урта осиёнинг неолит даври маданиятлари

DOC 63,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1664041781.doc урта осиёнинг неолит даври маданиятлари режа: 1. жойтун маданияти 2. хисор маданияти мил.ав. vi-v минг йилликда урта осиёнинг жануби-гарбида урток дехкончилик маданияти шаклланади. у жойтун маданияти номини олиб, дунёдаги бундай куринишдаги кадимги маданиятлардан хисобланади. мазкур маданиятга микролит тош куроллар, пахсадан килинган бир хонали уйлар, таги ясси оддий безакли сопол идишлар характерлидир. жойтун ёдгорликлари копетдог ва коракум оралигидаги тор йулакни ташкил этади. жойтун маданияти ёдгорликлари тог дарёлари буйларида ва тепаликнинг кум бархамлари билан туташган ерларида жойлашган. жойтун ёдгорлиги ашхаботдан 25 км шимолда жойлашган ибтидоий кишлок булиб пахсадан курилган уйлар майдони 25-30 м2 ни ташкил килади. мазкур ёдгорлик 1960-64 йилларда в.массон томонидан урганилган. жойтун ёдгорлигидаги уйлар тугри туртбурчак шаклда, бир хонали килиб курилган, хар бирида алохида учок бор. уйлар сомон билан сувалиб, охра билан буялган. уйларнинг ёнида хужалик хоналари - омборхона, сарой ва уралар хам булган. жойтун уйлари деворининг калинлиги 30 см ни ташкил этган. хар бир уйда 5-6 кишидан иборат …
2
уроллар билан бирга суяк куроллари хам фойдаланилган. тош куроллар камлиги билан ажралиб туради. бундай куроллардан асосан, ёргучок сифатида кенг фойдаланилган. жойтун сопол идишлари урта осиёнинг энг кадимги кулолчилик махсулотларидан хисобланади. сопол идишлар жойтун одамлари хаётида мухим урин тутган. чунки бу ердан 1100 м2, ердан 1075 та сопол парчалари топилган. жойтун сопол идишларни икки гурухга булиш мумкин: безакли ва безаксиз. илк жойтун маданиятида безакли сопол идишлар жами идишларнинг 11 фоизини ташкил этади. безакли идишлар купрок кизил ранг билан ишланган. илк жойтун сопол идишларида тулкинсимон чизиклар учраса, сунгги жойтун сопол идишларида турсимон чизиклар асосий уринни эгаллайди. жойтун маданияти хужалигининг асосини ишлаб чикарувчи хужалик ташкил этади. утрок дехкончилик маданияти пахса уйлар, сопол кулолчилиги ривожланишига хал килувчи таъсир курсатди. жойтун ва чупонтепа маконларидан тарик ва бугдой колдиклари топилган. бугдой ва тарик донлари шунингдек бами ва сунгги жойтун макони чагиллитепа маконларидан хам топилган. айнан дехкончилик жойтун ва чупонтепа каби кишлокларнинг узок вакт давомида мавжуд булишига …
3
ари хам топилган. хайкалчалардан купрок эчки, куй хайкаллари учрайди. хайкалчалар уруг фетиши ролини уйнаган деб фараз килинади. жойтун ва чупонтепа маконларидан айрим кабрлар топилган холос. мурдалар кизил охра билан буялган. неолит даврига мансуб туркманистондаги гор-макон жебел булиб, бу макондан турли тош куроллари, балик суяклари топилган. унинг хронологияси мил.ав. v-iv минг йилликлар билан белгиланади. кадими тепа ёдгорлиги ашгабот вилояти каахка туманининг чаач кишлоги якинида жойлашган. бу ерда тугри туртбурчакли ичида учоги булган уйлар, хужалик хоналари топилган. уйлар жойтундаги сингари пахсадан курилган. майдони 100 м2 ни ташкил этади. ушбу маконнинг маданий катламидан урок ранда, хованча, ёрма тош одам ва хайвон хайкалчалари топилган. мазкур хоналарда юкоридаги тош, куроллар билан биргаликда сопол идишлар хам топилган. кадими тепа маконидан суяк игна охакли мармардан ишланган такинчоклар, шахмат доналари хам топилган. кадими тепа ёдгорлиги жойтун маданиятининг урта боскичига хосдир. туркманистон жанубидан жойтун маданиятига мансуб чупонтепа, памажтепа, туголоктепа, найзатепа, бами, мунчокли тепа, каспийнинг шаркий сохилидан чиганоктепа, хужасув, чаганоктепа, …
