geometriya va uning vujudga kelishi

PPT 17 pages 9.5 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.5 MB

File type PPT

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

geometriya va uning vujudga kelishi geometriya va uning vujudga kelishi r.shodiyeva geometriya geometriya eng qadimiy fanlardan biridir. birinchi geometrik faktlar bobil mixxatlari va misr papiruslarida (miloddan avvalgi 3-ming yillik) topilgan.... geometriya tarixi geometriya tarixi qadimgi dunyoning uzoq o`tmishidan boshlanadi, lekin u shubhasiz, sharq mamlakatlarida paydo bo`lgan. geometriyaning taraqqiyotini to`rtta davr bilan xarakterlash mumkin, lekin uning chegarasini biror ma’lum yillar bilan ajratib bo`lmaydi. birinchi davr birinchi davr —geometiyaning paydo bo`lish davri eramizdan oldingi v asrgacha bo`lgan davrni o`z ichiga oladi va qadimgi misr, vaviloniya va gretsiyada yer o`lchash ishlarining taraqqiyoti bilan chambarchas bog`liqdir geometriya so`zi ham grekcha: geo - yer va metrio - o`lchayman so`zlaridan olingan bo`lib, lug`aviy ma’nosi yer o`lchash demakdir grek tarixchisi geradotning (tahminan miloddan avvalgi 465-425 y) yozib qoldirgan ma’lumotlariga ko`ra geometriyaga oid dastlabki ma’lumotlar misrda tarkib topa boshlagan. aytishlaricha, shohlar misrliklarga dehqonchilik qilish uchun to`g`ri to`rtburchak shaklidagi yer maydonlarini taqsimlab berar va yer egasidan mos ravishda soliq …

2 / 17

ndondagi britaniya muzeyida, ikkinchi qismi esa nyu-yorkda saqlanib kelinmoqda. antik davr madaniyati o’choqlaridan yana biri ikki frot va dajla (tigr va efrat) daryo oralig’i madaniyatidir. bu madaniyat tarixda shumer – bobil madaniyati deb nom qozongan. ikki daryo oralig’ida papirus o’smagani sababli bobilliklar yozuvlarni yumshoq loydan yasalgan taxtachalarga bambuk yoki suyak yordamida yozganlar va ularni oftob, yoki olovda quritganlar. quritilgan taxtachalar papiruslarga qaraganda mustahkam bo’lganidan bizgacha “mixxatlar” da yozilgan matnlar papiruslarga qaraganda ko’proq yetib kelgan. hozirgi kunda dunyoning turli mamlakatlari muzeylarida miloddan avvalgi iii mingliklarga taaluqli bo’lgan 560 mingga yaqin sopol matnlar saqlanmoqda. geometriya taraqqiyotining ikkinchi davri eramizdan oldingi vii asrda geometrik ma’lumotlar grek tarixchilarining fikriga qaraganda, misr va vaviloniyadan gretsiyaga o`tgan. grek faylasuflari misr va vaviloniya donishmandlarining ishlari bilan tanisha boshlagan. ana shu vaqtdan boshlab geometriya taraqqiyotining ikkinchi davri - geometriyani fan sifatida sistemali bayon qilish davri boshlanadi, bunda barcha jumlalar isbot qilinar edi. ular matematikani dunyoni bilish, borliqni anglash …

3 / 17

amizdan avvalgi vi asr) pifagor yunon matematikasining rivojiga pifagor va uning shogirdlari munosib hissa qo’shgan. falsafiy yo’nalishdagi pifagor maktabi yuqori mavqega ega bo’lgan. pifogor va uning shogirdlari uchburchak ichki burchaklari yig’indisi, dunyoga pifagor teoremasi nomi bilan mashhur bo’lgan teoremani isbot qilganlar, muntazam ko’pyoqlilar soni beshta ekanligi, o’lchovdosh bo’lmagan kesmalar mavjud ekanligini aniqlaganlar. demokrit demokrit (330-275 e.o.)“bo’linmas zarrachalar” metodini yaratadi, u dunyo bo’linmas zarrachalar-atomlardan tashkil topgan degan fikrni ilgari suradi. uning fikricha har bir geometrik figura bir qancha elementar qismlardan iborat bo’lib, figura hajmi elementar figuralar hajmlarining yig’indisiga teng bo’ladi. demokrit (eramizdan avvalgi 330-275 yillar) platon platon maktabida yasashga doir geometrik masalalar yechilgan. sirkul va chizg’ich yordamida yechib bo’lmaydigan kub hajmini ikkilantirish masalasini platon tomonidan yaratilgan, asbob yordamida yechganlar. yasashga doir geometrik masalalarni bosqichlab yechish metodi, geometrik o’rin g’oyasi shu maktabda asoslangan va bir qancha egri chiziqlar yasalgan. platon (eramizdan avvalgi 427-347 yillar) evdoks evdoks (410-355 e.o.) platon maktabi vakili bo`lib …

4 / 17

li hal qilib, 13 ta kitobdan iborat “negizlar” nomli asarini yaratdi. yevklid hayoti haqida to’la ma’lumotlar bizgacha yetib kelmagan u bizning eramizdan avvalgi 300 yillarda yashagan bo’lib, ptolomey podshohlik qilgan davrda aleksandriyada matematikadan dars bergan va shoh tomonidan tashkil qilingan muzeyni matematika bo’limini yaratgan. negizlar kitobi yevklid “negizlar” kitobiga o’zidan oldin o’tgan olimlarning eng muhim ma’lumotlarini kiritdi va geometriyada unga qanoatlanarli bo’lmagan qoidalarni asosli isbotini berdi. “negizlar “dagi ba’zi teoremalarni yevklid o’zi kashf qilganligi shubhasizdir. lekin “negizlar” kitobidagi mualifning asosiy xizmati shundaki, u asrlar davomida yig’ilib kelgan geometrik bilimlarni hammasini shunday bir tizimga soldiki, bu tizim uzoq vaqtlargacha aniqlik va qat’iylik namunasi bo’lib keldi. hech bir ilmiy kitob yevklidning “negizlar” kitobi singari bunchalik ko’p umr ko’rgan emas. geometrik shakllar

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geometriya va uning vujudga kelishi"

geometriya va uning vujudga kelishi geometriya va uning vujudga kelishi r.shodiyeva geometriya geometriya eng qadimiy fanlardan biridir. birinchi geometrik faktlar bobil mixxatlari va misr papiruslarida (miloddan avvalgi 3-ming yillik) topilgan.... geometriya tarixi geometriya tarixi qadimgi dunyoning uzoq o`tmishidan boshlanadi, lekin u shubhasiz, sharq mamlakatlarida paydo bo`lgan. geometriyaning taraqqiyotini to`rtta davr bilan xarakterlash mumkin, lekin uning chegarasini biror ma’lum yillar bilan ajratib bo`lmaydi. birinchi davr birinchi davr —geometiyaning paydo bo`lish davri eramizdan oldingi v asrgacha bo`lgan davrni o`z ichiga oladi va qadimgi misr, vaviloniya va gretsiyada yer o`lchash ishlarining taraqqiyoti bilan chambarchas bog`liqdir geometriya so`zi ham grekcha: geo - yer va ...

This file contains 17 pages in PPT format (9.5 MB). To download "geometriya va uning vujudga kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: geometriya va uning vujudga kel… PPT 17 pages Free download Telegram