pedagogik fikrlar rivoji xiv-xx asrlarda

DOCX 35 pages 80,7 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 80,7 KB

Fayl turi DOCX

Pages 35

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

3-mavzu: xiv asrdan xx-asrning 90-yillarigacha bo’lgan davrda tarbiya, maktab va ta’lim tizimi.iqtisodiy rivojlangan davlatlarda va o’zbekiston respublikasining ta’lim tizimi. rejasi: 1.xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movaraunnahrda pedagogik fikrlar rivoji. 2. xvii asrdan xix asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji. 3. iqtisodiy rivojlangan davlatlarda ta`lim tizimi. 4.mustaqil o’zbekiston ta’lim tizimi. mustaqillik yillarida pedagogik fikrlar rivoji. ijtimoiy hayotning ta’lim-tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivojiga ta’siri. movarounnahr mo’g’ul urug’lari va qabilalarining ijtimoiy hayotida yuz bergan katta o’zgarish, ularning mahalliy ijtimoiy tuzumini qabul qilishlari, xo’jalik va madaniy hayotdagi o’zgarishlar mo’g’ullarning etnik xususiyatlarini ham o’zgartirib yuboradi. mamlakat aholisining ijtimoiy hayotida sodir bo’lgan jiddiy o’zgarishlar, shubhasiz uning iqtisodiy jihatdan jonlanishiga turtki ham bo’ldi. xiii asrning ikkinchi yarmi va xiv asr boshlarida shahar va qishloqlarda xo’jalik hayotining jonlanishi bilan shubhasiz mo’g’ullar istilosi va bosqini davrida kuchli zarbaga uchrab inqirozga yuz tutgan fan, adabiyot, ma’rifat va madaniyatning ayrim tarmoqlari ham tiklana boshlaydi. garchi yozma …

2 / 35

shtirib, xudo to’g’risida o’ylash, ya’ni tariqat – fano, o’zdan kechish, ko’ngilni poklab, ruhni nurlantiruvchi yo’l, faoliyat shakli. uchinchi bosqich – ma’rifat: hamma narsaning, butun borliqning asosi – xudo ekanini, o’zining mohiyati xudo mohiyati bilan birgaligini bilish va anglash. bunda odam uchun barcha kibr-u havo, manmanlik, shon-shuhrat bema’ni bo’lib ko’rinadi, shunda u orif, ya’ni bilimli, xudoni tanigan bo’ladi. to’rtinchi bosqich – haqiqat. bunda so’fiy xudoning dargohiga erishadi, vasliga vosil bo’ladi, u bilan birlashadi, shu orqali inson foniy, ya’ni «analhaq» bo’la oladi. movaraunnahrda amir temur tomonidan markazlahgan davlat barpo etilishi va uning fan, madaniyat va ma’rifat rivojiga qo’shgan hissasi. amir temur hayotlik davridayoq uning harbiy san’ati va davlat boshqarish uslubiga bag’ishlangan maxsus asar yaratilib, u «temur tuzuklari» nomi ostida shuhrat topadi. bu asar shaxsan temurning og’zidan yozib olingan deb hisoblanadi. unda davlatni boshqarishda kimlarga tayanish, toj-u taxt egalarining tutumi (yo’nalishi) va vazifalari, (vazir va qo’shin boshliqlarini saylash, sipohlarning maoshi) mamlakatni idora etish …

3 / 35

at qilgan. “temur tuzuklari”dagi o’gitlarni mohiyati va vazifasiga ko’ra quyidagi guruhlarga ajratish mumkin: “temur tuzuklari”dagi o’gitlarning axloq va odobga doir turlari: 1. din va shariatga doir. 2. davlat va uni idora etishga doir. 3. kengash o’tkazishga oid. 4. podsho va vazirlarga doir. 1. adolat va adolatsizlik. 2. so’z va ishonch birligi. 3. do’st va dushmanlik. 4. botirlik va qo’rqoqlik. 5. so’z va shirin-suxanlik. “temur tuzuklari”dagi hikmatlardan namunalar: 1. adovat emas, adolat engadi. 2. so’zlaguvchi gar nodon erur, tinglaguvchi dono o’lsin. 3. ota bo’lmagan, ota qadrini bilmas. 4. do’shmandan qo’rqma, munofiqdan qo’rq. 5. ishon. ammo shubha qil. 6. kuch – adolatdadir. 7. do’stlik sinovda chiniqadi. 8. filning dumi bo’lguncha, chumolining boshi bo’l. 9. toy mingan – ot ham minadi. 10. botir jangda bilinar, dono – mashvaratda. 11. birliksiz kuch bo’lmas. mirzo ulug’bekning pedagogik g’oyalari va ma’rifatparvarlik xizmatlari. samarqandda o’z atrofida to’plangan olimlarning bevosita ishtiroki va yordamida ulug’bek 1424-1428-yillarda shahar yaqinida qbirahmat …

