энеолитдавриархеологияси

PPTX 43 pages 7.2 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.2 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

презентация powerpoint энеолит даври археологияси режа: 1. энеолит даври умумий тавсифи 2. олд осиёнинг энеолит даври жараёнлари 3. ўрта осиёнинг энеолит даври археологияси 4. евросиёнинг энеолит даври археологияси энеолит - (лот. “энеус” - мис, юн. “литос”-тош) – мис-тош даври мил. авв. v минг йиллик бошлари - iii минг йилликнинг бошлари билан саналанади. бу даврга нисбатан халколит (халко-мис) атамаси ҳам ишлатилади. энеолит даврнинг муҳим ютуғи дастлабки миснинг пайдо бўлиши. мисдан ясалган қуроллар тош қуролларига қараганда ихчам ва иш унумдорлиги нисбатан юқори бўлган. мисдан фойдаланила бошланган бўлсада, тош қуроллар аҳамиятини йўқотмаган. хўжаликнинг ҳамма туридан кўра мотига билан қилинадиган деҳқончиликнинг устунлиги; чақмоқтош қуроллар кўп бўлиши билан бирга мис қуролларининг пайдо бўлиши; катта-катта ибтидоий жамоа бирлашмаларининг катта-катта пахса уйларининг мавжудлиги; рангдор сопол буюмлари (гул солинган)нинг тарқалиши; энеолит маконлари биринчи бўлиб икки дарё оралиғи ва мисрда вужудга келган. aрхеологлар енеолит даврига хос бўлган 5 умумий бирлаштирувчи аломатни ажратиб кўрсатадилар: ҳайвонларнинг лойдан ясалган ва оналик уруғига …

2 / 43

нчи чорвадор қабиларнинг жанубий месопотамияга келиб жойлашиши билан тавсифлайди. бу жараённи г.чайлд “шаҳар инқилоби” сифатида тавсифлайди. шаҳар инқилоби ёзувнинг пайдо бўлиши ва маҳобатли меъморчилик, айниқса, ибодатхона қурилишларида аниқ намоён бўлади. жанубий месопотамия тарихида шу давр ичида кўпгина ўзгаришлар содир бўлади. қишлоқларнинг шаҳар даражасига ўсиб чиқиши, янги шаклга эга бўлган сифатли сопол буюмларнинг пайдо бўлиши, муҳрларнинг хусусий мулкни тасдиқловчи восита сифатида пайдо бўлиши, ёзувнинг кашф этилиши шулар жумласидандир. эроннинг кошон шаҳри яқинида кўпқатламли энеолит даврига оид манзилгоҳ харобаси топиб ўрганилган. бу ердан турар жой қолдиқлари, қабрлар, сопол идишлар, мис ва жез (бронза) дан ишланган қуроллар ва бошқалар топилган. сиалктепа манзилгоҳи 3 га майдонни ташкил етиб, бир неч босқичдан иборат ва ўзига хос маданиятни ҳосил қилган (сиалк i). теҳрон воҳасида айнан шу маданиятга хос, жуда кўп ва қизиқарли ашёларни ўзида жам қилган рай шаҳри яқинида чашма aли манзилгоҳи топиб ўрганилган (сиалк iii). марказий эроннинг катта ҳудудида, қум шаҳридан сиалк ii босқичига хос …

3 / 43

чилик — ирригациянинг равнақ топиши ҳунармандчиликда янги касблар — металлчилик, тўқимачиликнинг вужудга келиши кулолчиликда муҳим техника ютуғи — хумдонларнинг ишлатилиши ўтроқлик хўжалигининг мустаҳкамланиши, ибтидоий жамоа бирлашмалари уйлари ва қурилишда хом ғиштнинг пайдо бўлиши; рангдор сопол буюмлар ва лойдан ясалган бўлиб, оналик уруғига хос бўлган ҳайкалчаларнинг тарқалиши. ўрта осиёнинг энеолит даври археологияси. илк энеолит даврининг илк (анов iа мажмуаси) босқичида аҳолининг уй-жойлари чақмоқлитепа ва монжуқлитепа манзилгоҳларида ўрганилган. уйлар жойтун маданиятининг қурилиш анъанаси айрим қўшимча билан бойитилган тартибсиз қурилишдан иборат. монжуқлитепа манзилгоҳнинг ўртасидан кесиб ўтган икки метрли марказий кўча бўйлаб жойлашган уй-жойлар алоҳида ҳовлилардан ташкил топган aнов маданияти – aшхобод яқинидаги aнов қишлоғи атрофида жойлашган илк енеолит ва сўнгги жез даврларига оид қадимги деҳқончилик манзилгоҳлари ва шаҳар ҳаробалари. энеолит ва жез даври манзилгоҳлари сақланиб қолган шимолий ва жанубий aнов тепаликлари айниқса дунёга машҳур. aнов маданиятини дастлаб америкалик геолог р.помпелли ва англиялик археолог шмидт текширган. aнов маданияти қатламларидан хом ғиштдан қурилган бинолар қолдиқлари, …

