amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta'limotlar

DOC 51.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663361193.doc amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta`limotlar amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta`limotlar reja: 1. amir temur va uning "tuzuklari"da siyosiy va huquqiy ta`limotlar xamda g`oyalar. 2. temuriylar davridagi siyosiy va xuquqiy ta`limotlar. 3. mavzu yuzasidan tayanch so`z va iboralar. amir temur va uning "tuzuklari"da siyosiy va huquqiy ta`limotlar xamda g`oyalar. amir temur va temuriylar davri o`zbek davlatchiligi tarixida alohida o`ringa egadir. amir temur nomi bilan o`zbekistonda davlat va huquq o`zining eng rivojlangan bosqichiga ko`tarilgan edi. bu imperiyaning chegaralari sharqda xitoy davorigacha g`arbda o`rta er dengizigacha, janubda hindiston va shimolda moskov knyazligi xududlari bilan chegaralangan edi. markazlashgan o`z davrida dunyodagi eng kuchli davlatga aylangan edi. amir temur davrida davlat va qonunchilikni yuksalishi o`z navbatida siyosiy va huquqiy dunyoqarashni ham yuksaklikka ko`tardi. samarqandda o`ziga xos huquqshunoslar, siyosatshunoslar maktabi rivojlandi. bunga misol tariqasida amir temurning «tuzuklari» «boburnoma» amir temur va temuriylar davri alisher navoiyning asarlari sharofiddin …

zor etkazmadim, turli vaziyatlarda menga murojat qilganlardan yuz o`girmadim. men bir qo`limda adolat chirog`ini, ikkinchi qo`limda samimiyat chirog`ini tutdim, mana shu ikkala chirog` nuri bilan ximma vaqt o`z hayot yo`limni yoritdim» amir temur davlat asosini o`n ikki toifa tashkil etishini, ulardan har birining o`z o`rni va xizmati mavjudligini ko`rsatadi. bular: 1) sayidlar (payg`ambar avlodlari), ulamo, mashoyih fozil kishilar; 2) donishmand va ishbilarmon, tadbirkor kishilar; 3) xudojo`y va tarki dunyo qilgan kishilar; 4) nuyonlar, amirlar, mingboshilar, ya`ni harbiy kishilar; 5) sipohi va raiyat (soliq to`lovchi avom xalq); 6) maxsus ishonchli kishilar; 7) vazirlar, sarkotiblar; 8) xokimlar (faylasuf, donishmand kishilar), tabiblar, munajjimlar, muxandislar; a) tafsir va hadis olimlari; 9) sufiylar moshoyixlar, xudoni tanigan filosiflar; 10) kasb-hunar egalari; 11) savdogar va sayyohlar; amir temur davlatni boshqarishda siyosiy va huquqiy faoliyatini boshqarib borishda quyidagi 12 ta tamoyilga e`tibor bergan. birinchidan. din va shariatga katta e`tibor bergan. ikkinchidan. davlatni boshqarishda yuqorida aytganimiz un ikki xil …

ozod etdi. ikkinchidan, mustaqil o`zbek davlatchiligiga asos soldi. uchinchidan, mamlakatni tuzuklarga (qonunlarga) asosan boshqarishni ta`minladi. to`rtinchidan, adolat va ma`rifat ishlarini yo`lga qo`ydi. «kuch-adolatda» degan shiorga asosan. beshinchidan, qo`shni davlatlarni ham bosqinchilardan, zulm va zo`ravonlik o`tkazayotgan diktatorlardan tozaladi va u erlarda qonuniy tartib o`rnatdi. oltinchidan, samarqand (poytaxtining) dunyo markaziga aylantirdi. bu erga uzoq ispaniya, frantsiya, angliya, xitoy kabi mamlakatlardan ko`plab elchilar, sayoxlar, savdogarlar, olimlar kelib ketadigan poytaxtga aylantirdi. amir temur o`rta asrlarda turkistonda shunday shart-sharoit yaratdiki, unda ulug`bek absirvatoriyasi, alisher navoiy, bobur va boshqalar o`z asarlari, odil siyosatlari bilan dunyo jamoatchiligining diqqat e`tiborini tortishga muvaffaq bo`ldi. bu buyuk ishlarning amalga oshirilishining boshida, so`zsiz, amir temur turar edi. u davlat va jamiyat qurilishida, uni boshqarishda adolat va qonuniylikka asoslandi. o`z zamonida xalqlar orasida keng tarqalgan islom siyosiy ideologiyasi va uning qonunlar tizimi-shariatni amalda qo`lladi hamda unga qo`shimcha tarzda o`z «tuzuklarini» yaratdi. uning siyosiy va huquqiy ta`limotlari, o`gitlari, ko`rsatmalari temuriylar davrida dasturi amal …

