tuproq unumdorligi va madaniyligi

DOCX 5 sahifa 31,4 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 31,4 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

2-ma’ruza. tuproq unumdorligi va madaniyligi 3-bob. tuproq unumdorligi va madaniyligi. tuproq unumdorligi haqida tushuncha tuproq unumdorligi haqida tushuncha. tabiiy, sun’iy, potensial va samarali unumdorlik tushunchalari. tuproq unumdorligini oshirish usullari. yekinlardan yuqori va barqaror hosil olish hamda ishlab chiqarishda mehnat unumdorligini oshirish bevosita tuproqning unumdorlik darajasiga hamda dehqonchilik madaniyatiga bog’liqdir. tuproq unumdorligi deganda o’simlikni butun (vegetasiya) o’suv davri davomida suv va oziq yelementlari bilan taminlash xususiyati tushuniladi. ana shu xususiyatiga ko’ra tuproq tabiiy jinslar, toshlar, qum va boshqalardan keskin farq qiladi. inson tuproqning unumdorlik xususiyatidan mutassil foydalanadi va yekinlardan yuqori hosil olish maqsadida uning tarkibiy o’zgarishlariga tasir qiladi. qishloq xo’jaligining barcha sohalarni rivojlanishi tuproqning unumdorligiga bog’liqdir. shuning uchun ham, tuproq qishloq xo’jalik ishlab chiqarishining asosiy vositasi bo’lib hisoblanadi va tuproq unumdorligi haqida g’amxurlik qilish qishloq xo’jalik bilan bog’liq barcha kishilarning kundalik vazifasidir. tuproq unumdorligi yerga oqilona tasir yetganda yaxshilanib boradi, noto’g’ri ishlov berilganda yesa aksincha, pasayib boradi. tuproq unumdorligi tabiiy va …

2 / 5

abiiy unumdorligiga duch kelgan va undan foydalangan. inson tuproqni ishlash, sug’orish, o’g’itlash singari jarayonlari natijasida tabiiy unumdorlik darajasini o’zgartirdi va uning suniy unumdorligini vujudga keltiradi. yani suniy unumdorlik inson tomonidan yaratiladi. fan va texnika yutuklaridan foydalanib inson tuproqning tabiiy xossalarini o’zgartiradi. tuproq unumdorligi potensial va samarali unumdorlikka ham bo’linadi. potensial unumdorlik tuproqdagi oziq yelementlarning umumiy miqdorini ko’rsatadi. samarali unumdorlik tuproqdan o’simlik o’zlashtira oladigan oziq moddalar miqdori bilan belgilanadi. suniy yoki samarali unumdorlik inson faoliyati ishtirokida hosil bo’ladi va u tuproqda inson tomonidan oziq yelementlarining ko’paytirilishiga, suv bilan taminlanishiga, tuproq fizik xossala-rining yaxshilanishiga bog’liq. binobarin, tuproq unumdorligi ijtimoiy, iqtisodiy tuzumga, ilm-fanning, texnika taraqqiyotining, ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi bilan bevosita bog’liqdir. tabiiy unumdorlik inson faoliyati tasirida doimo to’ldirilib boriladi. ammo, inson tuproq unumdorligi haqida tegishli g’amxo’rlik qilmasa yoki uni malum darajada ushlab tura olmasa, samarali unumdorlik tabiiy unumdorlik darajasidan ham pasayib ketishi mumkin. tuproqning samarali unumdorligini oshirish usullari xilma-xildir. tuproqqa maqbul darajada …

3 / 5

id xususiyat bo’lmay, balki biri ikkinchisini to’ldiruvchi xususiyatlardir. chunki, tuproq unumdor va madaniy bo’lgandagina o’simliklardan yuqori hosil olish imkoniyati mavjud bo’ladi. yer asosan biologik, kimyoviy va fizik usullarda madaniylashtiriladi. biologik usul - bunda, tuproqdagi organik moddalarning sintezlanishi va chirishini boshqarish, serhosil, kasallik va zararkunandalarga chidamli navlarni yekish, almashlab yekishni joriy yetish kabi tadbirlar amalga oshirilishi lozim. kimyoviy usul - bunda, yerga har xil mineral, bakterial o’g’itlar solinadi, gips va boshqa moddalar qo’llanilib, tuproqda o’simlik oson o’zlashtiradigan holatdagi moddalar miqdori ko’paytiriladi. yer ohaklanganda tuproqning kislotaligi, gipslashda yesa ishqoriyligi normallashib, o’simliklarning o’sishi uchun yaxshi muhit vujudga keladi. fizik usul – bunda, yerga fizik-mexanik tasir yetiladi, ya’ni yerga har xil ishlovlar beriladi, tuproqning strukturali bo’lishi va uning havo, issiqlik, suv va boshqa rejimlarini boshqarishda o’tkaziladigan tadbirlar kompleksi amalga oshiriladi. bundan tashqari, mayda kartalarni yiriklashtirish, yerlarning zaxini qochirish, sho’rini yuvish, sizot suvlar sathini pasaytirish yuzasidan o’tkaziladigan kollektor-drenaj ishlari hamda yekin yekishdan oldin va keyin …

