агротупроқшунослик ўқитиш услубиёти ва бошқа фанлар билан боғлиқлиги, ўқитиш методикаси илмий асослари

DOC 57,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404029781_49972.doc агротупроқшунослик ўқитиш услубиёти ва бошқа фанлар билан боғлиқлиги, ўқитиш методикаси илмий асослари тупроқшунослик ва агрокимё ўқитиш усули педагогик фанлар тизимида узига хос муносиб урин олган булиб, педагогик фанининг купгина сохалари, айниксадидактик ўқитиш назарияси ва тарбия назарияси билан узаро чамбарчас боглиқдир. ўкув юртларида хилма-хил фанлар буйича ўқитиш жараёнини амалга ошириш мураккаб иш булганлиги туфайли дидактикадан кейинчалик хар бир ўкув предметини ўқитиш масалалари билан шуғулланувчи сохаларни ажратиш эхтиёжлари туғулади ва айрим фан асосларини ўқитиш усули жумладан тупроқшунослик ўқитиш усули вужудга келади. шундай экан тупроқшунослик усули хам дидактиканинг таркибий бир кисми эканлигини курсатади. двдактиканинг умумий конуниятлари тупроқшунослик ўқитиш усулида кенг кулланилади. уз навбатида дидактика эса ўқитиш жараёнидаги умумий конуниятларни аниклашда алохида фан асосларини ўқитиш сохасидаги услубий тадкикотлардан аник маълумотлар олади. ^ тупроқшунослик ва агрокимё фанининг ўқитилиши бошка фанлар сингари ижтимоий ва табийй фанлар билан боғлик. тупроқшунослик ва агрокимё, таълими услуби психология билан узвий боглиқдир. психология фани хам тупроқшунослик ўқитиш усули асосланадиган фанлардан …

тупроқшунослик ва агрокимёни ўрганишда табийй фанлар муҳим рол ўйнайди. аввало тупроқшуносликни ўқитиш биология, кимё фанларидан олинган назарий ва амалий билимларга асосланган. шу билан бирга геология, иклимшунослик, ўсимликлар географияси, хайвонлар географияси фанлари билан бевосита боғлик. мактабларда ботаника курсида ўсимликларнинг асосий органлари ва уларнинг вазифалари билан танишганлар. ўсимликлар илдизи оркали тупрокдан сув ва унда эриган минерал тузларни олишини, пояси эса бу моддаларни баргига утказишини, баргларда органик моддалар синтезланишини хамда ўсимликларнинг гуллаши ва мева, уруғ хосил килишини билиб олганлар. ботаника дарсида ўсимликларнинг тузилиши ва органларнинг функцияларини маданий ўсимликлар (ғуза, бутдой, маккажухори, сабзавот экинлари, мевадарахтлари ва бошкалар) мисолида ўрганиб, уларда аграномиянинг илмий асослари шакллана бошлаган. талабалар тупррқшунослиқдан олган билимларини мустахкамлашда умумий биологиядан олган сабоклари жуда кул келади. усимоликлар усиши ва ривожланиши даврида тупрокдан куплаб озик модда олади. бу моддаларни ўсимликлар тула ўзлаштириш тупроқнинг сифатли ва уз вактида ишланишига боглик булади. ўсимликлар колдигининг чириши, ерга органик, минерал угитлар солиш, алмашлаб экиш ва бошка агротехника мора …

атиладиган кимёвий препоратлар, минерал уғитлар билан тупроқни ишлашда кимё фанидан олган билимлари жуда кул келади. масалан, кимё фанида электромитик диссоциланиш ўрганиш асосйда агрокимёвий тахминлар алмашиниш реакцияларидан фойдаланиш. водород курсаткйчи (рн) дан тупроқ реакциясини аниклашда фойдаланиш. индикаторлар. агрокимёда микдор тахлилида колориметик усуллардан фойдаланиш каби мавзулар кен фойдаланади. 7-маъруза. ўрта осиё педагогик ол им лари тажрибаларини ўрганиш услублари.(ибн сино, беруний, хоразмий). абу райхон беруний, абу али ибн сино, махмуд қошғарийнинг асарларида тупроқнинг ҳосил бўлиши тўғрисидаги маълумотларни эмас, балки унинг таркиби, айрим хосса ва хусусиятлари, хаттоки уларнинг таснифи тўғрисида маълумотлар борлигининг гувоҳи бўламиз. бунинг исботи тариқасида абу райхон беруний томонидан тупроқнинг пайдо бўлиши, унинг ривожлиниши, таркиби, таснифи тўғрисидаги айрим фикрларига эътиборингизни тортамиз. муаллиф- -тупроқнинг вужудга келишига асос бўлган нураш жараёни ва нураш маҳсулотлари тўғрисида шундай ёзади: «бу тош парчалари ва шағаллар - аслида тошлар бўлиб, тоғларнинг ёрилиши ва ғояларнинг ўрилишидаги парчаланиш натижаларидир. кейин улар узоқ вақт жараёнида сув оқими ва шамол таъсирида бўлган …

