qadimgi turkiy xalqlar yodgorliklarida tarbiyaga doir fikrlar

PPTX 614,8 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1504239559_66630.pptx qadimgi turkiy xalqlar yodgorliklarida tarbiyaga doir fikrlar turkiy xalqlarning yozma maârifiy yodgorliklari oâziga xos xususiyatga ega boâlib, pedagogika tarixi, xususan, yosh avlod tarbiyasida muhim ahamiyat kasb etadi. bular âurxun-enisey yodgorliklariâ, âirq yozuvlariâ (âtaâbirnomaâ) kabi manbalar boâlib, ulardan yangi davr kishisini tarbiyalashda foydalanish muhim vazifalardan sanaladi. eng qadimgi turkiy tilda yaratilgan va turk-rumiy yozuvida bitilgan urxun-enisey bitiklarini âtoshlarga bitilgan kitoblarâ ham deb ataydilar. oâziga xos xat (yozuv)da bitilgan bu bitiklar eramizning vi-viii asrlarda yozib qoldirilgan. toshlarga bitilgan mazkur yodgorliklar taâlim-tarbiyaga oid qimmatli maâlumotlarni beradi. urxun-enisey yodgorliklari dastlab enisey havzasida, soângra moâg`ilistonning urxun daryosi boâyida topilib, ushbu yozuvlarni 1893 yilda birinchi boâlib daniyalik olim vilgelm tomson oâqigan. v.tomsondan soâng olimlar â n.m.yadrinstev, v.v.radlovlar mazkur manbalarni izlab topib, oâqishga muvaffaq boâldilar. urxun-enisey yodgorliklari s.e.malov hamda i.v.steblevalar tomonidan rus tiliga tarjima qilindi. oâzbekistonda oybek, o.sharafuddinov, n.mallaev, aziz qayumov va n.rahmonovlar urxun-enisey bitiklari ustida tadqiqot ishlarini olib bordilar va ushbu manbaning taâlim va tarbiya …

7-718 (baâzi manbalarda 712-716-yillar koârsatilgan) yillarda yozilganligi qayd etilgan. tunyukuk oâz bitigini tirikligida yozdirgan. mazkur bitikda tunyukuk vatanparvar shaxs sifatida taâriflangan. tunyukuk ega boâlgan insoniy fazilatlar â insonparvarlik, ezgulik va haqiqat tantanasi yoâlida kurashish uning qoâshni xalqlar oârtasidagi obroâsini yanada oshirib yuboradi. xususan, tunyukuk tomonidan turkiy xalqlar qoâliga tushgan asirlarni oâz yurtlariga joânatib yuborishi dushman qabilalar aâzolarining bosh egib kelishi, ezgulik bilan yovuzlik oârtasidagi kurash chog`ida ezgulikning g`alabaga erishishi kabi holatlar shu asosida qon toâkishning oldini olish mumkinligidan dalolat ekanligiga ishora qilinadi. u adolatsizlik qilmaydi, balki insonparvarlik namunasini koârsatadi, ammo hoqonlik davlati qonunlarini ham qattiq himoya qiladi. yuqoridagi yozuvlardan tashqari, alplarning jangovarligi madh etilgan bitigtoshlar ham koâplab topilganki, bularda alplarning axloqi, odobi va bilimi ularning asosiy fazilati boâlganligi qayd etiladi. yuqoridagi fikrlardan koârinib turibdiki, urxun - enisey yozma yodgorliklari garchi yoânalish nuqtai nazardan taâlim-tarbiya masalalariga bag`ishlanmagan boâlsa ham, ularda bayon etilgan fikrlar oâsha davrda amal qilingan axloqiy qoidalar va talablarning …

i zamonaviy taâlim-tarbiya jarayonida yosh avlodda hosil qilish, ularda vatanparvarlik, mardlik, shijoat, xalq manfaati yoâlida kurashish tuyg`ularini shakllantirishda oâziga xos yoâllanma, yoâriqnoma boâlib xizmat qiladi. eng qadimgi maârifiy yodgorliklardan biri sanalgan âirq bitigiâ (âtaâbirnomaâ) ham urxun-enisey yodgorliklari sirasida taâlim-tarbiya tarixida oâz oârniga ega. mazkur qoâlyozmani xix asr oxirida a.steyn sharqiy turkistonning dinxuan degan joyidan topgan. hozirgi kunga qadar âirq bitigiâ va uning mohiyati xususida batafsil, toâlaqonli maâlumotlarga ega emasmiz. ayni vaqtda manba n.rahmonov tomonidan tuzilgan âqadimiy hikmatlarâ kitobi va unda keltirilgan maâlumotlardir. yodnoma qog`ozga yozilgan birdan bir, yagona qadimiy turkiy yodgorlik boâlib, yuz betdan ortiq sahifadan iborat kitob tarzida bizgacha etib kelgan. asar isig sangun va ite chuq ismli moniy jamoasining aâzolari boâlgan ikki bola uchun bitilgan. asar boshidan oxirigacha nima yaxshi-yu, nima yomonligini bolalarga tushuntirish tarzida yozilgan. asarda bayon etilgan yaxshi va yomonlik taârifi negizida axloqiy talablar oâziga xos shaklda talqin etiladi. mazkur asar turkiy xalqlarning turmushi, axloqiy munosabatlari …