4 / 5

liyatining ortishiga olib keladi, mahalliy o’g’itlar bilan yerga ko’plab mikroorganizmlar tushadi va ular ham tuproqni madaniylashtirishda katta ahamiyatga yega. dehqonchilik madaniyati past bo’lsa, yerning haydalma qatlamida begona o’t urug’lari va ularning o’suv organlari ko’p bo’ladi. ular yekinlarni ifloslantirishda asosiy manba bo’lib xizmat qiladi. begona o’t urug’i va o’suv organlarining ko’p bo’lishiga asosan almashlab yekishga rioya qilmaslik, yerlarni o’z vaqtida sifatli ishlamaslik, yekinlarni yuqori agrotexnika asosida parvarish qilmaslik, begona o’tlarga qarshi kurashishda maxsus tadbirlarni joriy qilmaslik, hosilni o’z vaqtida yig’ib terib olmaslik va xokazolar sabab bo’ladi. haydalma qatlam qanchalik qalin, unumdor bo’lsa o’simliklarning ildiz tizimi shunchalik chuqur qatlamlarga tarqalib o’sadi va serhosil bo’lib yetiladi. tuproqdagi organik moddalar va ularning o’simliklar hayotidagi o’rni. organik moddalar tuproqning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. tuproqda o’simlik, mikroorganizmlar va hayvonot qoldiqlaridan tashkil topgan ko’plab organik moddalar to’planadp. bu moddalarning bir qismi to’la chirimagan, boshqa qismi esa chirish jarayoni natijasida o’zgargan, to’q tusli va murakkab tarkibli kompleks organik …

5 / 5

g biologik xususiyatlariga, o’sish va rivojlanish sharoitlariga bog’liqdir. ko’p yillik o’simliklar yuqori agrotexnika asosida parvarish qilinganda ularning ildizlari bir yillik o’simliklarga qaraganda uch marta ortiq ildiz qoldiqlari qoldiradi. kuzgi ekinlar, bahorgi don ekinlariga qaraganda organik moddalarni bir necha marta ortik to’playdi. bir gektar yerning haydalma qatlamida o’simlikning organik massasi bir necha sentnerdan 10 t gacha va undan ortiq bo’lishi mumkin. n. a. krasilnikov ma’lumotiga qaraganda, yil davomida faoliyatini yo’qotgan, nobud bo’lgan mikroorganizmlar massasi gektariga 6 t. ga yetadi. organik moddalarning umumiy zahirasida mikroorganizmlarning massasi katta qismni tashkil etmaydi, lekin tuproqlarnn ta’riflashda uning ahamiyati katta. organik moddalarning katta qismi (60% dan ko’prog’i), ya’ni hayvonot va o’simliklarning quruq qoldiqlari qulay sharoitda mikroorganizmlar faoliyatida karbonat kislota, ammoniy, kaliy, kalsiy kationlari va boshqa elementlar hamda n03, ro4 kabi anionlarni ajratib nisbatan tez parchalanadi. organik moddalarning parchalanganidan qolgan qismi ma’lum miqdorda parchalangan mahsulot bilan birgalikda gumus tarkibiga kiradi. mikroorganizmlar faoliyatining mahsuli va ildizlar ajratadigan moddalarning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tuproq unumdorligi va madaniyligi" haqida

2-ma’ruza. tuproq unumdorligi va madaniyligi 3-bob. tuproq unumdorligi va madaniyligi. tuproq unumdorligi haqida tushuncha tuproq unumdorligi haqida tushuncha. tabiiy, sun’iy, potensial va samarali unumdorlik tushunchalari. tuproq unumdorligini oshirish usullari. yekinlardan yuqori va barqaror hosil olish hamda ishlab chiqarishda mehnat unumdorligini oshirish bevosita tuproqning unumdorlik darajasiga hamda dehqonchilik madaniyatiga bog’liqdir. tuproq unumdorligi deganda o’simlikni butun (vegetasiya) o’suv davri davomida suv va oziq yelementlari bilan taminlash xususiyati tushuniladi. ana shu xususiyatiga ko’ra tuproq tabiiy jinslar, toshlar, qum va boshqalardan keskin farq qiladi. inson tuproqning unumdorlik xususiyatidan mutassil foydalanadi va yekinlardan yuqori hosil olish maqsadida uni...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (31,4 KB). "tuproq unumdorligi va madaniyligi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tuproq unumdorligi va madaniyli… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram