методологиянинг адабий танқиддаги ўрни ва аҳамияти (методологиянинг адабий танкиддаги урни ва ахамияти)

DOC 262,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662747210.doc методологиянинг адабий танкиддаги ўрни ва методологиянинг адабий танқиддаги ўрни ва аҳамияти режа: 1 адабий танқиднинг методологик асослари 2. методологиянинг адабий танкиддаги ўрни ва ахамияти маълумки, адабий танқид адабиётшуносликнинг мухим таркибий қисмларидан бири хисобланади. адабий танқид фан сифатида адабиётшунослик илмининг асосий йўналишлари доирасида фаолият юритади, бадиий асарни, адабий жараённи тадқиқ этади, муайян илмий хулосалар чиқаради. шу жихати билан адабий танқид, бир томондан, адабиётшуносликнинг бошқа таркибий қисмлари (адабиёт тарихи, адабиёт назарияси, фундаментал тадқиқотлар ва хоказо) билан муштарак қонуниятларга амал қилса, бошқа томондан, ўзига хос хусусиятларга хам эгадир. бу ўзига хослик, аввало, бадиий асарни тадқиқ этиш усули ва услубий индивидуаллик билан белгиланади. айни холат адабий танқид методологиясининг ўзига хос тамойилларга эга бўлишини тақоза қилади. методология муаммоларига багишланган турли дарслик ва қўлланмаларда, тадқиқотларда унинг икки жихати алохида фарқлаб кўрсатилади: а) метод хақидаги таълимот; б) назарий ва амалий фаолиятни ташкил этишнинг тамойил ва усуллари мажмуаси. шунингдек, методологияга илмий изланиш назарияси ва амалиёти хақидаги таълимот …

галда унинг мохияти, мазмун доираси ислохга мухтож бўлади. шунга кўра илм-фандаги янгиланиш, энг аввало, тафаккурдаги, демакки, дунёқарашдаги эврилишлар билан боглиқ жараёндир. бинобарин, методология деганда фақат методлар ва уларнинг назарияси хақидаги таълимот назарда тутилмайди, балки илмий концепцияни янгиловчи, илмий гоялар тизимини шакллантирувчи, муаммоларни белгиловчи, йўналишларни аниқловчи ва шу аснода фундаментал тадқиқотларга йўл очиб, назарий умумлашмалар қилишга замин хозирлайдиган жараён хам англашилади. зеро, методология маълум қолипларга солинган, қотиб қолган назариялар йигиндиси эмас, балки инсон тафаккури, дунёқарашидаги эврилишлар, янгиланишлар билан тўлдирилиб бориладиган амалий фаолиятдир. «методология-дунёқараш ва фундаментал назарий концепциялар, энг умумий қонун ва категориялар, умумий ва хусусий илмий методлар каби компонентларни бирлаштирувчи интеграл ходисалир». бинобарин, энг аввало, инсон тасаввури ва тафаккури, дунёқараши янгиланмай туриб илм-фанда хам янгиланиш юз бериши мушкил. бу хол, айниқса, ижтимоий фанлар, шу жумладан, адабий танқид учун хам характерлидир. шунга кўра, аввало, хар бир соханинг, чунончи, адабий танқиднинг методологик асосларини аниқлаш унинг назарий ва амалий фаолиятини ўрганишнинг мухим босқичидир. адабий …

қидсиз ва адабиёт тарихисиз, танқидни- тарих ва назариясиз, тарихни-назария ва танқидсиз тасаввур этиб бўлмайди. ўз-ўзидан аёнки, адабиёт назарияси фақат аниқ асарларни ўрганиш асосидагина мавжуд бўлиши мумкин. адабиётга критериялар ва умумий ёндашувларни ишлаб чиқиш ёки in vacuo категорияларини ўрнатиш мумкин эмас. бироқ, бошқа тарафдан, биз танқидни хам, адабиёт тарихини хам айрим умумий проблемаларнинг тахлилисиз, материалларни тахлил этишнинг қандайдир принциплар системасисиз, маълум умумлашмаларсиз тасаввур этолмаймиз. биз бу ерда хал этилмайдиган муаммога дуч келмаймиз: ўқиётиб, биз доимо қандайдир ишлаб чиқилган принципларга асосланамиз, бу принциплар эса янги асарлар билан танишиб боришимизга қараб ўзгариб ва аниқлик касб этиб боради. бу диалектик жараён, назария ва амалиётнинг ўзаро уйгунлашуви, бир-бирига таъсири». олимлар таъкидлашаётган бадиий асарни тахлил этишнинг умумий принциплари систамаси методологиянинг асосий тамойиллари хисобланади. шу боис, умумий ёндашув ва тахлил методлари тадқиқ этилаётган асарга индивидуал ёндашишнинг йўналишлари вазифасини ўтайди. шу маънода адабий танқид методологиясининг ядроси хисобланган асосларни аниқлаш ва бадиий асарга ёндашиш тамойиллари хамда тахлил методларини белгилаш …

