ижод психологиясининг бошқа фанлар билан алоқаси

DOC 71,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1362844400_41908.doc www.arxiv.uz режа: 1. умумий психология ва ижод психологияси. 2. шахс психологияси ва ижод. 3. илмий изланиш ва психология. 4. техник ва математик ижод. янги психологик концепциядан келиб чиккан холда унинг кандай килиб пайдо булганини спорадик текширишлари бу йулнинг самарасизлигини курсатди. психоанализ тарафдорлари бу таълимотнинг генезисини узининг терминларида тушунтиришга харакат килдилар, бу терминлар микросоциумда психосексуал алокалар боглик эдилар. маълумки, з. фрейд узини доктринасини яратишдан аввал йирик невролог булган ва нерв жараёнлари тушунчалари ичида психик фаолиятнинг тахлилини лойихасини чизган-хаяжонланиш (ёки тулкинланиш) ва тормозланиш (тухтаб колиш). лекин сунг у ориентациясини тубдан узгартирди ва физиологик детерминантлардан воз кечди. унинг ижодидаги бу радикал узгариш нима сабабдан юз берди? фрейд буйича бош биограф, англиянинг машхур тадкикотчиси э. джонс бундай тушунтиради, отасининг улими фрейдга унинг таъсири остида пайдо булган комплексдан кутилишга ёрдам берди ва «эдип комплекси» хакидаги формулани илгари суришга имкон берди ва бу формула психотахлилнинг асосий мифологемаси булди. икки аср орасида гарбда социомаданий вазиятга караш …
2
жодий фаоллиги янги гояларни нафакат физикадан, балки психологияда хам пайдо булишида яширинган. вертгеймер ва унинг мактабига оид издошлари улар киритган терминларни (инсайт, фигура, фон) илмий сахнада гештальтизмни пайдо булишига нисбатан куллаш уринишларини килмаганлар худи шундай бихеворизим идиелоглари узларининг субъектив усулини объективга утиш йулини, «стимул – риакция » фурмуласи каби карашларини зурлаб утказмаганлар. бошкача килиб айганда, «инсайт», «катарсиз», «синов ва хатолар» ижод жараёнларини урганишга керак булсада, уларнинг генезисда ва уз назарияларини ишлаб чикишда, яни писихалогиядаги ижодга нисбатан куллашмаган. бу хайратланарли эмас. писихалогия ижод сирларини билиши мумкин деган наклга ишониш худди миюнхгаузеннинг боткокликдан узини сочидан тортиб чикариш деган гапга ишониш билан баробар. узининг табиати буйича ижод системали объект булишини факат (дистибниналаро) фанлар аро изланишда тушиниш мумкин. ижод – субъект онгида ва ахлокида пойдо булиши мумкин булган янги нарсанинг келиб чикиши ва у тамондан рад этилган нарсалар. 5. онг ва ахлок терминлари хакикатдан хам фанлараро синтезда психологиянинг конуний кисмига курсатди. лекин бу терминлар …
3
), ассоциатив механизм ёрдамида номаълум кидирилади. эвристик приём ва усуллар ёрдамида номаълум кидирилади (20 21 23 24). бу йуналишларда килинган иш ноанъавий масалалар ечишда субъектнинг аклий операциялари хакидаги билимни бойитди. аммо машхур югослав мирк грмек айтганидек, «муаммолар ечимининг экспериментал анализи узининг фойдали эканлигиникурсатди, лекин биз ундан аник фойдали хулосалар чикаришни урганмадик. лабараторияда ижодни урганиш вакт билан чегараланган ва содда муаммоларга кулланилади, шунинг учун у илмий тадкикот учун реал шароитларни имитация килмайди».(31,37) 5. ижоднинг энг адекват таърифланиши с.л. рубинстейн томонидан берилган, ижод-бу «янги, оригинал нарса у ижодкорнинг ривожланиш тарихига хам, кирмайди .» (16,482) бу тарифнинг танкиди (13,14) продуктив эмас, чунки ижоднинг маданий-тарихий принципига буйсунмайди. ижоднинг ривожланиш билан тенглаштириш ижод механизмларини факторларини янги маданий кадриятлар сифатида тушунтиришга бормайди. психология учун номаъкул булган вазиятдан чикишни грмек шунда курадики хужжатларга мурожат – ижод махсулотларга, маданият асарларига матнларга. лекин айтилгандек илмий ва бадиий матнларда борлик хакида маълумотлар бор, лекин унинг келиб чикиш ва тузилиш механизми …
