tuproqlarning evolyutsiyasi muammoalari

DOC 62,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404472562_53685.doc tuproqlarning evolyutsiyasi muammoalari rðµja: 1. evolyutsion rivojlanish. 2. tuproq evolyutsiyasi. 3. sugâoriladigan yerlarda tuproq evolyutsiyasi muammolari. 4. boâz voha tuproqlarida evolyutsion jarayonlarning oâtishi. tayanch tushunchalar: tuproq evolyutsiyasi, evolyutsion rivojlanish sugâoriladigan tuproqlardagi evolyutsion rivojlanish. birlamchi yoki dastlabki bosqichda tuproqlarda genetik gorizontlar, tizimi, ularning rejimlari va nihoyat tabiiy unumdorligi shakllana boshlaydi. keyinchalik, tuproq tuproq paydo boâlishi jarayoni rivojlanishi tufayli, agar ekologik oâxgarmas boâlib tursa, tuproq rivojlanishi yetuk bosqichga oâtadi. bunda har bir tuproq tipi aniq genotipik gorizontlardan iborat toâla profil, shuning tabiiy unumdorlikning barqaror maâlum darajasi xos boâladi. ekologik sharoitning oâzgarishi tuproqni evolyutsion rivojlanish bosqichiga oâtkazadi va u tuproq profilida genetik gorizontlarning, uning xossa, xususiyatlari, demak tabiiy unumdorlik darajasi oâzgarishiga olib keladi. shunga muvofiq tuproqning xossalarini ham uch guruhga ajratish mumkin: 1) tuproq paydo boâlishi jarayonida ona jinslardan meros boâlib oâtgan- âqoldiqâ xususiyatlar; 2) ekologik muhit birday turgan paytda tuproq rivojlanishida yuzaga kelgan xususiyatlar; 3) evolyutsiya jarayonida tuproq rivojlanishining oâtgan bosqichlaridan …

yechilgan deb boâlmaydi. biz quyida keltirmoqchi boâlgan fikrlar, tuproqshunoslik fanining rivojlanishiga katta hissa qoâshgan a.a.rode (1948), v.r.vilyams (1954), ishlari natijalariga asoslangan. tuproq - bu dinamik tizimdir. bu tizimning tarkibi va xossalari uzluksiz davom etadigan oâzgarishlarga uchraydi, ammo bularning tezligi va xarakteri har xil boâlishi mumkin. mazkur oâzgarishlar tuproq bilan uni oârab olgan atrof-muhit oârtasida moddalar va energiya almashinuvining natijasidir. uzgarish jarayonlari vaqtinchalik, kunlik, oylik, yillik boâlishi mumkin. bu oâzgarishlarning oâlchovi unchalik katta boâlmaydi. shuning uchun ham ular koâpincha sezilmaydi, uzoq yillar davomida toâplana borib, koâz bilan koârib, tuproqni oârganadigan zamonaviy usullar bilan xarakterlashga imkon yaratiladi. ayrim jarayonlar shu darajaga yetadiki, biz ularni hisobga oladigan boâlsak, tuproqning oldingi nomini oâzgartirishga toâgâri keladi. chunki tuproqning oldingi nomi shu kunda u ega boâlgan xossa va xususiyatlarga toâgâri kelmaydi. har qanday tuproq paydo boâlishi jarayonida togâ jinslaridan yetuk rivojlangan tuproqqa aylanish vaqtida har xil rivojlanish davrini bosib oâtadi. shu davrda ularning tarkibi, xossalari, energetik …

iq. bir omil oârnini ikkkinchisi bosa olmaydi. ular faqat birgalikda muayyan sharoitda normal rivojlangan tuproqni paydo qiladi. masalan, faqat tirik organizmlargina tuproqdagi organik moddalarning manbaidirlar. lekin ular iqlim sharoiti, yaâni namlik va quyoshga bogâliq. shuningdek, boshqa omillarning ham tuproq paydo boâlish jarayonida tutgan muhim oârni bor. fikrimizni mamlakatimiz hududlarida rivojlangan tuproqlar misolida oydinlashtirish maqsadga muvofiqdir. amudaryo havzasi 60-yillardan boshlab daryo suvining yerlarni sugâorish maqsadida keng koâlamda ishlatilishi natijasida orol dengiziga kelib tushayotgan suv miqdori keskin kamaydi. bu oâz navbatida, amudaryo quyi omili hududlarida umumiy ekologik holatning yoniga faol taâsir koârsatayotgan sizot suvlari sathining pasayishiga sabab boâldi. bu yerda rivojlangan toâla profilli tuproq tiplari, tipchalari boshqa genetik tipcha va tiplarga oâta boshladi. daryo sohillarida rivojlangan botqoq tuproqlar tipi botqoq oâtloqi tipchasi, ular oâz navbatida oâtloi tuproq tipiga oâtishi kuzatilmoqda. umuman bu yerdagi tuproqlar evolyutsiyasini quyidagicha tasavvur etish mumkin: botqoq tuproqlar-botqoq oâtloqi-oâtloqi-sahro avtomorf tuproqlari. sahro avtomorf tuproqlarning qaysi tipi rivojlanishi; ular hosil …

