарга алюминий ва магний, оғир турдагиларга эса мис, никель, рух, қўрғошин, симоб кабилар киради. енгил рангли металл қотишмалар алюминий ёки магний асосида олинади. энг кўп тарқалган енгил қотишмалар алюминий-марганецли, алюминий-кремний икки оксидли, алюминий-магнийли ва дюралюминий қотишмаларидир. дюралюминий қотишмаси алюминий, мис, магний ва марганец бирикмасидан ҳосил қилинади. улардан бино ва иншоатларнинг устунлари каркаслари, том қоплама конструкциялари, дераза панжаралари ва бошқа безак деталлари ясалади. оғир рангли металл қотишмалари мис, қалай, рух ва қўрғошин асосида олинади. қурилишда оғир қотишмалар ичидан бронза (мис билан калий ёки …

юм ва конструкциялар яъни, устун, таглик, оқова сув қувурлари ва бошқаларни тайёрлашда ишлатилади. кулранг чўяннинг механик хоссаларини янада яхшилаш учун оқ суюқ чўянга махсус модификаторлар қўшилади, натижада у юқори механик хоссаларга эга бўлади. болғалашбоп чўян юқори пластиклиги, қайишқоқлиги ҳамда қайта ишлаш осонлиги билан бошқа чўянлардан фарқ қилади. оқ чўян нейтрал ёки оксидловчи (қум ёки симобли) муҳитда узоқ вақт (100 соат) давомида юқори ҳароратда, яъни 760...980 0с да қиздириб олинади. бу жараён чўяннинг “толиқиши” деб аталади. кулранг яъни, модификацияланган чўян сч ҳарфлари билан маркаланади, масалан, сч 12-28, сч 18-36, сч 28-48 ва сч 32-52 ва ҳ. к. чўян маркасидаги биринчи рақам чўзилишига, иккинчи рақам эса эгилишга мустаҳкамлик чегарасини кўрсатади. асосан сиқувчи куч таъсирида бўладиган буюмлар қуйма кулранг чўяндан ясалади. уларнинг чўзилишга мустаҳкамлик чегараси 120...210 ва эгилишга мустаҳкамлик чегараси эса 280...400 мпа билан тавсифланади. қурилишда юқори мустаҳкам ва легирланган чўянлардан кам фойдаланади. пўлатнинг хоссалари. пўлатнинг физик хоссалари ичида хақиқий зичлиги, суюқланиш ҳарорати, …

аграммаларнинг тавсифига қараб, арматура учун ишлатиладиган пўлатлар уч гуруҳга бўли- нади: 1-яққол ифодаланган оқувчанлик чегарасига эга бўлган юмшоқ пў- латлар; 2-оқувчанлик чегараси яққол ифодаланмаган пўлатлар (легирловчи қўшилмалар қўшиш ва қиздириб ишлов бериш йўли билан мустаҳкамлиги оширилган пўлатлар); 3-бузилиш ҳолатигача эластик ҳолатда чизиқли де- формацияланадиган пўлатлар (юқори мустаҳкамликка эга бўлган пўлатлар). термик ишлаш пўлатнинг физик ва механик хоссаларини яхшилайди. пўлатни термик ишлашининг тоблаш, бўшатиш, юмшатиш ва меъёрлаш каби усуллари мавжуд. тоблаш пўлатни 800...900 о с гача қиздириш, сув ёки мойда кескин сову- тишдан иборат. пўлат тобланганда унинг мустаҳкамлиги ва қаттиқлиги орта- ди, аммо зарбга қовушқоқлиги пасаяди. тобланган пўлатни бўшатиш 200...250 0с гача аста-секин қиздириш, шу ҳароратда сақлаб туриш ва кейин ҳавода аста-секин совитишдир. пўлат бўшатилганда унинг қаттиқлиги пасаяди, лекин қовушқоқлиги ортади. юмшатиш пўлатни маълум ҳароратгача қиздириш, шу ҳароратда сақлаб туриш ва ўчоқда секин совитишдир. пўлатнинг қаттиқлигини пасайтириш ва қовушқоқлигини ошириш учун юмшатилади. пўлатни мўътадиллаш юмшатишнинг бир тури бўлиб, уни тобланиш ҳароратидан …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "йўл қурилишибоп металл материаллари ва буюмлар"

1680606583.docx йўл қурилишибоп металл материаллари ва буюмлар режа: 1. йўл қурилишида ишлатиладиган металларнинг синфланиши 2. қора ва рангли металларнинг хоссалари 3. металлар асосида олинадиган йўл қурилишибоп материал-буюмлар 4. металларни пайвандлаш ва кесишда техника хавфсизлиги 1. йўл қурилишида ишлатиладиган металларнинг синфланиши умумий тушунчалар. металлар деб, оддий шароитда юқори мустаҳкамликка, пластикликка, иссиқ ва электр ўтказувчанликка эга бўлган материалларга айтилади. металлар халқ хўжалигининг турли соҳаларида, шунингдек, йўл қурилишда ҳам кенг кўламда ишлатилади. жумладан, биноларининг каркасларини, кўприкларнинг равоқли конструкцияларини барпо этишда пўлат поркатлардан, темирбетон йўл конструкцияларида пўлат арматуралардан фойдаланилади. шунингдек, том ёпма тунукалар...

DOCX format, 1.3 MB. To download "йўл қурилишибоп металл материаллари ва буюмлар", click the Telegram button on the left.

Tags: йўл қурилишибоп металл материал… DOCX Free download Telegram