биографик метод

DOC 128,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1662842630.doc биографик метод биографик метод бадиий ижод намунасини биографик урганиш йулидаги илк кадамлар xix асрнинг биринчи ярми француз илмий-адабий мухитида кузга ташланади. европа ижтимоий мухитига уйгониш давридан мерос уларок шаклланган гуманизм концепцияси инсон шахсиятининг эксцентрик тадкик объекти макомини эгаллашига олиб келди. борлик ва мавжудлик, вокелик ва харакат, макон ва замон каби глобал ходисалар инсон ва унинг шахсияти негизида талкин этила бошладики, мохиятан уларнинг барчасини камраб олиш кудратига эга булган бадиий ижод муаммоси айни жараёндан четда колиши мумкин эмас эди. жахон адабиётшунослари томонидан биографик методнинг асосчиси деб эътироф этилган шарл сент-бёв (1804-1869) 1821 йили бурбон номидаги коллежда таълим олар экан, фалсафа укитувчиси дамирон уз шогирдларига хар кандай ижод намунаси муаллиф шахсияти билан бир бутунликда урганилиши лозим, деган фикрни уктирар эди.1 дамирон маърузаларига асос булган «француз фалсафаси тарихи» талаба шарлнинг энг севимли китобига айланади. унинг дастлабки илмий тадкикоти хам айнан фалсафий мавзуда булиб, «бархаёт рух хакида» деб номланади. коллежда ва кейинги таълим …
2
лик унинг француз классиклари расин, буало, лофантенлар ижодий меросига, замондоши в.гюгонинг «ода ва балладалар» тупламига доир жиддий тадкикотлари чоп килинди. шунингдек, сент-бёв xvi-xix-асрлар француз шеърияти ва драматургияси тарихий тараккиёти устида хам тадкикотлар ёзди. бирок бу каби соф тарихий-бадиий муаммолар талкинида хам сент-бёвга хос индивидуал тахлил тамойили етакчилик килади. бу жихат олимнинг хар кандай тарихий давр силсиласида муайян ижодкорнинг урнига ургу берганида куринади. унинг илк адабий портретлари корнель, буало, лофантен ва, айникса романтизм адабиётининг катор вакиллари хакида булиб, 1829 йилдан бошлаб «ревю париж» журналида нашр этилган. xix-асрнинг 30-йилларида сент-бёв пор-роял адабий-диний мактаби фаолиятини урганди. нафакат французларнинг, балки бутун европа рухоний адабиёти ва тафаккур тарзини ифода этувчи бу мактаб хакидаги тадкикотлари беш жилддан иборат булиб, 1838-1859 йиллар орасида нашр этилган. сент-бёвнинг «конетитюсионнель» журнали билан килган ижодий хамкорлиги натижаси уларок 15 жилддан иборат «душанбадаги сухбатлар», 13 жилдлик «янги душанбалар» номли тадкикотлари майдонга келди. ушбу тадкикотларнинг манбавий кулами нихоятда кенг. уларда муайян адабий-тарихий даврлар …
3
комб, «адабиётни илмий тадкик этиш усуллари» (1900) асари муаллифи ренар, утган асрнинг 20-60-йилларида биографик метод муаммолари билан шугулланган макс верли, виктор жиро, валтер мушг, д.штолниц ва бошка катор олимларнинг ишлари шу жумладандир. бадиий асар ва ижодий жараённи биографик урганиш тарафдори булган европа олимлари орасида сент-бёвдан карийб юз йил кейин яшаган андре моруа (1885-1967) ижоди алохида ажралиб туради. сент-бёвгача ва ундан кейин майдонга келган илмий карашлар, узига хос тадкикотлар андре моруа имкониятларини нисбатан кенгайтирган эди. бундан ташкари ёш эмиль эрзог (а.моруанинг хакикий исми шарифи) 1901 йилнинг октябрь ойида корнель номидаги коллежда даврининг етук мутафаккири ален билан учрашади. учрашувнинг дастлабки дакикаларидан бошлаб, унинг шогирдига айланади. ёш эмилга ален томонидан уктирилган гуманизм концепцияси булажак олим илмий -фалсафий карашларининг узагига айланади. андре моруанинг бутун илмий-ижодий фаолияти адабий жараённи биографик талкин этишга каратилган. тадкикотчиларнинг кайд этишича, «моруа ижодий эволюияси шеллидан бальзаккача булган биографик тадкикотларда намоён булади».2 а.моруанинг «лабрюйердан прустгача» (1964), «прустдан камюгача» (1963), «жиддан сартргача» …