узвий диалектик богланишдадир. уларнинг фарқланиши ёндашув ва методларнинг маълум қонун ва категориялар доирасида амал қилиши билан белгиланади. биз қуйида адабий танқид методологияси фаолиятининг асосий тавсифлари ва методологик асосларини белгилашга харакат қиламиз. 1. адабий танқиднинг фалсафий методологияси билишнинг дунёқараш ва концепция билан боглиқ бўлган умумий қонун ва категориялар, тамойиллар ва ёндашувлар, йўналиш ва умумий илмий методлардан фойдаланиш жараёнларини қамраб олади. мазкур даража адабий танқид методологиясининг фалсафий асосини ташкил этади. 2. адабий танқиднинг оралиқ методологиясида бадиий ижод қонуниятлари, энг аввало, адабиётнинг эстетик тамойиллари қамраб олинади. оралиқ методология бир нуқтаси билан фалсафий, бошқа бир нуқтаси билан хусусий методология билан узвий боглангандир. шу боис у фалсафий ва хусусий методологияни бир-бири билан туташтирувчи восита хисобланади. шунга кўра у адабий танқид методологиясининг бадиий-эстетик асосини ташкил этади. 3. адабий танқиднинг хусусий ёки нофалсафий методологияси адабиёт илмининг специфик ўзига хосликлари, аввало, назарий масалалари билан бирга билишнинг хусусий методларини қамраб олади. шунга кўра, у адабий танқид методологиясининг илмий- назарий …

ар билан алоқаси, муштарак жахатлари назарда тутилади. специфик хусусиятлари ва тадқиқ объекти табиатига кўра, адабий танқид тилшунослик, тарих, фалсафа, эстетика, мантиқ, рухшунослик, математика сингари фанлар билан изчил алоқада бўлади. адабий танқиднинг мазкур сохалар билан боглиқлиги умумийлик ва хусусийлик категорияларининг диалектик бирлиги доирасида кечади. адабий танқид методининг омиллари хақида гапириб, таниқли рус санъатшуноси профессор юрий борев бошқа фанларнинг методологик тажрибасини ишлатишни ана шу омиллар сирасига киритади: «адабий матннинг ритмик тузилишини ўрганишда математик ва статистик усуллар ва ёндашувларни қўллаш мумкин. бадиий асарнинг семиотик тахлилида лингвистика тажрибаси ёрдам беради» . бироқ адабий танқид, гарчи бошқа кўплаб фанлар, жумладан, адабиётшуносликнинг бошқа таркибий қисмлари билан бир қанча муштарак жихатларга эга хамда тадқиқ объекти бир бўлса-да, муайян хусусиятларга кўра улардан фарқланади. бу фарқ, биринчидан, унинг назарий ва амалий фаолиятида кузатилади. адабий танқид хозиржавоб соха сифатида, аввало, адабий жараёндаги илмий концепцияни янгилашда фаоллик кўрсатади. маълумки, «концепция» кенг қамровли тушунча. эстетик нуқтаи назардан, концепция бадиий асар хақида юзага …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "методологиянинг адабий танқиддаги ўрни ва аҳамияти (методологиянинг адабий танкиддаги урни ва ахамияти)"

1662747210.doc методологиянинг адабий танкиддаги ўрни ва методологиянинг адабий танқиддаги ўрни ва аҳамияти режа: 1 адабий танқиднинг методологик асослари 2. методологиянинг адабий танкиддаги ўрни ва ахамияти маълумки, адабий танқид адабиётшуносликнинг мухим таркибий қисмларидан бири хисобланади. адабий танқид фан сифатида адабиётшунослик илмининг асосий йўналишлари доирасида фаолият юритади, бадиий асарни, адабий жараённи тадқиқ этади, муайян илмий хулосалар чиқаради. шу жихати билан адабий танқид, бир томондан, адабиётшуносликнинг бошқа таркибий қисмлари (адабиёт тарихи, адабиёт назарияси, фундаментал тадқиқотлар ва хоказо) билан муштарак қонуниятларга амал қилса, бошқа томондан, ўзига хос хусусиятларга хам эгадир. бу ўзига хослик, аввало, бадиий асарни тадқиқ этиш усули ва услубий индив...

Формат DOC, 262,5 КБ. Чтобы скачать "методологиянинг адабий танқиддаги ўрни ва аҳамияти (методологиянинг адабий танкиддаги урни ва ахамияти)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: методологиянинг адабий танқидда… DOC Бесплатная загрузка Telegram