ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti va ularning tarixiyligi

DOC 110.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1444140067_61694.doc ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti va ularning tarixiyligi reja: 1.ma’rifiy fikrlar tarixiyligi va jahon ma’rifiy fikrlarning pedagogik tahlili. 2. o’zbekiston hududida eng qadimgi davrdan 14 asrgacha ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti (xalq og’zaki ijodi, qadimgi yozma yodgorliklari, zardushtiylik islom dini, hadis ilmi, sharq uyg’onish davri). 3. 14-16 asrda maktab va ma’rifiy fikrlar tarqqiyoti. 4. 17-20 asr boshlarida maktab va ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti. 5. o’zbekistonda 1917-1990 yillarda maorif va ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti. tayanch tushunchalar: ma’naviyat, ma’rifat, qadriyat, madaniyat, san’at, g’arb mutafakkirlar, xalq og’zaki ijodi, “avesto” , “qur’oni karim”, hadis, sharq mutafakkirlari, jadidchilik. ma’naviyat, qadriyat, madaniyat, san’at, ma’naviy va madaniy meros, ma’naviy va madaniy yodgorlik degan tushunchalarning tom ma’nosini tushunib yetdik. shu tushshunchalar tizimgia kiruvchi va ular bilan uzviy bog’liq bo’lgan ya’na bitta tushuncha borki, uham bo’lsa “ma’rifat” – bu tushunchani ta’riflashga o’tamiz. o’zbekistonda chop etilgan izohli lug’atda ham, “ma’rifat – kishilarning ong – bilimini, madaniyatini oshirishga qaratilgan ta’lim-tarbiya” – deyilgan. demak ma’rifat deb ajdodlar …

r ijtimoiy tuzum uning kelajagi insoniyat istiqboli, kishilarning turmush darajasini fan va madaniyat taraqqiyoti bilan bevosita bog’liqdir. jahon pedagogika fani va rivojlanish tarixi jahon ma’rifiy fikrlarni tarixiyligi, tarixiy tarqqiyotning keyingi davrlarga kelib ibtidoiy jamoa tuzumi o’rnini yangi ijtimoiy farmatsiya quldorlik tuzumi egalladi. qadimiy sharqda birinchi sinfiy jamiyatlar paydo bo’ldi, hamda moddiy va ma’naviy, madaniyatga asos solindi. ayniqsa qadimgi yunoniston va rim xalqlari bu madaniyatni rivojlantirishda katta hissa qo’shgan. darhaqiqat tarixiy tarqqiyot davomida turli mamlakatlar va xalqlar jahon madaniyatiga turli yondashishlar orqali rivojlantirdilar. masalan: xitoyda qog’oz ixtiro qilindi, hindistonda hisoblashning o’nlik tizimi kashf etildi, misopatamiyada esa yer kurrasini graduslarga, sutkani soatlarga, minutlar va daqiqalarga bo’lish o’ylab topildi. eramiz boshlanishidan oldin o’rta osiyoning janubiy chekkasiga yaqin bo’lgan joyda o’rta dengiz bilan hindistonni birlashtiruvchi karvon yo’li qurildi. so’ngra o’rta osiyo orqali xitoydan o’rta dengiz tomon “buyuk ipak yo’li” ochildi. natijada o’rta osiyo xalqaro savdo-sotiq markaziga aylandi. bu esa o’z navbatida o’rta osiyo vohalaridan …

lar edi. tarbiya ishlari davlat ixtiyorida bo’lib, uning asosiy maqsadi spartaliklarning bolalarini baquvvat, jismonan sog’lom, bardoshli, chiniqqan, jangarilar qilib tarbiyalash iborat edi. spartaliklarning bolalari 7 yoshgacha uyda yashar keyin “agella” deb ataluvchi davlat muassasasida 18 yoshga yetguncha tarbiyalanar edi. qadimgi yunon tarixchisi, faylasuf olim plutarx sparta maktablaridagi ta’lim-tarbiya haqida gapirib shunday deydi: “o’qishga va yozishga kelganda bolalarga eng zaruratlari o’rgatilar edi, tarbiyaning qolgan qismi esa bitta maqsad: hech so’zsiz itoat etishni, chidamli bo’lishni va yengish ilmini o’rgatishni ko’zda tutar edi” sparta ta’lim-tarbiyaning ya’na bir muhim vazifasi yoshlarni qullarga nisbatan shafqatsiz ularni mensimaydigan qilib tarbiyalashdan iborat edi. shu maqsadda yoshlar “kreptiyalar”da, ya’ni ko’chalarda qullarni tutish mashqlarida qatnashar, shubhali bo’lib ko’ringan qullarni o’ldirar edilar. yigitlar 18-20 yoshga yetganda “efeblar” o’spirinlar guruhida harbiy xizmatni o’taganlar. spartada qizlar tarbiyasiga ham alohida e’tibor qaratilgan. ularni harbiy va jismoniy tarbiya malakalari bilan qurollantirilib borilgan. chunki erkaklar jangga ketganlarida ular shaharni qo’riqlab qullarni itoatda saqlashni ta’minlar, hatto …