`tiradi. u hali juda yosh bo`lishiga qaramasdan, mamlakatni donolarcha boshqara boshlaydi. ma`lumki, o`sha davrda amir temur yaratgan saltanat tanazzulga yuz tutgan edi. bobur amir temur davlatini qayta tiklash maqsadida samarqandga uch bor yurish qiladi. dastlab 1495-1496 yillarda samarqandni ishg`ol qiladi, lekin ukasi jaxongir mirzo va tog`asi ali do`st andijonda fitna uyushtirgach, orqaga qaytadi. ikkinchi marotaba 1499-1500 yillarda samarqandga yurish kiladi, ammo shayboniyxondan engilib, toshkentga chekinadi. uning so`nggi marta 1504 yilda samarqandni eron shohi ismoil safaviy yordamida bosib olishi muvaffaqiyatsiz chiqadi. shundan keyin, bobur yuzaga kelgan ziddiyatli siyosiy shart-sharoit tufayli vatanini tashlab ketishga majbur bo`ladi va afg`oniston tomon yo`l oladi. bobur 1504 yilda qobulni egallab, u erda qaror topadi, afg`onistonda o`z hokimiyatini mustahkamlaydi va ijod bilan shug`ullanadi. u o`zga yurtda doimo vatanini qo`msab yashaydi. boburning vatanga qaytish orzusi amalga oshavermagach, hindistonni egallashga qaror qiladi va 1519-1525 yillarda hindistonga bir necha bor yurish qiladi. nihoyat, 1526 yilning aprel’ oyida panipat jangida sulton …

. ikkinchi qism 1504-1524 yillarda afg`oniston (qobul ulusi) dagi voqea-hodisalar bilan bog`liq. uchinchi kismda esa, 1525-1529 yillarda shimoliy hindistondagi siyosiy voqea va hodisalar haqida yozilgan. "boburnoma" da 1509-1518 yillar, 1521-1524 va 1529-1530 yillardan bo`lib o`tgan voqea-hodisalar to`g`risidagi ma`lumotlar yo`qolganligi sababli berilmagan. ma`lumki, bobur o`z asarlarida boshqa masalalar qatori, siyosiy va huquqiy masalalarga ham to`xtalib o`tgan. u o`zining davlat haqidagi qarashlarida davlatlarni ikki turga bo`lib ko`rsatadi: 1. adolatli, markazlashgan davlat. 2. adolatsiz, tarqoq davlat. bobur doimo adolatli, markazlashgan davlat tarafdori bo`lgan va davlatni odil, adolatparvar podsho yoki shoh boshqarishi kerak deb xisoblagan. uning fikricha, davlat boshlig`i hamisha oddiy, mehnatkash xalq haqida o`ylashi va g`amxo`rlik qilishi zarur: "davlatqa etib mehnat elin unutma, bu besh kun uchun o`zingni asru tutma". bobur davlat boshqaruvida diniy e`tiqod va vijdon erkinligi masalalariga ham katta e`tibor bergan hamda o`g`illari humoyun mirzo va komron mirzolarga ham ushbu masalalar yuzasidan oqilona maslahatlar bergan. jumladan, o`g`li nasiriddin muhammad humoyunga atalgan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta'limotlar"

1663361193.doc amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta`limotlar amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta`limotlar reja: 1. amir temur va uning "tuzuklari"da siyosiy va huquqiy ta`limotlar xamda g`oyalar. 2. temuriylar davridagi siyosiy va xuquqiy ta`limotlar. 3. mavzu yuzasidan tayanch so`z va iboralar. amir temur va uning "tuzuklari"da siyosiy va huquqiy ta`limotlar xamda g`oyalar. amir temur va temuriylar davri o`zbek davlatchiligi tarixida alohida o`ringa egadir. amir temur nomi bilan o`zbekistonda davlat va huquq o`zining eng rivojlangan bosqichiga ko`tarilgan edi. bu imperiyaning chegaralari sharqda xitoy davorigacha g`arbda o`rta er dengizigacha, janubda hindiston va shimolda moskov knyazligi xududlari bilan chegaralangan edi. markazlashgan o`z davrid...

DOC format, 51.0 KB. To download "amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta'limotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur va temuriylar davrid… DOC Free download Telegram