gyеnyеtik tuproqshunoslik muammolari fan sifatida

DOC 104,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1404472702_53688.doc gyðµnyðµtik tuproqshunoslik muammolari fan sifatida rðµja: 1. kirish. 2. tuproq paydo qiluvchi omillar. 3. tuproq paydo qiluvchi ona jismlar. 4. iqlim-tuproq paydo qiluvchi omil. 5. tuproq paydo boâlishida biologik omillarning roli. 6. tuproq paydo boâlishida relefning roli. 7. tuproq yoshi-inson faoliyatining tuproq paydo boâlishidagi roli. tayanch tushunchalar: tuproq paydo qiluvchi omillar, togâ jinslar, ona jins, biologik omil, relef, tuproq yoshi, inson faoliyati. agar yerdagi hamma tabiiy jismlarni tasniflab, tirik (yashovchi organizmlar) va oâlik (togâ jinslari va mineral, magma) kabi guruhlarga ajratadigan boâlsak, ular orasida tuproq alohida oârin tutadi. chunki tuproq akad.v.i.vernadskiy taâbiri bilan aytganda tabiatning biokos jismidir. tuproq letosfera, gidrosfera va atmosfera qobigâi chegaralarida joylashgan boâlib, bevosita ularning taâsiri natijasida vujudga keladi va yer yuzasini qoplab oladi. tuproq qator funktsiyalarga ega va inson hayotida muhim rol oâynaydi. eng avvalo insonning tabiiy yashash muhitida inson tuproqdan oziq-ovqatlarni yetishtiradi. yaâni qishloq xoâjaligi ishlab chiqarishning asosiy vositasi boâlib xizmat qiladi. tuproqning paydo …

marali unumdorlikka aylantiradi. demak, tabiiy tuproq paydo boâlish jarayoniga inson katta taâsir koârsata boshlaydi. natijada tabiiy tana oârniga madaniy-tabiiy tana yuzaga keladi. ularning rivojlanish qonuniyatlari va unumdorlik darajasi tabiiy tuproqdan farq qiladi. shuning uchun ham, biz ularning paydo boâlish jarayonlari, tasnifi va evoltsiya jarayonlariga alohida eâtibor beramiz. xulosa qilib shuni aytish lozimki, hozirgi davrda tuproqshunoslik fani oldida yechilmagan vazifalar mavjud. ularni yechish uchun genetik tuproqshunoslik sohasida nazariy tadqiqotlarni koâchaytirish lozim. tuproq paydo qiluvchi omillar deyilganda tuproqqa nisbatan tashqi boâlgan, ularning bevosita taâsiri va qatnashuvida yerning yuzasida tuproq qoplamini yuzaga keltiruvchilar tabiiy muhit komponentlari tushuniladi. v.v. dokuchaev taâbiri bilan aytganda, tuproq iqlim, togâ jinslari, oâsimlik va hayvon organizmlari, joyning relefi va balandligi, shuningdek, regionning yoshi kabi doimo oâzgarib turuvchi omillar funktsiyasidir. bu omillar tufayli yer yuzasiga chiqib qolgan togâ jinslari kuchli oâzgarishlarga duch kelib, tabiiy-tarixiy tana tuproq hosil boâladi. tuproq hosil qiluvchi ona jinslar. tuproq paydo qiluvchi jinslarning tarkibi va xossalari …

g nurash mahsulotlari ustida hosil boâlgan tuproqlar oziq jinslarga boy boâlgan tuproq hosil boâladi. mana shunday muqobil xossaga ega boâlgan ona jins-lyoss ustida rivojlangan tuproqda bunga buz tuproqlar misol boâla oladi. g. yenni (1948) maâlumotlariga koâra, birgina tuproq paydo qiluvchi omillarning oâzgarishi, boshqa hamma tuproq hosil qiluvchi omillar oâzgarishsiz qolganda ham oâz xossa va xususiyatlari bilan farq qiladigan tuproqlar rivojlanadi. bu holni mamlakatimiz sahro tuproqlarida koârish ð¼ñð¼ðºð¸ð½. tuproq paydo qiluvchi jinslarning tarkibi va ularning fizikaviy xususiyatlari sugâoriladigan dehqonchilik amaliyotida juda katta ahamiyat kasb etadi. masalan, sugâorilib, dehqonchilik qilinadigan regionlarda ona jinslarning shoârlanganligi, tuproqlarning ikkilamchi shoârlanish va salbiy jarayonlarning rivojlanishiga sabab boâladi. oâzbekiston hududida sugâorish suvlari tarkibida sugâorish suvlarining loyqaligi tufayli har yili yerga bir necha tonna kelib yotqiziladi. ularning granulometrik, kimyoviy minerologik tarkibi vohada yuzaga kelayotgan tuproqning paydo boâlish jarayonini va uning yoânalishin belgilab beradi. iqlim-tuproq paydo qiluvchi omil. iqlim havoning statistik koâp yillik rejimi boâlib, u yoki bu hududning …

