қадимги шарқ давлатларидаги сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар

DOC 86,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1354621632_40544.doc қадимги шарқ давлатларидаги сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар www.arxiv.uz режа: 1. қадимги шарқ давлатларида диний-афсонавий, сиёсий ва ҳуқуқий қарашларнинг шаклланиши ва ривожланиши. 2. қадимги мисрда сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлр. 3. қадимги бобил (вавилон)да сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар. хаммурапи қонунларидаги сиёсий ва ҳуқуқий ғоялар. 4. қадимги ҳиндистондаги сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар. брахманизм сиёсий-ҳуқуқий ғоялари, будда диининг сиёсий ғоялари, ману қонунларидаги сиёсий ва ҳуқуқий ғоялар. 5. қадимги хитойда сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар. конфуцийнинг давлат, ҳуқуқ ва сиёсат тўғрисидаги ғоялари. легизм таълимоти. қадимги шарқ афсоналарида дастлабки қарашлар: геродотнинг “тарих” асарида маълумот берилишича, мисрнинг биринчи подшоҳи давридан то геродот мисрга ташриф буюрган давр (эрамиздан аввалги v аср)гача бўлган 11340 йил мобайнида юқори мартабали коҳинлар ва подшоҳларнинг 341 авлоди ўтган ва бу вақт ичида мисрни одамлар бошқарган. бу давргача, коҳинларнинг айтишича “мисрда худолар ҳукмдорлик қилишган, улар одамлар орасида яшашган, худоларнинг бири уларнинг энг қудратлиси ҳисобланган”. худоларни дастлабки ҳукмдорлар ва қонун ўрнатувчилар сифатида тасаввур қилиш қадимги …

сифатида намоён бўлади. судьялар бу худо тасвирини тақиб юришган ва ўзларини маат худоси фидоийлари деб ҳисоблашган. фиръавн, коҳинлар ва зодагонлар ҳокимиятининг, шунингдек, расман қўллаб-қуватланган урф-одатлар, қонунлар, суд қарорлари сингари ўша даврнинг асосий ҳуқуқ манбаларининг илоҳийлиги— уларнинг барчаси маат тартибларига, яъни табиий-илоҳий адолат қоидаларига мувофиқ эканлигидан далолат берган. зеро, “ма-ат” тушунчаси илоҳий “адолат-ҳақиқат” маъноларини ўзида ифода этган. қадимги бобилда сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар. хаммурапи қонунларидаги сиёсий ва ҳуқуқий ғоялар. шумер ва бобил ҳукмдорлари ҳамда қонун чиқарувчилари ўз ҳокимиятларининг илоҳийлигини, улар худоларнинг ўзгармас илоҳий кўрсатмаларига ва адолатга мувофиқ эканлигини таъкидлашган. хаммурапи қонунларидаги сиёсий ва ҳуқуқий ғоялар: хаммурапи қонунларида шарҳланган адолат одамларнинг озод кишилар ва қулларга бўлинишини, шунингдек, озод кишилар ҳам ўзаро тенг бўлмаган турли табақаларга бўлинишини назарда тутади. бобил жамиятининг ижтимоий таркиби қуйидагича кўрсатилган: тенг ҳуқуқли эркин фуқаролар — жамият аъзолари; ҳуқуқий эркин (яъни қул бўлмаган), лекин жамият аъзоси ҳисобланмайдиган, подшоҳлик хўжалигида хизматдаги тенг ҳуқуқсиз одамлар; қуллар. чунончи, қуллар ҳам подшо қуллари, …

деб номланган машҳур сиёсий-ҳуқуқий ёдгорлик тахминан эрамиздан аввалги ii асрларга мансубдир. унда веда ва упанишадларнинг жамиятнинг варналарга бўлиниши, уларнинг нотенглиги сингари тегишли қоидалари ўз ифодасини топган. дастлаб қонунлар ва одил суд худоси дхарма дейилган бўлса, кейинчалик қонуннинг ўзи дхарма деб юритила бошлаган. ҳар бир варнанинг ўз дхармаси (яъни урф-одати, турмуш тарзи қонунлари) бўлган. “ману қонунлари”да браҳманларнинг мавқеи, уларнинг дхарма ўрнатишга, қонунларни шарҳлашга бўлган мутлақ ҳуқуқларини асослашга кенг ўрин берилган. “ману қонунлари”га кўра, подшоҳ ҳам ўзининг юксак ва илоҳий мақомига қарамай, браҳманларни ҳурмат қилиши, уларнинг маслаҳатига юриши, улардан веда таълимоти ва бошқарув санъатини ўрганиши шарт бўлган. будданинг таълимотига кўра, кишиларнинг тақдири уларнинг ўз саъй-ҳаракатларига боғлиқдир. барча одамларнинг ахлоқий-маънавий тенглигини эътироф этган будда ва унинг издошлари варна тизимини ҳам, унинг тенгсизлик тамойилларини ҳам танқид қилганлар. буддачилар талқинида дхарма дунёни бошқарувчи табиий қонуният ва табиий ҳуқуқ сифатида намоён бўлади. унга кўра, онгли инсон бу қонунни билмоғи ва унга амал қилмоғи керак. ушбу талқинга …

