энеолит даври археологияси

DOC 67,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1663965053.doc энеолит даври археологияси режа: 1. мис-тош даврининг асосий хусусиятлари. 2. урта осиё жанубининг энеолит даври ёдгорликлари. 3. урта осиёнинг шимолий-шаркида энеолит даври. энеолит даври инсониятнинг куп минг йиллик тош даврига якун ясади. инсон янги ихтиро металлни кашф этди. энеолит сузи лотин ва юнон тилларидан олинган булиб, мис-тош даври деган маънони англатади. мисдан ясалган куроллар тош куролларга нисбатан такомиллашган булсада, лекин у юмшок булганлиги учун йирик ва огир куроллар ясаш учун яроксиз булган. шунинг учун мис тош куролларни хужалик хаётидан бутунлай сикиб чикара олмаган. шундай булсада, мис-тош даврига утиш ишлаб чикарувчи кучларнинг янада ривожланишига олиб келди. шу билан биргаликда энеолит даврида вужудга келган ишлаб чикарувчи хужалик тармоклари янада тараккий этди. янги тош даврида пайдо булган дехкончилик энеолит даврида юкори хужалик шаклига утди. дехкончилик ва уй чорвачилиги ортикча махсулот етиштиришга, мол айирбошлашни тартибга солишга асос солди. энеолит даврида дунё халклари тарихий тараккиётида мухим узгаришлар юз берди. месопотомия ва мисрда илк кулдорлик …
2
к ишлаб чикарувчи хужалик сохаларига утган урта осиёнинг жанубида мис-тош даврида дехкончилик янги погонага кутарилди. археологик тадкикотлар бу ерда энеолит даврида сунъий сугоришга асосланган дехкончилик вужудга келганлигини, илк сугориш каналлари пайдо булганлигини курсатади. урта осиёнинг шимолий дашт ва шаркий тоглик худудлари ахолиси мил.ав iv минг йилликда асосан, овчилик, баликчилик ва илк чорвачилик билан шугулланганлар. бундай холатда неолит ва энеолит даврлари хронологик жихатдан эмас балки хужалик-маданий жихатдан фаркланади. мис табиатда куп учрайди. шунинг учун хам дастлабки мис куроллар соф мисдан ясалган. мисни эритиб, ундан турли шаклдаги куролларнинг олиниши эса, металлургиянинг ривожланишига сабаб булган. бундай мис устахоналар урта осиё ва козогистон ерларидан куплаб топилган. мисдан купрок харбий куроллар, зеб-зийнат, уй-рузгор буюмлари ясалган. энеолит даврининг хронологик санаси мил.ав iv-iii минг йиллар билан белгиланади. мазкур даврда кишиликнинг ижтимоий хаётида хам чукур узгаришлар руй берди. ижтимоий муносабатларда она уругидан ота уругига утилди. урта осиёнинг жанубида энеолит бир ярим минг йил давом этиб, ушбу худуд ахолиси …
3
ё жануби ахолиси кадимги шаркнинг ривожланган худудлари билан мустахкам алокада булганлар. энеолит даврига оид "тепа"лар жанубий туркманистон ерларида жойлашган. жанубий туркманистон анов i-iv маконларини илк марта 1904 йилда америкалик олим р.пампелли текширди. г.шмидт эса жанубий туркманистон ёдгорликларини даврлаштирди ва у 50 йил давомида тадкикотчилар томонидан фойдаланиб келинди. бу ернинг энеолит даври ёдгорликларини кенг равишда урганиш xx асрнинг 50-йиллари билан богликдир. бу борада б.а.куфтин, в.м.массон, в.и.сарианиди, о.к.бердиев, и..к.хлопин куп иш килдилар. жанубий туркманистон энеолити илк энеолит (анов i, номозгох i), ривожланган (анов ii, номозгох ii), ва сунгги энеолит (номозгох iii) га булинади. радиоуглерод усул буйича тахлил килинганда илк энеолит мил.ав v минг йиллик охиридан бошланади. мил.ав iv минг йиллик ва iii минг йилликнинг дастлабки учдан бирини уз ичига олади. коратепа, чакмоктепа, ясситепа ва геоксюртепа машхурдир. илк энеолитга мансуб анов i ва номозгох i га оид уйлар хом гиштдан курилган. мис куролларга нисбатан тош куроллар куп учрайди. сопол идишлар рангли булиб, накшларда …