4
биогрофиялар нашр этила бошлаганки, ушбу анъана бугунгача давом этиб келяпти. йирик олимлар б.м.кедров, м.г.ярошевский, б.с.мейлах, а.машковскийларнинг катор тадкикотлари айнан биографик метод масалаларини урганишга каратилган. xx аср узбек адабиётшунослигида хам ёзувчилар, олимларининг адабий портретларига багишланган рисолалар, биографик урганиш муаммоларига каратилган докторлик ва номзодлик тадкикотлари маълум. аммо уларда бу методни янги концепциялари билан бойитадиган аник хулосалар учрамайди. куринадики, биографик метод узининг манбавий ва хронологик кулами, таъсир доираси жихатидан, муайян салмокка эга. жахон тан олган йирик олимлар бу методга эътибор билан караганлар. уни жиддий илмий муаммоларга татбик этганлар. аммо, шунга карамасдан, биографик методнинг марказий концепциялари, илмий-назарий принциплари, метод сифатидаги узига хос жихатлари, бошка тадкик методлари, фан сохалари билан алокадорлиги масалаларини умумлаштирувчи методологик тадкикотлар мавжуд эмас. шунинг учун булса керак, илмий-биографик тадкикотларда, тадкикотчилик методологиясига доир назарий асарларда, терминологик лугатларда бу методнинг аник илмий таърифи, специфик жихатлари уз аксини топмаган. барча илмий тадкикот методлари каби беографик метод хам доимий ривожланиш, узгариш хусусиятига эга булса-да, турли …
5
кандай шакли (фан-техника, санъат, сиёсат, маданият)га нисбатан куллаш мумкин. ушбу метод ижодкор биографиясидан факат ахборот манбаи сифатида фойдаланмайди, балки бунда ижодкор биографияси бир бутун тизим уларок ижод мохиятини очишга хизмат килади. бу шундай тизимки, ички структураси жихатидан куплаб мукаммал тизимчаларни узида мужассам этади. шунингдек, ижодкор хаёти ва фаолиятини атрофлича камраб олишга каратилади. биографик методнинг узига хослиги ижодкор индивидуаллиги муоммосини тадкикот марказига куйишида экани боис, уларда генетик фактор етакчи уринлардан бирини эгаллайди. гарчи шуро даври олимлари ижодкор шахсиятини генетик- биологик талкин этиш «вульгарча, позитивистча хулосаларга олиб келган»лигини кайта-кайта таъкидлашган булса-да,3 биографик тадкик ушбу фокторни четлаб утиши мумкин эмас. +олаверса, адабиётни урганишда «ирк», «мухит», «вазият» бирлиги назариясини илгари сурган иполит тэн сент-бёв билан якин дуст булган ва табиий равишда, унга уз таъсирини утказган.4 генетик нуктаи назардан урганилган индивидуум ижодий жараёнга хос ута нозик холатларни тушунишга кул келганига шубха йук. ижодкор маиший, ижтимоий мухит таъсири остида узлашитириши эхтимолдан узок булган, бир карашда гайриоддий …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "биографик метод"

1662842630.doc биографик метод биографик метод бадиий ижод намунасини биографик урганиш йулидаги илк кадамлар xix асрнинг биринчи ярми француз илмий-адабий мухитида кузга ташланади. европа ижтимоий мухитига уйгониш давридан мерос уларок шаклланган гуманизм концепцияси инсон шахсиятининг эксцентрик тадкик объекти макомини эгаллашига олиб келди. борлик ва мавжудлик, вокелик ва харакат, макон ва замон каби глобал ходисалар инсон ва унинг шахсияти негизида талкин этила бошладики, мохиятан уларнинг барчасини камраб олиш кудратига эга булган бадиий ижод муаммоси айни жараёндан четда колиши мумкин эмас эди. жахон адабиётшунослари томонидан биографик методнинг асосчиси деб эътироф этилган шарл сент-бёв (1804-1869) 1821 йили бурбон номидаги коллежда таълим олар экан, фалсафа укитувчиси дамирон уз ш...

Формат DOC, 128,5 КБ. Чтобы скачать "биографик метод", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: биографик метод DOC Бесплатная загрузка Telegram