4 / 35

punktlarning samarqand kengligiga nisbatan koordinatalari belgilab chiqildi. rasadxonada olib borilgan tadqiqotlarning natijalari asosida matematika va astronomiyaga oid qator nodir asarlar yaratildi. «ziji jadidi ko’ragoniy» dan tashqari ulug’bek «tarixi arba’ ulus» (to’rt ulus tarixi) nomli tarixiy asar hamda musiqa ilmiga bag’ishlangan beshta risola yozadi. ulug’bek davrida maktab islohoti. ulug’bek movarounnahr shaharlarini, xususan samarqand va buxoroni ilm-u ma’rifat dargohiga aylantirishga intiladi. uning farmoni bilan 1417-yilda buxoroda, 1417-1420-yillarda samarqandda va 1433-yilda g’ijduvonda madrasalar qad ko’taradi. hatto buxoro madrasasining darvozasiga «bilim olish har bir musulmon ayol va erkakning burchidir» degan kalima o’yib yozib qo’yiladi. alloma o’z davlatida ta’lim sohasida jiddiy islohotlarni tashkil etdi. u madrasalarni davlat ta’minotiga o’tkazdi, mudarris (o’qituvchi)larga oylik ish haqi belgilagan, shogird (talaba)larga stipendiya ajratgan. muhammad tarag’ay ulug’bek madrasa o’quv rejasiga quyidagi fanlar: arab tili, adabiyot, qur’on, hadis, ritorika, mantiq, falsafa, fikh (qonunchilik), metafizika, matematika, astronomiya, tibbiyot, geografiya, tarix kabi fanlarni kiritadi. mutafakkir tomonidan barpo etilgan hamda o’zi bevosita ta’lim bergan …

5 / 35

bur podshoh hindistonda bir-biri bilan dushmanlik kayfiyatida bo’lgan mayda mustaqil rojalarni (hukmdorlarni) ham qilich, ham siyosat yo’li bilan birlashtiradi va 1530 yilgacha markazlashgan yirik saltanatini barpo etadi. bu saltanat 332 yil (1526-1858-yillar), ya’ni hindistonni buyuk britaniya to’liq bosib olgunga qadar hukm surdi. bobur xayotiy esdaliklar yozish maktabini «boburnoma» asari orkali boshlab berdi. «muxtasar», «mubayyin», «volidiya», «xatti boburiy» kabi asarlarida ta’lim-tarbiya masalalariga alohida e’tibor qaratgan. uning ijodiga mansub bo’lgan «xatti boburiy» uzoq yillar davomida maktablarda, madrasalarda savod o’rgatish kitobi sifatida foydalanilgan. bobur nafaqat buyuk davlat arbobi, mohir sarkarda, shoir, bastakor, ayni paytda mashhur tarixchi olim hamdir. bu borada uning nomini abadiylikka muhrlagan asar - “boburnoma”dir. v bob. xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movaraunnahrda pedagogik fikrlar rivoji alisher navoiyning asarlarida tarbiya va insonparvarlik masalalari. navoiy ijodining asosini inson va uning ma’naviy dunyosi, muhabbat va go’zallik tushunchalari haqidagi chuqur uy-xayollar, hayot mazmuni haqidagi fikrlar tashkil etadi. shoir nazarida muxabbat – bu …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "pedagogik fikrlar rivoji xiv-xx asrlarda"

3-mavzu: xiv asrdan xx-asrning 90-yillarigacha bo’lgan davrda tarbiya, maktab va ta’lim tizimi.iqtisodiy rivojlangan davlatlarda va o’zbekiston respublikasining ta’lim tizimi. rejasi: 1.xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movaraunnahrda pedagogik fikrlar rivoji. 2. xvii asrdan xix asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji. 3. iqtisodiy rivojlangan davlatlarda ta`lim tizimi. 4.mustaqil o’zbekiston ta’lim tizimi. mustaqillik yillarida pedagogik fikrlar rivoji. ijtimoiy hayotning ta’lim-tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivojiga ta’siri. movarounnahr mo’g’ul urug’lari va qabilalarining ijtimoiy hayotida yuz bergan katta o’zgarish, ularning mahalliy ijtimoiy tuzumini qabul qilishlari, xo’jalik va madaniy hayotdagi o’zgarishlar mo’g’ullarning etnik xususiyatlarini ha...

This file contains 35 pages in DOCX format (80,7 KB). To download "pedagogik fikrlar rivoji xiv-xx asrlarda", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogik fikrlar rivoji xiv-xx… DOCX 35 pages Free download Telegram