kabga qullar yetaklab borar, bunday qul “paydagogos” deb atalgan. nihoyat, spartada bo’lgani kabi afinada ham 18-20 yoshgacha bo’lgan yoshlar efeblar qatoriga o’tib harbiy xizmatga tayyorlanar va siyosiy bilimlarini oshirishni davom ettirar edilar. aholining ko’pchilik qismi bolalarni maktablarda o’qita olmaganligi sababli ularga kasb-hunar o’rgatish odat tusiga kirgan edi. ayrim xat savodi bor ota-onalar bolalariga o’qishni o’zlari o’rgatar edilar. bu davlat tomonidan qonunlashtirilib qo’yilib bechora xol tabaqaga mansub ota-onalar o’z bolalariga biror kasbni o’rgatishga majbur edilar. shular misolida g’arb pedagoglari jumladan chexoslavakiyalik gumanist pedagog yan amos komenskiy o’zining ongli xayotini amaliy pedagog faoliyatini bolalarni o’qitish va tarbiyalashdek oliyjanob ishga bag’ishlagan , ulug’ pedagogdir. u o’zining 80 yillik umri davomida pedagogika ta’lim-tarbiya, falsafa, ilohiyotga oid 250 dan ortiq asarlar darsliklar yaratgan. shulardan “tillarva hamma fanlarning ochiq eshigi” (1631 yil), “buyuk didaktika” (1632 yil), “onalar maktabi” (1632 yil), “panasofiya maktabi” (1651 yil), “yaxshi tashkil etilgan maktab qonunlari” (1653), “hislar vositasi bilan idrok qilinadigan narsalarning …

i ta’kidlaydi. konstantin dmitrievich ushinskiy mashhur rus pedagogi, rus pedagogikasi va xalq maktablarining asoschisi, “rus o’qituvchilarining o’qituvchisi”. k.d.ushinskiy 1824 yil 19 fevralda tula shahrida tavallud topdi. k.d.ushinskiy pedagogik faoliyatini ilmiy-ijodiy ish bilan birga olib bordi. 1848 yil uning birinchi ilmiy asarlari “kameral fanlarni o’qitish haqida” nashr qilindi. ushinskiy 1857 yildan boshlab “tarbiya jurnali”, so’ngra “xalq maorifi jurnali”da juda ko’p sermazmun maqolalar e’lon qilindi. ushinskiyning pedagogika nazariyasi xalqchilik g’oyasi asosiga qurilgan. ushinskiy tarbiyada xalq ruhining eng yaxshi ifodasi ona tili ekanligiga, rus bolalarini o’qitishda rus tili asos bo’lishligini, boshlang’ich maktablardagi ta’lim ham bolalarni rus tarixi, rossiya geografisi va uning tabiati bilan tanishtirmog’i lozimligini uqtiradi. k.d.ushinskiyning o’z vataniga, o’z xalqiga xizmat qilishini pedagogik faoliyatning asosiy burchi deb hisoblagan. 2.hozirgi o’zbek xalqining ajdodlari bundan bir necha ming yillar oldin yashagan bo’lib, ular o’ziga xos madaniyatni vujudga keltirishda katta va mashaqqatli yo’lni bosib o’tgan. dastlabki to qurollardan tirikchilik uchun foydalanish ancha takomillashgan mehnat qurolini …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti va ularning tarixiyligi"

1444140067_61694.doc ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti va ularning tarixiyligi reja: 1.ma’rifiy fikrlar tarixiyligi va jahon ma’rifiy fikrlarning pedagogik tahlili. 2. o’zbekiston hududida eng qadimgi davrdan 14 asrgacha ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti (xalq og’zaki ijodi, qadimgi yozma yodgorliklari, zardushtiylik islom dini, hadis ilmi, sharq uyg’onish davri). 3. 14-16 asrda maktab va ma’rifiy fikrlar tarqqiyoti. 4. 17-20 asr boshlarida maktab va ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti. 5. o’zbekistonda 1917-1990 yillarda maorif va ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti. tayanch tushunchalar: ma’naviyat, ma’rifat, qadriyat, madaniyat, san’at, g’arb mutafakkirlar, xalq og’zaki ijodi, “avesto” , “qur’oni karim”, hadis, sharq mutafakkirlari, jadidchilik. ma’naviyat, qadriyat, madaniyat, san’at, ma’naviy va madaniy mero...

DOC format, 110.5 KB. To download "ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti va ularning tarixiyligi", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti va… DOC Free download Telegram