рсалар у ерда касддан дафн қилинган деган эхтимолга йўл қўймайди. у ердан (шундай тошлар кавлаб олинадики, агар уларни майдаласа орасидан садаф, чиғаноқ ва «балиқ қулоқлари» деб аталадиган нарсаларнинг ўзи бутун сақланган ҳолда ёки улар чириб, тўзиб кетган бўлиб, худди уларнинг шаклидек шаклга эга бўлган бўшлиқлар қолганлиги кўринади. бу нарсаларнинг ҳосил бўлиш тарихи ҳақида (ҳеч қаерда) бирор маълум вақт эслатилган эмас. * биз ҳам журжон бидан хоразм орасидаги қум саҳросида (ораларида «балиқ қулоқлари» бўлган тошларни) топишимиз мумкин. афтидан ўтмишда у ер кўл бўлган, чунки жайхуннинг, яъни балх дарёсининг йўли балхон номи билан маълум (бўлган) шаҳардан у ер орқали хазар денгизига ўтган (беруний, геодезия, 6.71-72). абу райхон беруний томонидан келтирилган бу маълумот қадимий деҳқончилик маконлари, даре, кўл ётқизиқларининг катта тарихидан далолат беради. бу ҳозирги замон тупроқшунослар тили билан айтганда, антропоген омилнинг ўзи ҳисобланади. давр, вақтнинг ўтиши билан деҳқончилик ўта ривожланган ўлка кум - тўзонлар остида қолиб кетиши ҳеч гап эмас. бунга мисол …

ii - xix асрда чоп этилган тупроқшунослик, айниқса тупроқ физикаси адабиётларида учратамиз. бу таснифлар асосан рус олимлари, қолаверса оврўпа олимлари қаламига мансубдир. бироқ абу райхон беруний xi асрдаёқ бу бўлакчаларнинг (механик элементларни) таснифини бериб, уларни 5 та гуруҳга бўлади: 1-харсанг тошлар; 2-шағал; 3-қум, 4-тўзон, 5-лойқа. ўз моҳияти жиҳатидан беруний томонидан берилган бу механик элемент гуруҳларини ҳозирги замон «тупроқ физикаси» фанида (албатта аниқлаштирилган, тўлдирилган шаклда 1- ва 2-гуруҳлари тупроқнинг тошли (скелетли) қисми деб ажратилган бўлса, қум ўз гуруҳида, «тўзон» эса чанг, лойқа эса «ил» заррачаси деб юрйтилади (албатта бу заррачаларнинг катта-кичикликлари кўрсатилган ҳолда-курсив бизники). афсуски, механик заррачаларнинг (элементларнинг) беруний томонидан берилган бундай таснифи ҳеч бир адабиётларда кўрсатилмаган, биргина бу эмас, балки тупроқ минерал қисми - қаттиқ фазасининг солиштирма оғирлигини (массасини) аниқлаш бўйича таклиф қилинган услуб ҳам адабиётларда келтирилмаган. бундан ташқари беруний «ҳиндистон» деган машхур асарида ҳам ернинг ҳолати, унинг тортиш кучи тўғрисидаги фикрларини баён этади. абу райхон беруний билан бир вақтда …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "агротупроқшунослик ўқитиш услубиёти ва бошқа фанлар билан боғлиқлиги, ўқитиш методикаси илмий асослари"

1404029781_49972.doc агротупроқшунослик ўқитиш услубиёти ва бошқа фанлар билан боғлиқлиги, ўқитиш методикаси илмий асослари тупроқшунослик ва агрокимё ўқитиш усули педагогик фанлар тизимида узига хос муносиб урин олган булиб, педагогик фанининг купгина сохалари, айниксадидактик ўқитиш назарияси ва тарбия назарияси билан узаро чамбарчас боглиқдир. ўкув юртларида хилма-хил фанлар буйича ўқитиш жараёнини амалга ошириш мураккаб иш булганлиги туфайли дидактикадан кейинчалик хар бир ўкув предметини ўқитиш масалалари билан шуғулланувчи сохаларни ажратиш эхтиёжлари туғулади ва айрим фан асосларини ўқитиш усули жумладан тупроқшунослик ўқитиш усули вужудга келади. шундай экан тупроқшунослик усули хам дидактиканинг таркибий бир кисми эканлигини курсатади. двдактиканинг умумий конуниятлари тупроқшунос...

Формат DOC, 57,5 КБ. Чтобы скачать "агротупроқшунослик ўқитиш услубиёти ва бошқа фанлар билан боғлиқлиги, ўқитиш методикаси илмий асослари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: агротупроқшунослик ўқитиш услуб… DOC Бесплатная загрузка Telegram