авий дунёқарашга суянган конфуций давлатчиликнинг патриархал-патерналистик ғоясини илгари сурган. конфуцийнинг “олижаноб эрлар” тўғрисидаги қараши жуда муҳим бўлиб, у жамиятнинг идеал ижтимоий-сиёсий қурилишининг асосидир . давлат унинг талқинида катта бир оиладан ташкил топган. конфуций жамиятдаги муносабатлар худди яхши оиладагидек катталарга ҳурмат, императорга тавозе руҳида қурилмоғи керак деб ҳисоблаган. қадимги хитой афсоналарида “осмон фарзанди” саналувчи императорнинг ҳокимияти отага, бошқарувчи ва бошқарилувчилар муносабатлари эса оилавий муносабатларга тенглаштирилган. конфуцийнинг уқтиришича, ҳамма нарса мутассил ўзгара боради, лекин жамиятдаги табақаланиш тартибини сақлаб қолиш жуда муҳимдир. жамиятни бошқаришни эса фақат кўпроқ маърифатли ва қобилиятли кишиларга ишонмоқ мумкин. конфуций бошқарувнинг аристократик шакли тарафдори, чунки, унинг ғоясига кўра, оддий халқ давлат бошқарувида қатнашишдан четлаштирилган. конфуций: “бошқарувчи раҳбар қандай бўлиши керак?”, деган масалага ҳам катта эътибор қаратади. унинг таълимотига кўра, раҳбар одам императорга бўйсунмоғи, конфуцийлик таълимотига амал қилиши керак. у етарли билимга эга бўлмоғи, давлат ва халққа фақат яхшилик йўлида хизмат қилмоғи шарт. юксак ватанпарварлик аҳоли ва мамлакат фаровонлигини ўйлайдиган …

тган. дао таълимотида эса дао — табиатнинг умумий қонунидир. даони “осмоннинг иродаси” сифатида тасвирловчи анъанавий-диний қарашлардан фарқли ўлароқ, лао-цзи таълимотида дао осмон ҳукмдорига боғлиқ бўлмаган табиий қонуният деб кўрсатилади. дао осмон, табиат ва жамият қонунларини белгилайди. у — юксак эзгулик ва табиий адолат тимсоли. унинг учун ҳамма тенг, баробардир. дао таълимотида фаолиятсизлик ва фаол ҳаракатдан воз кечиш тамойилларига кенг ўрин берилган. ушбу таълимотда фаолиятсизлик, аввало, ҳукмдорлар ва бойларнинг халққа қарши фаолиятини танқид қилиш, халқни сиқувга олишдан воз кечишга даъват сифатида янграйди. мао-цзи сиёсий-ҳуқуқий ғоялари маоцизм асосчиси мао-цзи (эрамиздан аввалги 479—400 йиллар) барча одамларнинг табиий тенглиги ғояси билан чиққан. бу таълимот давлат келиб чиқишининг шартномавий-келишув хусусиятига эгалигини ва бунда олий ҳокимият халққа тегишли эканини асослаб берган. мао-цзининг ғоясига кўра, қадимда бошқарув ва жазолаш бўлмаган. адолатни ҳар ким ўзича тушунган, одамлар ўртасида душманлик авж олган. тартибсизлик ва кулфатлар сабаби ҳисобланган бошқарув ва бошчиликнинг йўқлигини англаган одамлар энг фозил ва донишманд одамни “осмон …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "қадимги шарқ давлатларидаги сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар"

1354621632_40544.doc қадимги шарқ давлатларидаги сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар www.arxiv.uz режа: 1. қадимги шарқ давлатларида диний-афсонавий, сиёсий ва ҳуқуқий қарашларнинг шаклланиши ва ривожланиши. 2. қадимги мисрда сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлр. 3. қадимги бобил (вавилон)да сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар. хаммурапи қонунларидаги сиёсий ва ҳуқуқий ғоялар. 4. қадимги ҳиндистондаги сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар. брахманизм сиёсий-ҳуқуқий ғоялари, будда диининг сиёсий ғоялари, ману қонунларидаги сиёсий ва ҳуқуқий ғоялар. 5. қадимги хитойда сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар. конфуцийнинг давлат, ҳуқуқ ва сиёсат тўғрисидаги ғоялари. легизм таълимоти. қадимги шарқ афсоналарида дастлабки қарашлар: геродотнинг “тарих” асарида маълумот берилишича, мисрнинг биринчи подшоҳи давридан то геродот мисрга т...

Формат DOC, 86,5 КБ. Чтобы скачать "қадимги шарқ давлатларидаги сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: қадимги шарқ давлатларидаги сиё… DOC Бесплатная загрузка Telegram