tuproq unumdorligi, madaniyligi va struкturasi. tuproqning oziq rejimi va uni boshqarish usullari

DOC 52.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1404293102_52505.doc tuproq unumdorligi, madaniyligi va struðºturasi. tuproqning oziq rejimi va uni boshqarish usullari reja: 1. tuproq unumdorligi. 2. tuproq madaniyligi va uni yaxshilash tadbirlari. 3. haydalma qatlam tuzilishi va uning ahamiyati. 4. tuproq strukturasi va uni yaxshilash usullari. 5. tuproqdagi oziq elementlari, organik modda va mikroorganizm-larning ahamiyati. 6. tuproqning oziq rejimini boshqarish tadbirlari. 1.â tuproq unumdorligi deganda uning o’simliklarni suv va oziq moddalar bilan ta’minlash xususiyati tushu-niladi. tuproq unumdorligi yerga oqilona ta’sir etganda yaxshilanib bora-di, noto’g’ri ishlov berilganda esa aksincha pasayib boradi. tuproq unumdorligi tabiiy va sun’iy turlarga bo’linadi. tabiiy unumdorlik tabiiy omillar ta’sirida paydo bo’ladi. hali inson qo’li tegmagan bo’z yerlar tabiiy unumdorlikka ega. bunday unumdor-lik tabiiy sharoit va tuproq paydo bo’lishi jarayonidagi omillarga hamda tuproqning organik va mineral tarkibiga, kimyoviy, biologik xossalariga bog’liq holda yuqori yoki past bo’lishi mumkin. sun’iy unumdorlik inson tomonidan yaratiladi. dehqonchilikda qo’llaniladigan yerni ishlash, sug’orish, o’g’itlash, zaxini qochirish, sho’rini yuvish, almashlab ekish kabi agrotexnik …
2
i tubdan yaxshilash, zararli tuzlarni yuvish, ortiqcha suvni qochirish, namlik yetishmaganda sug’orish, ortiqcha ishqoriylik yoki kislotalikni bartaraf etish, eroziyani oldini olish va to’xtatish kabi tadbirlar potentsial unumdorlikni samarali unumdorlikka o’tishiga olib keladi. 2.o’simlikni o’sishi va rivojlanishi uchun qulay sharoit yaratilgan, zararli organizmlardan tozalangan tuproq madaniylashgan tuproq deyiladi.â tuproq biologik, agrokimyoviy va agrofizikaviy usullarda madaniylashtiriladi. biologik usulga tuproqdagi organik moddalarni sintezlanishini boshqarish, almashlab ekish, bakterial o’g’itlarni qo’llash kabilar kiradi. ðšimyoviy usulga ishqoriy tuproqlarga gips, kislotali tuproqlarga ohak solish, o’g’itlash kabilar kiradi. agrofizi-kaviy usul bilan tuproqni madaniy holga keltirish deganda – yerlarni tekislash, ishlov berish, zovurlar yordamida sizot suvlarini sathini pasaytirish, ortiqcha suvlarni chiqarib yuborish va sho’r yuvish kabilar tushuniladi. tuproq madaniyligi biologik, kimyoviy va fizikaviy ko’rsatkichlar bilan baholanadi. 3.â haydalma qatlam tuzilishi va uning ahamiyati. tuproqning qattiq fazasi va undagi bo’shliqlar hajmlarining nisbati haydalma qatlam tuzilishi deyiladi.â tuproqdagi g’ovaklarning diametri 1-2 mm dan kichiklarini kapi-lyar, undan kattalarini nokapillyar g’ovaklik deyiladi. nokapillyar …
3
haydalma qatlamda 1,2-1,4 g/sm3â atrofida bo’ladi. ishlov berish yordamida haydalma qatlamga kerakli tuzilish beriladi. turli o’simliklar tuproq zichligiga har xil talab qo’yadi. ðšo’pgina o’simliklar tuproq zichligi 1,2-1,3 gr/sm3â bo’lganda yaxshi o’sadi. 4.â tuproq strukturasi va uni yaxshilash usullari.â mayda chang zar-rachalarini bir - biri bilan yopishib, har xil kattallikdagi agregatlar (kesaklar) hosil qilishi tuproq strukturasi deyiladi.â struktura hosil bo’lishida organik modda yelimlovchi vazifasini o’taydi. chirindi qancha ko’p bo’lsa tuproq strukturasi shuncha yaxshi bo’ladi. ðšesak-chalar yirik maydaligiga qarab quyidagilarga bo’linadi: megastrukturali (diametri 10 mm dan ortiq), makrostrukturali (diametri 10-0,25 mm) va mikrosturturali (diametri 0,25 mm dan kichik). mikrostruktura o’z navbatida dag’al mikrostruktura (0,25-0,01) va nozik mikrosturuktu-raga (0,01 mm dan kichik) bo’linadi. diametri 1-3 mm li kesakchalar eng yaxshi kesakchalar hisoblanadi. suvga chidamli kesakchalardan tashkil topgan tuproqlar mustahkam strukturali deyiladi. tuproqning donadorligi suv, havo, issiqlik va oziq rejimlariga ta’sir etadi. struktura mexanik, fizik, kimyoviy, biologik omillar ta’sirida buziladi. mexanik omillarga kesakchalarning qishloq …