ajasi farqlanadi. yer yuzasiga keladigan umumiy issiqlik miqdori r radiatsiya balansi bilan oâlchanadi. r((a(q)((1-a)-e a-toâgâri tushadigan radiatsiy q- sochilgan radiatsiya 1-albedo ye-yuzaning samarali nurlanishi. radiatsiya balansi deganda, yer yuzasiga yutilgan radiatsiya va samarali nurlanish orasidagi farq tushuniladi. radiatsiya balansi yer kurrasining har xil joylarda bir xil emas. chunki, u koâp omillar, jumladan, joyning kengligi, yuzaning tuzilishi, hududning nomlanishi darajasi kabilar bilan bogâliq. yer kurrasining yuzasiga tushadigan issiqlik ham mos ravishda, planetamizning issiqlik quyosh energiyasi biologik va tuproq jarayonlari uchun bosh energiya manbaidir. atmosferaning yana bir muhim komponentlaridan biri yogâin-sochin boâlib, namlik manbaidir. v.i. vernadskiy taâbiri bilan aytganda, tabiatning koâzga koârinadigan surâatini suv aniqlab beradi. dunyoda yillik aylanma harakatga 577 ming km3 atrofda suv qatnashadi. (shundan 505 ming km3 oksonlar yuzasidan parlanadi.) yuqoridan keltirilgan umumiy suv miqdoridan yiliga 119 ming km3 suv yogâin-sochin koârinishida yer yuzasiga qaytib tushadi. maâlumki, yogâin miqdori ekvatorga qarab oshib boradi. oâzbekiston hududlari asrimizning oârtalarigacha iliq-muâtadil poyaslarga …

nov bu gâoyani tekisliklarga yondashgan togâ etaklari va oldi qismlariga ham tegishli ekanligini koârsatib berdilar. shunday qilib, hozirgi vaqtda oârta osiyo iqlimi subtropik iqlim zonasining eng shimoliy, xususan, ajralib turadigan qismi deb tan olindi. oârta osiyo hududlarida atmosfera yogâinlarining miqdori nihoyatda notekis boâlib, bu togâ tizimlarining joylanishi, qiyaliklar ekspozitsiyasi va orfografiyasining boshqa xususiyatlari bilan bogâliq. sahro mintaqasida yillik yogâin miqdori 100 mm dan kam boâlsa, togâlarga yaqinlashgan sari bu koârsatkich oshib boradi va baland togâliklarda 1000 mm ni tashkil etadi. oârta osiyo uchun eng yuqori yogâin miqdori-1428 mm boâlib, hoji-obi-garm rayonida yogâadi. namlik va quyosh radiatsiyasi tuproqqa taâsir qilib, ularning asosiy xususiyatlaridan biri-gidrotermik rejimni vujudga keltiradi. tuproqshunoslik amaliyotida tuproq suv rejimining omili iqlim xarakteristikasi ekanligi g.i.visotskiy tomonidan koârsatilgan. u hududlarning jamlanish koeffitsienti haqidagi tushunchani kiritdi. bu koeffitsienti maâlum bir davr yogâin yigâindisining (omm) parlanishga (vmm) boâlgan nisbatidir. namlanish koeffitsienti oârmon mintaqasida 1,38 oârmon-dasht-1,0, dasht-0,67, quruq dasht-0,33, sahro-0,1-0,2 ga teng. quruqlikning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"gyеnyеtik tuproqshunoslik muammolari fan sifatida" haqida

1404472702_53688.doc gyðµnyðµtik tuproqshunoslik muammolari fan sifatida rðµja: 1. kirish. 2. tuproq paydo qiluvchi omillar. 3. tuproq paydo qiluvchi ona jismlar. 4. iqlim-tuproq paydo qiluvchi omil. 5. tuproq paydo boâlishida biologik omillarning roli. 6. tuproq paydo boâlishida relefning roli. 7. tuproq yoshi-inson faoliyatining tuproq paydo boâlishidagi roli. tayanch tushunchalar: tuproq paydo qiluvchi omillar, togâ jinslar, ona jins, biologik omil, relef, tuproq yoshi, inson faoliyati. agar yerdagi hamma tabiiy jismlarni tasniflab, tirik (yashovchi organizmlar) va oâlik (togâ jinslari va mineral, magma) kabi guruhlarga ajratadigan boâlsak, ular orasida tuproq alohida oârin tutadi. chunki tuproq akad.v.i.vernadskiy taâbiri bilan aytganda tabiatning biokos jismidir. tup...

DOC format, 104,0 KB. "gyеnyеtik tuproqshunoslik muammolari fan sifatida"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: gyеnyеtik tuproqshunoslik muamm… DOC Bepul yuklash Telegram