tuproq unumdorligi

DOCX 7 pages 22.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.3 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu: tuproq unumdorligini oshirishda mikroorganizmlarning ahamiyati reja: 1. tuproqlarning unumdorlik xususiyatini o`rganib chiqish. 2. tuproq unumdorligini oshirishda mikroorganizmlardan foydalanish. 3. tuproq unumdorligi modeli. tuproqning eng muhim xususiyati uning unumdorligidir. tuproq unumdorligining turlari ularning paydo bo’lishi, sizlarga tuproqshunoslik kursidan ma‘lum. bu yerda shuni qayd etish kerakki, har bir tuproqning paydo bo’lish jarayoni uning bevosita (genezisi) bilan bog’liq. demak tuproq rivojlanishi va evolyutsiyasi jarayonida uning unumdorlik darajasi o’zgarib turadi. ayniqsa uning o’zgarishi inson faoliyati ta‘sirida tezroq kechadi. bizning vazifamiz ana shu o’zgarishlarni inson uchun zarur bo’lgan tomonga burish, tuproq unumdorligini nafaqat saqlab qolish, balki uni takroriy ishlab chiqish, ko’paytirish yo’llarini qidirib topishdir. birinchi tuproqshunos olimlardan v.r.vilyams bo’lib, tuproq unumdorligining ilmiy jihatdan asoslangan formulasini yaratgan. u shunday deb yozgan edi: “tuproq unumdorligi, uning o’simliklarini yer hayotiy omillari bilan u yoki bu darajada ta‘minlash qobiliyatidir...,” “bir vaqtda har ikkala bir-biriga teng va almashtirib bo’lmaydigan o’simliklarning hayot omillari bilan maksimal ehtiyoj miqdoriga ta‘minlash qobiliyatidir”. tuproqning …

2 / 7

cha, oshiradi. markaziy osiyo mamlakatlari, xususan, o’zbekistondagi intensiv dehqonchilik rayonlarida bu holatni hisobga olmaslik tuproq unumdorligining kamayib ketishiga sabab bo’ladi. sug’oriladigan dehqonchilikda tuproq unumdorligi tushunchasiga tuproqning o’sishi va rivojlanishi ta‘minlovchi yana bir qator xususiyatlarini tuproq havosi, fizik-kimyoviy xususiyatlari va shu kabilarni ham qo’shish kerak. bu qo’shimchalar madaniy o’simliklarning tuproqqa bo’lgan talabini chuqur o’rganish natijasida kiritiladi. bundan tashqari dehqonchilikda o’simliklarni tuproqqa uning unumdorligiga bo’lgan talabi yanada oshib ketadi. tuproq unumdorligi, uning kimyoviy, fizikaviy, fizik-kimyoviy, biologik xossalari orqali namoyon bo’ladi. shuni qayd qilish kerakki, qishloq xo’jalik o’simliklarining hosildorligi, butunlayicha tuproq unumdorligiga bog’liq emas. ba‘zi olimlarning tadqiqotlariga ko’ra, (i.s.shatilov, t.n.kulavokskaya va b), madaniy o’simliklar hosilining uchdan bir qismi iqlim sharoiti, agrotexnik tadbir, shuningdek yetishtirilayogan navlarning xususiyatlari va boshqalar bilan bog’liq. sug’orish jarayonida tuproq unumdorligi omillarining roli bir qadar oshadi. chunki suv va ozuqa tartiblari, o’simliklarning vegetatsiya davrida ayrim bosqichlarni o’tishi kabi qator omillarni ma‘lum darajagacha boshqarish imkoniyati yaratiladi. shu naqtai nazardan qo’yida sug’oriladigan …

3 / 7

to’g’ri kelib 2,0 - 2,5 % ni tashkil etadi va pastki qatlamlarda keskin kamayadi. bo’z voha tuproqlarida esa, chirindi miqdori sug’orish boshlangandan keyin chirindili qatlamning pastki qatlamlari bilan ajralishi hamda organik moddalarning mineralizatsiyalanish jarayonining ortishi tufayli sezilarli darajada kamayadi. lekin ma‘lum bir vaqtdan so’ng, oldingi vaqtdagi tipik bo’z tuproq (hozirgi davrda bo’z vohaning) yuqori qatlami o’simlik qoldiqlari miqdori oshishi va ularning mineralizatsiyalanish sur‘atining o’sishi natijasida yana ma‘lum bir chegaragacha chirindi bilan boyiydi. bo’z voha tuproqlarida organik moddalar miqdori haydalma qatlamda (30-35 sm) 1,2-1,5 % ni tashkil etsa, u optimal chirindi miqdoridir. shu bilan birga chirindi bilan boyigan qatlamlar qalinligi 1-1,5 m ga yetadi. chirindining 1 m li qatlamdagi umumiy miqdori gektriga 100-180 t ga yetadi. shu bilan birga chirindining sifat tarkibi ham o’zgaradi. chirindining tuproq profilida taqsimlanish va miqdori sug’oriladigan tuproqlarni mustaqil tip sifatida ajratishning asosiy sabablaridan biridir. shuni qayd etish kerakki, tuproq unumdorligi nafaqat undagi chirindining umumiy miqdori bilan …