lib, â«hadis ilmiâ» nomi bilan yuritilgan. keyingi yillarda muhammad alayhis-salomning hayoti, faoliyati hamda uning diniy-axloqiy koârsatmalarini oâz ichiga olgan hadislar, imom ismoil al-buxoriyning âal-jomeâ as-sahihâ (â«ishonarli toâplamâ»), âal-adab al-mufradâ (â«adab durdonalariâ»), imom iso muhammad ibn iso at-termiziyning âash-shamoil an-nabaviyaâ asarlari nashr etildi. âhadisâ yoki âsunnaâ soâzlari bir maânoni anglatib, rasulullohning hayoti va faoliyati hamda diniy va axloqiy koârsatmalari haqidagi rivoyatlardan iborat. muhammad alayhissalomning ibratli ishlari, eâtiqod, poklik va insonga xos maânaviy-axloqiy xislatlarni ifodalovchi soâzlari, pand-nasihatlari uning nomi bilan bog`liq hadislarda mujassamlangan. hadislar dastlab yozib borilmagan. payg`ambar muhammad alayhis-salom arab boâlmagan kishilarning hadislarni qurâoni karim oyatlari bilan adashtirib yuborishlaridan choâchib, hadislarning yozib borilishiga ruxsat etmaganlar. biroq payg`ambar muhammad alayhis-salom huzurida sahoblar boâlib, ular rasuli akramdan eshitgan hadislarini yodlab borganlar. jumladan, hazrati abu hurayra ana shunday moââtabar kishilardan biri boâlib, hadislarni mukammal yodlab borgan. abu hurayra tomonidan qayd etilgan hadislar toâg`ri, ishonarli (sahih) hadislar hisoblangan. hadis ilmiyning paydo boâlishi. imom ismoil al-buxoriy …

larni tekshirib, asl hadislarni tiklash va yozma ravishda qayd qilish zamon talabi boâlib qolgan edi. shuning uchun ham birinchidan, hadislarni yoddan biluvchi haqiqiy, bilimdon, oâtkir mulohazali kishilarning asta-sekin kamayib ketayotganligi, ikkinchidan, hadislarning haqiqiy, ishonarli, yaâni sahihlarini saqlab qolish maqsadida ular tekshirilib, asl holiga keltirib, yozib yig`ila boshlangan. ana shu tarzda hadis ilmi rivojlana boshlagan. islom olamida oltita ishonchli toâplam (as-sahih as-sitta) eng nufuzli manbalar sifatida eâtirof etilgan. ushbu manbalarning mualliflari ix asrda yashab ijod qilgan quyidagi muhaddislar boâlganlar: abu abdulloh muhammad ibn ismoil al-buxoriy 194 (810), - 256 (870), imom muslim ibn al-hajjoj 206 (819), - 261 (874), imom iso muhammad ibn iso at-termiziy 209 (824), - 279(892), imom abu dovud sulaymon sijistoniy 202 (817), - 275(880), imom ahmad an-nasoiy (215 (830), - 303 (915) va imom abu abdulloh muhammad ibn yazid ibn mojja 209 (824), - 273(886). muhaddislar tomonidan yaratilgan va ishonarli manbalar deya eâtirof etilgan âal-kutub as-sittaâ (âolti …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi turkiy xalqlar yodgorliklarida tarbiyaga doir fikrlar"

1504239559_66630.pptx qadimgi turkiy xalqlar yodgorliklarida tarbiyaga doir fikrlar turkiy xalqlarning yozma maârifiy yodgorliklari oâziga xos xususiyatga ega boâlib, pedagogika tarixi, xususan, yosh avlod tarbiyasida muhim ahamiyat kasb etadi. bular âurxun-enisey yodgorliklariâ, âirq yozuvlariâ (âtaâbirnomaâ) kabi manbalar boâlib, ulardan yangi davr kishisini tarbiyalashda foydalanish muhim vazifalardan sanaladi. eng qadimgi turkiy tilda yaratilgan va turk-rumiy yozuvida bitilgan urxun-enisey bitiklarini âtoshlarga bitilgan kitoblarâ ham deb ataydilar. oâziga xos xat (yozuv)da bitilgan bu bitiklar eramizning vi-viii asrlarda yozib qoldirilgan. toshlarga bitilgan mazkur yodgorliklar taâlim-tarbiyaga oid qimmatli maâlumotlarni beradi. urxun-enisey yodgorlikla...

Формат PPTX, 614,8 КБ. Чтобы скачать "qadimgi turkiy xalqlar yodgorliklarida tarbiyaga doir fikrlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi turkiy xalqlar yodgorli… PPTX Бесплатная загрузка Telegram