amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta'limotlar

DOC 51,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663361193.doc amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta`limotlar amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta`limotlar reja: 1. amir temur va uning "tuzuklari"da siyosiy va huquqiy ta`limotlar xamda g`oyalar. 2. temuriylar davridagi siyosiy va xuquqiy ta`limotlar. 3. mavzu yuzasidan tayanch so`z va iboralar. amir temur va uning "tuzuklari"da siyosiy va huquqiy ta`limotlar xamda g`oyalar. amir temur va temuriylar davri o`zbek davlatchiligi tarixida alohida o`ringa egadir. amir temur nomi bilan o`zbekistonda davlat va huquq o`zining eng rivojlangan bosqichiga ko`tarilgan edi. bu imperiyaning chegaralari sharqda xitoy davorigacha g`arbda o`rta er dengizigacha, janubda hindiston va shimolda moskov knyazligi xududlari bilan chegaralangan edi. markazlashgan o`z davrida dunyodagi eng kuchli davlatga aylangan edi. amir temur davrida davlat va qonunchilikni yuksalishi o`z navbatida siyosiy va huquqiy dunyoqarashni ham yuksaklikka ko`tardi. samarqandda o`ziga xos huquqshunoslar, siyosatshunoslar maktabi rivojlandi. bunga misol tariqasida amir temurning «tuzuklari» «boburnoma» amir temur va temuriylar davri alisher navoiyning asarlari sharofiddin …

zor etkazmadim, turli vaziyatlarda menga murojat qilganlardan yuz o`girmadim. men bir qo`limda adolat chirog`ini, ikkinchi qo`limda samimiyat chirog`ini tutdim, mana shu ikkala chirog` nuri bilan ximma vaqt o`z hayot yo`limni yoritdim» amir temur davlat asosini o`n ikki toifa tashkil etishini, ulardan har birining o`z o`rni va xizmati mavjudligini ko`rsatadi. bular: 1) sayidlar (payg`ambar avlodlari), ulamo, mashoyih fozil kishilar; 2) donishmand va ishbilarmon, tadbirkor kishilar; 3) xudojo`y va tarki dunyo qilgan kishilar; 4) nuyonlar, amirlar, mingboshilar, ya`ni harbiy kishilar; 5) sipohi va raiyat (soliq to`lovchi avom xalq); 6) maxsus ishonchli kishilar; 7) vazirlar, sarkotiblar; 8) xokimlar (faylasuf, donishmand kishilar), tabiblar, munajjimlar, muxandislar; a) tafsir va hadis olimlari; 9) sufiylar moshoyixlar, xudoni tanigan filosiflar; 10) kasb-hunar egalari; 11) savdogar va sayyohlar; amir temur davlatni boshqarishda siyosiy va huquqiy faoliyatini boshqarib borishda quyidagi 12 ta tamoyilga e`tibor bergan. birinchidan. din va shariatga katta e`tibor bergan. ikkinchidan. davlatni boshqarishda yuqorida aytganimiz un ikki xil …

ozod etdi. ikkinchidan, mustaqil o`zbek davlatchiligiga asos soldi. uchinchidan, mamlakatni tuzuklarga (qonunlarga) asosan boshqarishni ta`minladi. to`rtinchidan, adolat va ma`rifat ishlarini yo`lga qo`ydi. «kuch-adolatda» degan shiorga asosan. beshinchidan, qo`shni davlatlarni ham bosqinchilardan, zulm va zo`ravonlik o`tkazayotgan diktatorlardan tozaladi va u erlarda qonuniy tartib o`rnatdi. oltinchidan, samarqand (poytaxtining) dunyo markaziga aylantirdi. bu erga uzoq ispaniya, frantsiya, angliya, xitoy kabi mamlakatlardan ko`plab elchilar, sayoxlar, savdogarlar, olimlar kelib ketadigan poytaxtga aylantirdi. amir temur o`rta asrlarda turkistonda shunday shart-sharoit yaratdiki, unda ulug`bek absirvatoriyasi, alisher navoiy, bobur va boshqalar o`z asarlari, odil siyosatlari bilan dunyo jamoatchiligining diqqat e`tiborini tortishga muvaffaq bo`ldi. bu buyuk ishlarning amalga oshirilishining boshida, so`zsiz, amir temur turar edi. u davlat va jamiyat qurilishida, uni boshqarishda adolat va qonuniylikka asoslandi. o`z zamonida xalqlar orasida keng tarqalgan islom siyosiy ideologiyasi va uning qonunlar tizimi-shariatni amalda qo`lladi hamda unga qo`shimcha tarzda o`z «tuzuklarini» yaratdi. uning siyosiy va huquqiy ta`limotlari, o`gitlari, ko`rsatmalari temuriylar davrida dasturi amal …