4 / 7

itlar solinganda, suli trips kasalligiga duchor bo’lmaydi. shu bilan bir vaqtda dalaning mineral o’g’itlar solingan qismida esa o’simliklarning katta qismi sezilarli darajada kasalga chalindi. shuningdek “tuproqshunoslik” va “agoroximiya” institutida lizimetriya yordamida olib borilgan tajribalar tuproqda “faol”, “musaffo” chirindi mavjud bo’lganda g’o’za vilt kasalligini keltirib chiqaruvchi zamburug’lar ta‘sirini kamayishini ko’rsatadi. chirindining tuproq unumdorligi uchun qanchalik katta ahamiyati bo’lmasin, umuman chirindi hosil bo’lish jarayoni ham tuproq hosil bo’lish jarayonidek judayam sekinlik bilan ro’y beradi. tipik bo’z tuproqlarning to’la genetik profili hosil bo’lishi uchun bir necha o’n yil, hattoki bir necha yuz yillar kerak. shu bilan bir vaqtda tuproq ekologik jihatdan kuchsiz tuzilmalarga mansub bo’lib, uni halok qilish juda oson. bu esa eng ko’p hollarda odamlarning “madaniy” deb hisoblangan faoliyati ta‘sirida yuz beradi. yerlardan yuqori texnik bosimlar ayniqsa, ayrim o’simliklarning yakka hokimligidan jadal foydalanish natijasida yerlarni buzilishi qaytmas jarayon kasb etishi mumkin. bundan ham yomoni puxta o’ylamasdan qo’llanilgan tadbirlar yerlarni 1-2 avlod hayotida …

5 / 7

sh, tuproqlarning fizikaviy, kimyoviy, agrokimyoviy va meliorativ-ekologik holati aniqlash hamda unumorlik darajasini baholash, turli masshtabli tuproq monitoringini yuritish, tuproq eroziyasi va degradatsiyasining oldini olish, turli tuproq iqlim sharoitlariga mos holda qishloq xo’jalik ekinlariga organik , mineral va noan’anaviy o’g’itlar qo’llashning maqbul me’yor va muddatlarini ishlab chiqish bo’yicha amaliy ishlarni amalga oshirish lozim.tuproq ekologik muhit sifatida katta ahamiyatga ega. uning bioekologik xususiyatlari mikroorganizmlar va umuman organizmlar uchun ahamiyati yuqori. tuproqda uchraydigan turli guruh hayvonlarining soni, sifati, xillari ham turlichadir. masalan,tuproq qatlamida 100mlrd dan ortiq mikroskopik tirik organizmlarning hujayralari uc hraydi. 1 g tuproqda yuzlab, minglab bakteriyalar sodda hayvonlar uchraydi. bir gektar igna bargli o’rmonlarda 1000kg, cho’l tuproqda 10 kg atrofida zoomassa bo’ladi. tuproq muhitda uchraydigan turli bakteriyalar va ayvonlar o’simlik uglevodlar yog’ va oqsillarini iste’mol qilsa, zamburug’lar o’simliklarni sellyulozasini parchalaydi, yirtqichlar esa o’z o’ljalarini tirik massasi bilan oziqlanadi. biosferada biologic moddalar almashinishi, “ mikroorganizmlarning hayot faoliyati natijasida yuzaga keladi, ya’ni organic …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq unumdorligi"

mavzu: tuproq unumdorligini oshirishda mikroorganizmlarning ahamiyati reja: 1. tuproqlarning unumdorlik xususiyatini o`rganib chiqish. 2. tuproq unumdorligini oshirishda mikroorganizmlardan foydalanish. 3. tuproq unumdorligi modeli. tuproqning eng muhim xususiyati uning unumdorligidir. tuproq unumdorligining turlari ularning paydo bo’lishi, sizlarga tuproqshunoslik kursidan ma‘lum. bu yerda shuni qayd etish kerakki, har bir tuproqning paydo bo’lish jarayoni uning bevosita (genezisi) bilan bog’liq. demak tuproq rivojlanishi va evolyutsiyasi jarayonida uning unumdorlik darajasi o’zgarib turadi. ayniqsa uning o’zgarishi inson faoliyati ta‘sirida tezroq kechadi. bizning vazifamiz ana shu o’zgarishlarni inson uchun zarur bo’lgan tomonga burish, tuproq unumdorligini nafaqat saqlab qolish, balki ...

This file contains 7 pages in DOCX format (22.3 KB). To download "tuproq unumdorligi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq unumdorligi DOCX 7 pages Free download Telegram