i, ijobiy yoki salbiy yoânalishda rivojlanishi, unumdorligini oshirishi yoki kamaytirishi, yangi xossa va xususiyatlarga ega boâlishi, bir soâz bilan aytganda, inson mahsulidir. insonning tuproqqa xilma xil taâsiridan biri quruq iqlim zonalarida uni sugâorishdir. sugâorish jarayoni vohalarda tuproqlarning tabiiy rivojlanishi va evolyutsiyasini toâxtatib, yangi tuproq hosil boâlish jarayonini boshlab beradi. bu tabiiy jarayonlardan farqli oâlaroq, sezilarli darajada inson faoliyati bilan mustahkam bogâliq. bu yerda inson faoliyati tabiiy tuproq hosil boâlish jarayoniga qoâshiladi va u bilan chirmashib ketadi. oârta osiyo shu jumladan, oâzbekiston vohalarida sugâorish taâsirida tabiiy tuproqlardan farqli oâlaroq, yangi voha tuproqlar hosil boâladi. agar muâtadil iqlim sharoitlarida (masalan, qora tuproq) sugâorish jarayoni faqatgina tabiiy miqdoriga biroz qoâshimcha boâlsa, oâzbekistonda oâsimlikka beriladigan suv oârtacha yillik yogâin miqdoridan bir necha barobar koâp. sugâorish jarayonida tuproqqa tushgan bunday suv miqdori yangi irrigatsion suv tartibi tipini bunyodga keltiradi. buning asosiy farqi a.a.rodening fikricha, vegetatsiya davrida tuproq va tuproq ostki qatlamining bir necha bor namlanishidir. …

jada loyqabilan xarakterlanadi. suvning loyqalanishiga sabab daryo hosil boâladigan joylarda va oqimida nurash jarayonida vujudga kelgan mayda zarrachalarni yemirib, oâzida eritib olib kelishidir. masalan, zarafshon daryosi togâli qismida 1 km kv joydan 500-1000 tonnagacha darrrachalarni olib ketadi. bu zarrachalarning kimyoviy tarkibi daryolarning suv olish havzalaridagi tuproq-gruntlar bilan bogâliq va yil davomida daryoning har xil qismida oâzgarib turadi. biz ularning tartibi, xossalari toâgârisida mukammal toâxtalib oâtmaymiz. bu alohida oârganilishi kerak boâlgan mavzu. shuni koârsatishimiz kerakki, ana shu zarrachalar sugâorish taâsirida, suv miqdori bilan bogâliq holda dalalarga oqib kelib yotqiziladi. v.a.molodtsov (1958), hisoblariga qaraganda, qattiq zarrachalarning 22,6-40 % i dalaga yetib kelmasdan ariqlarda qolib ketadi. +olgan qismi hisobiga dalaga 10,8-17,9 tonna qattiq zarrachalar olib kelinadi. bu esa yer ustida 0,8-1,3 mm qalinlikdagi qatlamni tashkil etadi. shunday qilib, 250-300 yil davomida 30 smli yangi haydalma qatlam hosil boâlishi mumkin. bu qatlamning hamma xususiyatlari irrigatsiya yotqiziqlari sifati bilan toâla bogâliq. inson yerlardan foydalanishi bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tuproqlarning evolyutsiyasi muammoalari"

1404472562_53685.doc tuproqlarning evolyutsiyasi muammoalari rðµja: 1. evolyutsion rivojlanish. 2. tuproq evolyutsiyasi. 3. sugâoriladigan yerlarda tuproq evolyutsiyasi muammolari. 4. boâz voha tuproqlarida evolyutsion jarayonlarning oâtishi. tayanch tushunchalar: tuproq evolyutsiyasi, evolyutsion rivojlanish sugâoriladigan tuproqlardagi evolyutsion rivojlanish. birlamchi yoki dastlabki bosqichda tuproqlarda genetik gorizontlar, tizimi, ularning rejimlari va nihoyat tabiiy unumdorligi shakllana boshlaydi. keyinchalik, tuproq tuproq paydo boâlishi jarayoni rivojlanishi tufayli, agar ekologik oâxgarmas boâlib tursa, tuproq rivojlanishi yetuk bosqichga oâtadi. bunda har bir tuproq tipi aniq genotipik gorizontlardan iborat toâla profil, shuning tabiiy unumdorlikning barqaror ...

Формат DOC, 62,0 КБ. Чтобы скачать "tuproqlarning evolyutsiyasi muammoalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tuproqlarning evolyutsiyasi mua… DOC Бесплатная загрузка Telegram