`tiradi. u hali juda yosh bo`lishiga qaramasdan, mamlakatni donolarcha boshqara boshlaydi. ma`lumki, o`sha davrda amir temur yaratgan saltanat tanazzulga yuz tutgan edi. bobur amir temur davlatini qayta tiklash maqsadida samarqandga uch bor yurish qiladi. dastlab 1495-1496 yillarda samarqandni ishg`ol qiladi, lekin ukasi jaxongir mirzo va tog`asi ali do`st andijonda fitna uyushtirgach, orqaga qaytadi. ikkinchi marotaba 1499-1500 yillarda samarqandga yurish kiladi, ammo shayboniyxondan engilib, toshkentga chekinadi. uning so`nggi marta 1504 yilda samarqandni eron shohi ismoil safaviy yordamida bosib olishi muvaffaqiyatsiz chiqadi. shundan keyin, bobur yuzaga kelgan ziddiyatli siyosiy shart-sharoit tufayli vatanini tashlab ketishga majbur bo`ladi va afg`oniston tomon yo`l oladi. bobur 1504 yilda qobulni egallab, u erda qaror topadi, afg`onistonda o`z hokimiyatini mustahkamlaydi va ijod bilan shug`ullanadi. u o`zga yurtda doimo vatanini qo`msab yashaydi. boburning vatanga qaytish orzusi amalga oshavermagach, hindistonni egallashga qaror qiladi va 1519-1525 yillarda hindistonga bir necha bor yurish qiladi. nihoyat, 1526 yilning aprel’ oyida panipat jangida sulton …

. ikkinchi qism 1504-1524 yillarda afg`oniston (qobul ulusi) dagi voqea-hodisalar bilan bog`liq. uchinchi kismda esa, 1525-1529 yillarda shimoliy hindistondagi siyosiy voqea va hodisalar haqida yozilgan. "boburnoma" da 1509-1518 yillar, 1521-1524 va 1529-1530 yillardan bo`lib o`tgan voqea-hodisalar to`g`risidagi ma`lumotlar yo`qolganligi sababli berilmagan. ma`lumki, bobur o`z asarlarida boshqa masalalar qatori, siyosiy va huquqiy masalalarga ham to`xtalib o`tgan. u o`zining davlat haqidagi qarashlarida davlatlarni ikki turga bo`lib ko`rsatadi: 1. adolatli, markazlashgan davlat. 2. adolatsiz, tarqoq davlat. bobur doimo adolatli, markazlashgan davlat tarafdori bo`lgan va davlatni odil, adolatparvar podsho yoki shoh boshqarishi kerak deb xisoblagan. uning fikricha, davlat boshlig`i hamisha oddiy, mehnatkash xalq haqida o`ylashi va g`amxo`rlik qilishi zarur: "davlatqa etib mehnat elin unutma, bu besh kun uchun o`zingni asru tutma". bobur davlat boshqaruvida diniy e`tiqod va vijdon erkinligi masalalariga ham katta e`tibor bergan hamda o`g`illari humoyun mirzo va komron mirzolarga ham ushbu masalalar yuzasidan oqilona maslahatlar bergan. jumladan, o`g`li nasiriddin muhammad humoyunga atalgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta'limotlar"

1663361193.doc amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta`limotlar amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta`limotlar reja: 1. amir temur va uning "tuzuklari"da siyosiy va huquqiy ta`limotlar xamda g`oyalar. 2. temuriylar davridagi siyosiy va xuquqiy ta`limotlar. 3. mavzu yuzasidan tayanch so`z va iboralar. amir temur va uning "tuzuklari"da siyosiy va huquqiy ta`limotlar xamda g`oyalar. amir temur va temuriylar davri o`zbek davlatchiligi tarixida alohida o`ringa egadir. amir temur nomi bilan o`zbekistonda davlat va huquq o`zining eng rivojlangan bosqichiga ko`tarilgan edi. bu imperiyaning chegaralari sharqda xitoy davorigacha g`arbda o`rta er dengizigacha, janubda hindiston va shimolda moskov knyazligi xududlari bilan chegaralangan edi. markazlashgan o`z davrid...

Формат DOC, 51,0 КБ. Чтобы скачать "amir temur va temuriylar davridagi siyosiy va huquqiy ta'limotlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: amir temur va temuriylar davrid… DOC Бесплатная загрузка Telegram