4
ён хакидаги жараён хакидаги тушунчани киритиш керак. б.с. мейлах шундай килади, у «бу ерда (психологияда) ижод тушунчаси жараёндир» дейди. (10;14) бу гапда хакикат бор, чунки вакт ичида асарнинг яратилиши – алохида кузатишлар вариантлардан бошлаб- ижодкорнинг ижод сари йули ёритилади. аммо ижоднинг жараёнларига каратиш фикримизча етарли эмас. жараён хакидаги тушунча кашфиётга олиб борадиган йулларни тасвирлашда келиб чиккан. (а. пуанкардан бошлаб): тайёрланиш, гоянинг пишиши (инкубация), гояни пайдо булиши, тугатилиши. бу динамикада, бир томондан, онгли ва рационал моментлар (тайёрланиш, тугатиш), бошка томондан-онгсиз, интуитив(инкубация, пайдо булиш) ажратилади. интуитив уйлар феноменлари иррационализм уйдирмаси эмас. улар – ижодий шахснинг тугри тажрибаси билан тасдикланган реаллик. лекин илмий психология феноменни детерминантга айлантиришга хакли эмас. ост онг ёки интуиция постулатдан адекват категориал аппаратни ишлаб чикадиган муаммога айланиши керак. 6. герменевтика текстдан объектга ва субъектга тегишли булган маълумотни олади. 7. бадиий санъатнинг комплексни урганиш буйича комиссии ишлари. агар бу категориялар аввал фикрлашнинг механодетерминистик стили таъсирида шаклланган булса, сунг биодетерменистик таъсирида …
5
н, маданий ёдгорликларга нисбатан психологик катори, билим филогенезида шахснинг роли, унинг фан, техника ва санъатда кушган хиссаси. амалиёт эса психологик фикрни шу муаммоларга карашга мажбур килди, аввало фан сохасидаги ижодиётга. фан-техника революцияси булди- атом, космос, компьютер, ген мухандислиги даври келди. маълум булдики, дунёда юз берадиган нарсалар олимлар миясида тугилади. шу мияларнинг ишини урганиш мухим социал-тарихий ахамиятга эга. минглаб чоп этилган ишлар, «ижод ахлоки» махсус журнал, куплаб тестлар системалар, уларни стимуляциялаш процедуралари(брейнсторминг), турли гурухлар шахсларини мотивациясини улчаш- дуне психологиясининг давр талабига жавоб булди.(12)(35) агар ижод психологиясини социал амалиётга таъсир эффективлиги хали кам булсада, ишлатилган кучларга адекват эмас, чунки сабаб назарий схемаларнинг методологик потенциалининг чегараланишида,уларнинг изланишларнинг берилган доирада булади. бу доирага тарих принципларини киритмаса, субъектнинг системали трактовка принципларига мос социомаданий детерминизм киритилмаса, у харакатсизликка (тухтаб колиши) тайин. ижод жараёнига системали (тизимли) караш уч аспектли: фан, социал ва шахс булади. интеграл бирлик сифатида илмий ижодда тадкикот программаси (дастур) чикади. у субъектнинг психик ташкилида …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ижод психологиясининг бошқа фанлар билан алоқаси"

1362844400_41908.doc www.arxiv.uz режа: 1. умумий психология ва ижод психологияси. 2. шахс психологияси ва ижод. 3. илмий изланиш ва психология. 4. техник ва математик ижод. янги психологик концепциядан келиб чиккан холда унинг кандай килиб пайдо булганини спорадик текширишлари бу йулнинг самарасизлигини курсатди. психоанализ тарафдорлари бу таълимотнинг генезисини узининг терминларида тушунтиришга харакат килдилар, бу терминлар микросоциумда психосексуал алокалар боглик эдилар. маълумки, з. фрейд узини доктринасини яратишдан аввал йирик невролог булган ва нерв жараёнлари тушунчалари ичида психик фаолиятнинг тахлилини лойихасини чизган-хаяжонланиш (ёки тулкинланиш) ва тормозланиш (тухтаб колиш). лекин сунг у ориентациясини тубдан узгартирди ва физиологик детерминантлардан воз кечди. унинг ...

Формат DOC, 71,0 КБ. Чтобы скачать "ижод психологиясининг бошқа фанлар билан алоқаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ижод психологиясининг бошқа фан… DOC Бесплатная загрузка Telegram