4
ashtiradigan holdagi oziq moddalar yetarli bo’lmasa ekinlardan kerakli hosilni olib bo’lmaydi. oziq moddalar va suv tuproq unumdorligining asosiy elementlari hisoblanadi. o’simliklarning oziq elementlarga talabchanligi ekinlarning turiga, naviga, hosildorligiga bog’liq. o’simliklarning bu sohadagi talabini qondirish dehqonchilikdagi asosiy masalalardan biri hisoblanadi. oziqlanish har qanday tirik organizmning, shu jumladan, o’simlik-larning ham o’sish va rivojlanish asosidir. tuproqdagi oziq moddalarni o’zlashtirish miqdori ekinlarning turiga, naviga, hosiliga va ular o’sayotgan sharoitga bog’liq. g’o’za azot, fosfor va kaliyga nihoyatda talabchan o’simlik. masa-lan: 1 t paxta yetishtirish uchun taxminan 56 kg azot, 23 kg fosfor va 53 kg kaliy talab qilinadi. ðšungaboqar ham azot, fosfor va kaliyga talabchan o’simlik hisob-lanadi. 1 t kungaboqar hosili uchun tuproqdan 50 kg azot, 27 kg fosfor va 22,8 kg kaliy, sarflanadi. ildizmevalilar va tugunakmevalilar fosfor va azotga qaraganda kaliyga ko’proq talabchan. odatda oziq element-larning umumiy miqdori har gektar yerda bir necha tonna atrofida bo’ladi. masalan, kuzatishlarga qaraganda, deyarli 100 yildan ortiq sug’orilib …
5
iqlanishning bu usuli o’simliklar uchun asosiy hisoblanadi. mikrotrof oziqlanish mikoriza yordamida sodir bo’ladi. u’simliklarning bakteriyalar yordamida oziqlanishi bakteriotrof oziq-lanish deyiladi. dukkakli ekinlar ildizidagi tugunak bakteriyalar erkin azotni o’simliklar o’zlashtiradigan shaklga o’tkazib beradi. azot tuproqdagi eng harakatchan va o’simliklarning muhim oziq elementlari-dan biri hisoblanadi. o’simliklar ildizi tuproqdagi azotni muhim oziqlanish manbalaridan bo’lgan nitratlar, (no2, no3â ) va ammo-niy(nh4) tuzlaridan o’zlashtiradi. organik moddalarning parchalanib, ammiak hosil qilish jarayoni am-monifikatsiya deb ataladi. ammiakning oksidlanib,nitrit va nitrat kislotalarga aylanish jarayoni nitrofikatsiya deyiladi. o’simliklarga fosfor yetishmasa, bargi va tanasida qizg’ish va qo’n-g’ir tusli dog’lar paydo bo’ladi, pastki barglari barvaqt so’liydi, to’q qo’ng’ir tusga kiradi va tushib ketadi. ðšaliy o’simliklarda fotosintez jarayoni, uglevodlar hosil bo’lishini va harakatini faollashtirali. o’simliklarning o’sishi va rivojlanishini tez-lashtiradi va ularning noqulay sharoitga chidamliligini oshiradi. 6.tuproqning oziq rejimini boshqarishdagi barcha tadbirlarni quyidagi guruhlarga bo’lish mumkin: 1) tuproqni oziq moddalar bilan boyitish; 2) tuproqdagi o’simliklar qiyin o’zlashtiradigan oziq elementlarini oson o’zlashtiradigan holatga o’tkazish; …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq unumdorligi, madaniyligi va struкturasi. tuproqning oziq rejimi va uni boshqarish usullari"

1404293102_52505.doc tuproq unumdorligi, madaniyligi va struðºturasi. tuproqning oziq rejimi va uni boshqarish usullari reja: 1. tuproq unumdorligi. 2. tuproq madaniyligi va uni yaxshilash tadbirlari. 3. haydalma qatlam tuzilishi va uning ahamiyati. 4. tuproq strukturasi va uni yaxshilash usullari. 5. tuproqdagi oziq elementlari, organik modda va mikroorganizm-larning ahamiyati. 6. tuproqning oziq rejimini boshqarish tadbirlari. 1.â tuproq unumdorligi deganda uning o’simliklarni suv va oziq moddalar bilan ta’minlash xususiyati tushu-niladi. tuproq unumdorligi yerga oqilona ta’sir etganda yaxshilanib bora-di, noto’g’ri ishlov berilganda esa aksincha pasayib boradi. tuproq unumdorligi tabiiy va sun’iy turlarga bo’linadi. tabiiy unumdorlik tabiiy omillar ta’sirida paydo bo’l...

DOC format, 52.0 KB. To download "tuproq unumdorligi, madaniyligi va struкturasi. tuproqning oziq rejimi va uni boshqarish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq unumdorligi, madaniyligi… DOC Free download Telegram