4
деворларнинг калинлиги 50 см.гача боради. ялангочтепадан топилган катта хонанинг майдони 37 м2 ни ташкил этади. муллалитепадаги хона 10 м2 ни ташкил этади. шундай килиб, геоксюр маконлари мудофаа деворлари билан ураб олинган. ривожланган энеолитда сопол идишлар анча тараккий этган кулолчиликдан дарак беради. радиокарбон усул номозгох ii ёдгорликларининг ёшини 3160 +/- 50 йил деб хисоблайди. ялонгоч давридан жамоат уйлари хам курила бошланган. сунгги энеолит даври уйлари маълум тартибда курилган. коратепанинг марказий кисмида 130 дан ортик хоналар текширилган. турар-жойлардан ташкари хужалик хоналари хам булган. бу давр патриархатга утиш даври хисобланади. сунгги энеолит даврига мансуб кабристон геоксюр вохасидан топиб урганилган. кабрлар думалок шаклда булиб, хом гиштлардан саганалар килинган. кабрларда 10-12 та одамга тегишли суяклар топилган булиб, саганалар уруг аъзоларининг жамоа кабрлари вазифасини бажарган. кабрлардан чакмоктош куроллар, сопол идишлар, мис буюмлар, тош маржонлар топилган. чунгтепадан 50 га якин турли уй-жойлар топилган, улар тугри бурчакли булиб, улчами 7,5 м2 дан 17 м2 гачани ташкил этади. бу …
5
алчалар, сопол идишлардаги тасвирлар тотемизм хам вужудга келганлигини курсатади. мазкур худуд ахолиси орасида диний тасаввурларнинг ривожланишини маънавий ёдгорликлар ва кумиш маросимлари хам курсатиб турибди. узбекистон худудида энеолит даври ёдгорликлари яхши урганилмаган булсада, мазкур даврга оид бир неча маконлар с.п.толстов, я.г.гуломов, а.аскаров, у.исломовлар томонидан урганилди. шуни таъкидлаш лозимки, мил.ав iv-iii минг йилларга мансуб урта осиёнинг шимоли ва шаркидаги маконларда калтамирор маданияти давом этган. археологлар фикрича, бухоро вилоятининг лавлакон, бешбулок, замонбобо маконидаги айрим топилмалар энеолит даврига оиддир. ушбу маконлардан тош куроллар, сопол идишлар билан бирга мис игналар ва мунчоклар топилган. куйи зарафшондаги каптарни куми, катта тузкон худудларидан энеолит даврига мансуб 4 та макон топилди. мазкур очик жой-маконлардан тош ёргучок, урок, пичок кадамалари, мис курол колдиклари топилган. сунгги энеолит даврига келиб, дехкончилик маданияти урта осиёнинг шимоли-шаркига хам ёйилди. панжикент якинидан топилган саразм кишлоги юкоридаги фикрни тасдиклайди. саразм кишлоги харобаси 90 гектарни эгаллайди ва 10 та тепаликда жойлашган. саразм ривожланишини 4 даврга булиш мумкин. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"энеолит даври археологияси" haqida

1663965053.doc энеолит даври археологияси режа: 1. мис-тош даврининг асосий хусусиятлари. 2. урта осиё жанубининг энеолит даври ёдгорликлари. 3. урта осиёнинг шимолий-шаркида энеолит даври. энеолит даври инсониятнинг куп минг йиллик тош даврига якун ясади. инсон янги ихтиро металлни кашф этди. энеолит сузи лотин ва юнон тилларидан олинган булиб, мис-тош даври деган маънони англатади. мисдан ясалган куроллар тош куролларга нисбатан такомиллашган булсада, лекин у юмшок булганлиги учун йирик ва огир куроллар ясаш учун яроксиз булган. шунинг учун мис тош куролларни хужалик хаётидан бутунлай сикиб чикара олмаган. шундай булсада, мис-тош даврига утиш ишлаб чикарувчи кучларнинг янада ривожланишига олиб келди. шу билан биргаликда энеолит даврида вужудга келган ишлаб чикарувчи хужалик тармоклари ян...

DOC format, 67,0 KB. "энеолит даври археологияси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.