4
нди. xx асрнинг 60-70- йилларида мазкур республиканинг турли худудларидан 200 дан ортик неолит даври ёдгорликлари топиб урганилган ва улар фанда хисор маданияти номи билан юритилади. хисор маданияти урта осиёнинг тоглик ва шаркий худудларида таркалган булиб, унинг асосий хусусияти, тош куроллар ясашда дарё тошларидан фойдаланилиб, куроллар ташки куринишидан палеолит куролларига ухшаб кетганлигидир. fарбий тожикистоннинг кофирнихон, вахш каби дарёлари ва уларнинг ирмоклари буйларида неолит даври маконлари таркалган. хисор маданиятига оид тутковул, сойи сайёд, дараи шур, гозиёнтепа, кухна бой, танги таври, гуёни поён, ок танга, куйи булен ва бошкалар урганилган. тутковул мил.ав. vii-iii минг йилликка мансуб булиб, норак шахри якинида жойлашган. ушбу куп катламли ёдгорликдан 40 мингдан ортик тош куроллар, тулки, бугу, эшак, куй, эчки суяклари топилган. топилган ашёлар тутковул одамлари теримчилик, овчилик ва кейинчалик чорвачилик билан машгул булганлар деган хулосага келишга имкон беради. дараи шур макони вахш дарёси сохилидан топилган куп катламли макон булиб, унинг топилмаларининг бир кисми мил.ав. vi-iv минг йилликларга …
5
сатади. ок танга маконининг радиокарбон тахлили уни мил.ав. 2210 +/- 110 эканлигини курсатди. хисор маданияти куроллари калтаминор чакмоктош куролларидан фарк килиб, бу ерда палеолитга ёки сунгги неолит сибирь куролларига ухшаш куроллар асосий уринни эгаллайди. хисор маданиятига хос маконлардан сопол буюмлар хам топилган булиб, улар йирик идишлар булган. мил.ав. iv-ii минг йилликларда гарбий тожикистонда мавжуд булган хисор маданияти урта осиёнинг неолит даврига хос кам ривожланган маданияти хисобланади. неолит даврига оид очик жой-маконлар жанубий козогистон худудида хам топилиб урганилган. козогистоннинг неолит даври маконлари жойлашган урнига кура 4 хил: булокбуйи, дарёбуйи, кулбуйи ва гор маконлардир. козогистон ерларидан бургутли, учбулок, кораунгур, инкардарё, жалпок, саксовул i, ачиспе, космала неолит даври ёдгорликлари урганилган булиб, улардан турли тош куроллар, сопол идишлар топилган. мазкур маконларнинг хронологияси мил.ав. v-iii минг йиллар билан белгиланади. хужалиги овчилик, темирчилик, чорвачилик ва баликчиликдан иборат булган. шундай килиб, неолит даврида урта осиёнинг жануби-гарбида утрок дехкончиликка асосланган жойтун маданияти, каспий буйлари, устюрт, кизилкум, зарафшон вохаси, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "урта осиёнинг неолит даври маданиятлари "

1664041781.doc урта осиёнинг неолит даври маданиятлари режа: 1. жойтун маданияти 2. хисор маданияти мил.ав. vi-v минг йилликда урта осиёнинг жануби-гарбида урток дехкончилик маданияти шаклланади. у жойтун маданияти номини олиб, дунёдаги бундай куринишдаги кадимги маданиятлардан хисобланади. мазкур маданиятга микролит тош куроллар, пахсадан килинган бир хонали уйлар, таги ясси оддий безакли сопол идишлар характерлидир. жойтун ёдгорликлари копетдог ва коракум оралигидаги тор йулакни ташкил этади. жойтун маданияти ёдгорликлари тог дарёлари буйларида ва тепаликнинг кум бархамлари билан туташган ерларида жойлашган. жойтун ёдгорлиги ашхаботдан 25 км шимолда жойлашган ибтидоий кишлок булиб пахсадан курилган уйлар майдони 25-30 м2 ни ташкил килади. мазкур ёдгорлик 1960-64 йилларда в.массон томонид...

Формат DOC, 63,0 КБ. Чтобы скачать "урта осиёнинг неолит даври маданиятлари ", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: урта осиёнинг неолит даври мада… DOC Бесплатная загрузка Telegram