4 / 43

катталикдаги манзилгоҳлар пайдо бўлади.бир хонали уйлардан ташқари кўп хонали уйлар қурила бошлайди. сопол идишлар рангдор бўлиб, нақшлар ичида эгри чизиқлар ва учбурчак геометрик суратлар учрайди. анов i сопол буюмлари ҳар хил шаклларда ясалган, кўпчилик сопол идишларнинг таги ясси. дон сақлаш учун хумчасимон идишлар ишлатилган. улар билан бирга товоқсимон пиёла, косасимон майда идишлар ҳам бўлган. сопол буюмларнинг қизил, қора ва сариқ рангли нақшлари минерал буёқлар билан ишланган. ривожланган энеолит. нмз ii (анов ii) босқичида ўтроқ деҳқон жамоалари ҳудуди кенгайиб, янги манзилгоҳлар пайдо бўлади. мазкур босқичга оид ёки маданий қатламига эга бўлган ўттизга яқин ёдгорликлар аниқланган. ривожланган энеолит даврида деҳқончилик қишлоқларининг майдони кенгайиб, иккинчи турдаги манзилгоҳлар пайдо бўлади. бу давр қурилишида илгаридан режалаштирилган қишлоқлар барпо этиш хос бўлиб, айримларининг атрофи юпқа девор билан ўраб олинган (муллалитепа, ясситепа). аҳоли уй-жойлари қишлоқ кўчалари бўйлаб олдиндан пухта ўйланган аниқ режага бўйича қурилган. сўнгги энеолит. нмз iii босқичида манзилгоҳларнинг ҳудуди кенгайиб, умумий майдони 20 гектаргача (номозгоҳтепа, …

5 / 43

т. энеолит даврида улар ўтроқлик водий-районига айланган ва геоксюртепа i марказий макони атрофида жойлашган. археологлар фикрича, геоксюр воҳаси айрим ўтроқ дех.қончилик районларининг аҳолиси 4000-5000 кишилик умумий қабила аъзоларидан иборат бўлган. геоксюртепа i атрофидаги қадимги суғориш майдонлари 50-75 гектар бўлиб, каналларнинг узунлиги ўртача 3 км, чуқурлиги 1,2 м, эни 2,4—5,5 м ни ташкил этган. деҳқончиликда арпа ва буғдой экиш асосий роль ўйнаган. қабилалар ҳаётида майда чорвачилик ҳам катта аҳамиятга эга бўлган. улар билан бирга ёввойи қушлар ва ҳайвонлар ови қўшимча хўжалик вазифасини бажарган. бу даврда оддий қабрлардан ташқари хом ғиштдан алоҳида қурилган сағаналар пайдо бўлади. қоратепа манзилгоҳидан квадрат, геоксюр i манзилгоҳидан чўзиқ шаклидаги сағана аниқланган. уларнинг усти хом ғиштдан айлана қилиб, гумбаз шаклида ёпилган. бундай сағанада ўтроқ деҳқон жамоасининг нуфузли аъзоси дафн этилган. қабрларда сопол буюм, тош қуроли, мисдан ясалган буюмлар, тошдан ясалган мунчоқ ва ҳайкалчадан иборат кузатув буюмлари лардан иборат. шунингдек, жамоавий қабрлар ҳам учрайди. улардаги кузатув буюмлари кам сонли …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "энеолитдавриархеологияси"

презентация powerpoint энеолит даври археологияси режа: 1. энеолит даври умумий тавсифи 2. олд осиёнинг энеолит даври жараёнлари 3. ўрта осиёнинг энеолит даври археологияси 4. евросиёнинг энеолит даври археологияси энеолит - (лот. “энеус” - мис, юн. “литос”-тош) – мис-тош даври мил. авв. v минг йиллик бошлари - iii минг йилликнинг бошлари билан саналанади. бу даврга нисбатан халколит (халко-мис) атамаси ҳам ишлатилади. энеолит даврнинг муҳим ютуғи дастлабки миснинг пайдо бўлиши. мисдан ясалган қуроллар тош қуролларига қараганда ихчам ва иш унумдорлиги нисбатан юқори бўлган. мисдан фойдаланила бошланган бўлсада, тош қуроллар аҳамиятини йўқотмаган. хўжаликнинг ҳамма туридан кўра мотига билан қилинадиган деҳқончиликнинг устунлиги; чақмоқтош қуроллар кўп бўлиши билан бирга мис қуролларининг па...

This file contains 43 pages in PPTX format (7.2 MB). To download "энеолитдавриархеологияси", click the Telegram button on the left.

Tags: энеолитдавриархеологияси PPTX 43 pages Free download Telegram