археологиянинг фан сифатида вужудга келиши, унинг даврлари, асосий тушунчалари

DOC 82.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1664042641.doc археологиянинг фан сифатида вужудга келиши, унинг даврлари, асосий тушунчалари режа: 1. археологиянинг фан сифатида вужудга келиши, фаннинг предмети ва манбалари. 2. археологик даврлар. 3. археологиянинг бошка фанлар билан алокадорлиги. геологик тадкикотлар ер сайёрасини хозирги кундан 5 миллиард йил олдин хозирги холга келган деб хисоблайди. мезозой ва кайназой эраларига булинади. ер юзида жонзотларнинг пайдо булиши эволюцияси шу даврлар билан боглик. архей эрасининг охирида ерда ва курукликда яшовчи хайвонлар, мезозойда судралиб юрувчилар, кайназойда эса сут эмизувчилар пайдо булади. археологик текширишлар ер юзида одамнинг кайназой эрасининг туртламчи боскичида яъни бундан 3-3,5 млн йил олдин пайдо булганлигини тасдиклайди. туртламчи давр бошларида иклим хозиргидан анча иссик булган ва табиийки илк одамнинг ривожланишига ижобий таъсир курсатган. ер юзида одамнинг пайдо булиши ва унинг илк ватани масалалари ханузгача олимлар уртасида хал этилгани йук. бу борада бир неча карашлар мавжуд. шулардан бири эволюцион назария булиб, бунга кура одам табиий танланиш натижасида одамсимон маймунлардан келиб чиккан ва хозирги …
2
авр тарихини урганишда архелогиянинг урни бекиёс. археология тарих фанининг таркибий кисми булиб, у юнонча архайос-кадимги, логос-фан сузларини англатади. археология тушунчасини дастлаб антик даврнинг буюк мутафаккирларидан бири платон узининг "гиппий" диалогида ишлатган. бунда у археология тушунчасини кадимги дунё тарихини урганиш маъносида ишлатган. фан сифатида археология xix асрда европада вужудга келди. археологиянинг фан сифатида ривожланишида 1799-1814 йилларда помпей шахар харобаларини урганиш мухим ахамиятга эга булди. наполеон харбий юришлари миср кадимги тарихини урганишда мухим вокеа булди. европа олимларидан г.де мортилье, о.монтелиус xix асрда археологик даврлаштириш масаласини хал килишга харакат килдилар. xx асрда археология янги боскичга кутарилди. археологияни баъзи олимлар кишилик утмиш тарихини моддий манбалар асосида урганадиган фан деб хисоблайдилар. лекин бу унчалик тулик таъриф эмас. урта осиё кадимги давр ёдгорликларини текширган олим м.е.м ассон археологияни тарихнинг бир сохаси булиб кишилик жамияти утмиши ва фаолиятини хилма-хил изларга, аксарият холларда моддий ёдгорликларга, имконият булган жойларда эса ёзма манбаларга, тил этнография, геология, тупрокшунослик, антропология, зоология, ботаника …
3
ридан фаркланади. масалан, кишлок харобаси дейилганда бир неча одамлар яшаган лекин атрофи девор билан уралмаган макон тушунилса, шахар харобаси эса атрофи деворлар билан ураб олинган булади. ернинг инсон фаолияти излари булмаган кисми материк деб аталади. археологиянинг манбаларини асосий икки турга булиш мумкин: 1. табиий манбаларга инсон ва хайвон суяк колдиклари, усимлик колдиклари, геологик катламлар киради. 2. инсон томонидан яратилган моддий ва маънавий манбалар. булар жумласига мехнат ва жанг куроллари, сопол идишлар, такинчоклар, санъат асарлари, расмлар ва ёзма манбалар киради. давр ва сана археология фани учун хам мухим ахамият касб этади. чунки топилган хар бир моддий ёдгорлик муайян бир даврга мансуб булиб, узига хос хусусиятлари билан ажралиб туради. археологик даврлаштиришда моддий маданият ёдгорлигининг кандай материалдан ва кай йусинда тайёрланганлиги мухим ахамиятга эга. шунингдек макон ёки манзилгохларнинг даврини аниклашда топилган ашёлар радиокарбон усул билан, нарсаларни солиштириш йули билан хам аникланади. архелогия фанида куйидаги даврлаштириш кабул килинган: 1. палеолит - кадимги тош даври …
4
юритилади. бу даврда одамлар табиий оловдан фойдалана бошладилар. илк диний карашларнинг куртаги булган мурдани кумиш шу даврга хосдир. сунгги палеолит 40-12 минг йилларни уз ичига олади. топилган моддий ашёларга кура ориньяк солютре, мадлен боскичларига булинади. бу даврда хозирги замон одами - краманьон пайдо булди. ибтидоий диний карашлар, сунъий олов, турар-жойлар, баликчилик, тасвирий санъат мазкур даврга хосдир. мезолит - урта тош даври мил.ав xii-vii минг йилларни уз ичига олади. бу даврда камон кашф этилди. музлик даври тугади. олд осиёда илк дехкончилик вужудга келди. шу даврда урта осиёда тасвирий санъат ривожланди. кояларга расм чизиш петроглифлар деб аталади. неолит - янги тош даври мил.ав vi-iv минг йилликларни уз ичига олади. бу даврда дехкончилик, чорвачилик, хунармандчиликнинг кулолчилик, тукимачилик сохалари вужудга келди. дастлабки кайиклар яратилди. энеолит - лотин ва юнон сузлари йигиндиси булиб, мис-тош даври деб аталади, мил.ав iv-iii минг йилларни уз ичига олади бу даврда дастлабки металл мис кашф этилади. кадимги шаркнинг месопотамия ва …
5
алади. археология фани уз текшириш ва тадкикотларини деярли барча фанлар билан алокадорликда олиб боради. топилган моддий ашёларнинг ёшини аниклашда геология, физика, палеоботаника, палеозоология, химия каби фанлар ютукларидан фойдаланилади. топилган кадимги одам суякларини антропология тадкик килади. одамларнинг урф-одатларини, миллий ва диний кадрятларини урганишда этнография материалларидан фойдаланилади. даврлаштиришда хронология, тангаларни урганишда нумизматика археология фанига ёрдам беради. шундай килиб, археология фани кишиликнинг тарихий ривожланишини урганиб, тарих фанининг мухим таркибий кисмини ташкил килади.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "археологиянинг фан сифатида вужудга келиши, унинг даврлари, асосий тушунчалари"

1664042641.doc археологиянинг фан сифатида вужудга келиши, унинг даврлари, асосий тушунчалари режа: 1. археологиянинг фан сифатида вужудга келиши, фаннинг предмети ва манбалари. 2. археологик даврлар. 3. археологиянинг бошка фанлар билан алокадорлиги. геологик тадкикотлар ер сайёрасини хозирги кундан 5 миллиард йил олдин хозирги холга келган деб хисоблайди. мезозой ва кайназой эраларига булинади. ер юзида жонзотларнинг пайдо булиши эволюцияси шу даврлар билан боглик. архей эрасининг охирида ерда ва курукликда яшовчи хайвонлар, мезозойда судралиб юрувчилар, кайназойда эса сут эмизувчилар пайдо булади. археологик текширишлар ер юзида одамнинг кайназой эрасининг туртламчи боскичида яъни бундан 3-3,5 млн йил олдин пайдо булганлигини тасдиклайди. туртламчи давр бошларида иклим хозиргидан анча и...

DOC format, 82.0 KB. To download "археологиянинг фан сифатида вужудга келиши, унинг даврлари, асосий тушунчалари", click the Telegram button on the left.