tuproq unumdorligi va uni modyelllashtirish muammolari

DOC 81,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404472461_53683.doc tuproq unumdorligi va uni modyelllashtirish muammolari rðµja: 1. tuproqlarning unumdorlik xususiyati. 2. chirindining ekologik roli. 3. tuproqda chirindi toâplashda ozuqa elementlarning roli. 4. tuproq unumdorligi modeli. tuproqning eng muhim xususiyati uning unumdorligidir. tuproq unumdorligining turlari ularning paydo boâlishi, sizlarga tuproqshunoslik kursidan maâlum. bu yerda shuni qayd etish kerakki, har bir tuproqning paydo boâlish jarayoni uning bevosita (genezisi) bilan bogâliq. demak tuproq rivojlanishi va evolyutsiyasi jarayonida uning unumdorlik darajasi oâzgarib turadi. ayniqsa uning oâzgarishi inson faoliyati taâsirida tezroq kechadi. bizning vazifamiz ana shu oâzgarishlarni inson uchun zarur boâlgan tomonga burish, tuproq unumdorligini nafaqat saqlab qolish, balki uni takroriy ishlab chiqish, koâpaytirish yoâllarini qidirib topishdir. birinchi tuproqshunos olimlardan v.r.vilyams boâlib, tuproq unumdorligining ilmiy jihatdan asoslangan formulasini yaratgan. u shunday deb yozgan edi: âtuproq unumdorligi, uning oâsimliklarini yer hayotiy omillari bilan u yoki bu darajada taâminlash qobiliyatidir...,â âbir vaqtda har ikkala bir-biriga teng va almashtirib boâlmaydigan oâsimliklarning hayot omillari bilan maksimal ehtiyoj …

roqqa tushayotgan ogâirlik bu gâoyaning ahamiyatini kamaytirmaydi va aksincha, oshiradi. markaziy osiyo mamlakatlari, xususan, oâzbekistondagi intensiv dehqonchilik rayonlarida bu holatni hisobga olmaslik tuproq unumdorligining kamayib ketishiga sabab boâladi. sugâoriladigan dehqonchilikda tuproq unumdorligi tushunchasiga tuproqning oâsishi va rivojlanishi taâminlovchi yana bir qator xususiyatlarini tuproq havosi, fizik-kimyoviy xususiyatlari va shu kabilarni ham qoâshish kerak. bu qoâshimchalar madaniy oâsimliklarning tuproqqa boâlgan talabini chuqur oârganish natijasida kiritiladi. bundan tashqari dehqonchilikda oâsimliklarni tuproqqa uning unumdorligiga boâlgan talabi yanada oshib ketadi. tuproq unumdorligi, uning kimyoviy, fizikaviy, fizik-kimyoviy, biologik xossalari orqali namoyon boâladi. shuni qayd qilish kerakki, qishloq xoâjalik oâsimliklarining hosildorligi, butunlayicha tuproq unumdorligiga bogâliq emas. baâzi olimlarning tadqiqotlariga koâra, (i.s.shatilov, t.n.kulavokskaya va b), madaniy oâsimliklar hosilining uchdan bir qismi iqlim sharoiti, agrotexnik tadbir, shuningdek yetishtirilayogan navlarning xususiyatlari va boshqalar bilan bogâliq. sugâorish jarayonida tuproq unumdorligi omillarining roli bir qadar oshadi. chunki suv va ozuqa tartiblari, oâsimliklarning vegetatsiya davrida ayrim bosqichlarni oâtishi kabi qator omillarni maâlum darajagacha …

osil boâlishi va taqsimlanishi yuzaga keladi. masalan, tipik boâz tuproqlarda chirindining eng koâp miqdori, profilning yuqori qismdagi chimli qatlamga toâgâri kelib 2,0 - 2,5 % ni tashkil etadi va pastki qatlamlarda keskin kamayadi. boâz voha tuproqlarida esa, chirindi miqdori sugâorish boshlangandan keyin chirindili qatlamning pastki qatlamlari bilan ajralishi hamda organik moddalarning mineralizatsiyalanish jarayonining ortishi tufayli sezilarli darajada kamayadi. lekin maâlum bir vaqtdan soâng, oldingi vaqtdagi tipik boâz tuproq (hozirgi davrda boâz vohaning) yuqori qatlami oâsimlik qoldiqlari miqdori oshishi va ularning mineralizatsiyalanish surâatining oâsishi natijasida yana maâlum bir chegaragacha chirindi bilan boyiydi. boâz voha tuproqlarida organik moddalar miqdori haydalma qatlamda (30-35 sm) 1,2-1,5 % ni tashkil etsa, u optimal chirindi miqdoridir. shu bilan birga chirindi bilan boyigan qatlamlar qalinligi 1-1,5 m ga yetadi. chirindining 1 m li qatlamdagi umumiy miqdori gektriga 100-180 t ga yetadi. shu bilan birga chirindining sifat tarkibi ham oâzgaradi. chirindining tuproq profilida taqsimlanish va miqdori sugâoriladigan tuproqlarni …

itlar oâzlashtirilishini oshirish qobiliyati bebahodir. tuproq chirindisining ekologik ahamiyati uning qoâriqlovchi funktsiyalarida ham aks etadi. gryunvaldning maâlum tajribalarida shu narsa qayd etildiki, organik oâgâitlar solinganda, suli trips kasalligiga duchor boâlmaydi. shu bilan bir vaqtda dalaning mineral oâgâitlar solingan qismida esa oâsimliklarning katta qismi sezilarli darajada kasalga chalindi. shuningdek âtuproqshunoslikâ va âagoroximiyaâ institutida lizimetriya yordamida olib borilgan tajribalar tuproqda âfaolâ, âmusaffoâ chirindi mavjud boâlganda gâoâza vilt kasalligini keltirib chiqaruvchi zamburugâlar taâsirini kamayishini koârsatadi. chirindining tuproq unumdorligi uchun qanchalik katta ahamiyati boâlmasin, umuman chirindi hosil boâlish jarayoni ham tuproq hosil boâlish jarayonidek judayam sekinlik bilan roây beradi. tipik boâz tuproqlarning toâla genetik profili hosil boâlishi uchun bir necha oân yil, hattoki bir necha yuz yillar kerak. shu bilan bir vaqtda tuproq ekologik jihatdan kuchsiz tuzilmalarga mansub boâlib, uni halok qilish juda oson. bu esa eng koâp hollarda odamlarning âmadaniyâ deb hisoblangan faoliyati taâsirida yuz beradi. yerlardan yuqori texnik bosimlar ayniqsa, ayrim oâsimliklarning …

kamayib ketish hodisasi uning yaqqol misolidir. samarqand va toshkent vohalaridagi ayrim xoâjaliklar boâyicha olingan koâp yillik maâlumotlarni taqqoslash shuni koârsatadiki, 25-30 yil davomida chirindi miqdori 0,2-0,3 % ga kamayib ketgan. shu bilan bir qatorda, samarqand viloyati xoâjaliklarida tuproq xaritalarini oâzgartirish va tuproqlarni baholash boâyicha biz tomonimizdan oâtkazilgan batafsil tekshirishlar yuqori agrotexnik tadbirlar joriy qilinganda, boâz voha tuproqlarida chirindi miqdori optimal darajada saqlanib turishini koârsatadi. 3. tuproqda chirindi toâplashda ozuqa elementlarini roli. albatta, chirindi bilan tuproq unumdorligi, tuproqdagi chirindi miqdori bilan hosildorlik oârtasida barobar belgisini qoâyish yaramasa-da, har holda chirindi maâlum darajada oâsimliklar ozuqa elementlari, azot, fosfor, kaliy va mikroelementlarning zahirasi hisoblanadi. bundan tashqari uning tarkibida fermentlar, vitaminlar, oâstirish moddalari mavjud. ehtimol shuning uchun ham chirindiga boy tuproqlarda mineral oâgâitlar toâlaroq oâzlashtirilsa kerak. tuproqning ekologik holati va unumdorligi mineral oâgâitlarni solish bilan chambarchas bogâliq. boâz tuproqlar zonasining eng unumdor tuprogâi, boâz voha tuproqlarning tabiiy unumdorligi paxtadan 12-15 ts atrofida hosil olishni …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tuproq unumdorligi va uni modyelllashtirish muammolari"

1404472461_53683.doc tuproq unumdorligi va uni modyelllashtirish muammolari rðµja: 1. tuproqlarning unumdorlik xususiyati. 2. chirindining ekologik roli. 3. tuproqda chirindi toâplashda ozuqa elementlarning roli. 4. tuproq unumdorligi modeli. tuproqning eng muhim xususiyati uning unumdorligidir. tuproq unumdorligining turlari ularning paydo boâlishi, sizlarga tuproqshunoslik kursidan maâlum. bu yerda shuni qayd etish kerakki, har bir tuproqning paydo boâlish jarayoni uning bevosita (genezisi) bilan bogâliq. demak tuproq rivojlanishi va evolyutsiyasi jarayonida uning unumdorlik darajasi oâzgarib turadi. ayniqsa uning oâzgarishi inson faoliyati taâsirida tezroq kechadi. bizning vazifamiz ana shu oâzgarishlarni inson uchun zarur boâlgan tomonga burish, tuproq unumdorligini...

Формат DOC, 81,5 КБ. Чтобы скачать "tuproq unumdorligi va uni modyelllashtirish muammolari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tuproq unumdorligi va uni modye… DOC Бесплатная загрузка Telegram