исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти

PPT 33 sahifa 2,0 MB Bepul yuklash

33 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,0 MB

Fayl turi PPT

Sahifalar 33

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 33

мавзу. «диншунослик фанининг предмети, мақсади ва вазифалари» мавзу. «исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти. тарих ва ҳозирги замон» режа: 1. мовароуннаҳрда исломгача бўлган динларнинг жамият маънавий ҳаётидаги ўрни 2. ўрта осиё мутафаккирларининг қарашларида исломга муносабатлари ва маънавиятни ривожлантирилиши 3. ислом олимларининг дунё илм-фанига қўшган хиссалари 4. тараққиётнинг ҳозирги босқичи ва ислом маънавияти ривожига эътиборнинг кучайиши ўрта осиё халқларининг исломгача бўлган даврда ўзларига хос муайян динлари (буддавийлик, зардуштийлик) ва маданиятлари анча ривожланган бўлиб, ислом дини бу худудга киритилганидан сўнг бу халқлар маданияти янада ривожланди ва бойиди. бироқ исломни моварауннаҳрга киритилиши осонликча бўлмай, бир қанча мураккаб жараёнларни енгиб ўтишига тўғри келди. ўрта осиё араб истилочилари томонидан забт этилиши vii аср охири ва viii аср бошларида умавийлар сулоласи ҳукмрон бўлган 661-750-йилларда араблар ҳарбий юришининг иккинчи босқичига тўғри келади. яъни vii асрнинг 70 йилларида эрон худуди босиб олинганидан сўнг ўрта осиё (мовароуннаҳр) ерларига ҳам ҳарбий юришни бошладилар. маҳаллий халқлар арабларга қаттиқ қаршилик (халқ …

2 / 33

ти ҳамда ислом илоҳиётидаги оқимлар: ал-ашъарийлар, жабарийлар, қадарийлар, муътазилийлар, мутакаллимлар ҳақида салмоқли асарлар яратиб, ислом назарияси ва амалиётига катта ҳисса қўшганлар. масалан, ҳадисларнинг жамлаш бизнинг юртдошларимиздан муҳаммад ибн исмоил ал-бухорий (810-870) 600 000 дан зиёд ҳадис тўплаган ва унинг 7275 тасини “ишонарли” деб 4 жилдлик тўпламга киритган: сўфийлик тариқати соҳасида аҳмад яссавий, баҳоуддин нақшбанд тариқатларини кўрсатиш мумкин. бурхониддин марғиноний хидоя асарини яратган. бундай мисолларни кўплаб келтириш мумкин. маҳаллий халқлар маданиятининг ислом билан алоқадорликда ривожланиши хусусида қуйидаги хулосаларга келиш мумкин: 1. исломнинг вужудга келиши ўша даврдаги араб халқлари тарихида, ижтимоий тараққиётида катта ижобий бурилиш билан боғлиқ бўлган. 2. ўрта осиёда араблар ҳукмронлиги ўрнатилган ўрта асрларда илм-фан куртаклари, фалсафада, илоҳиётда, ҳурфикрлиликда ягона араб тили қарор топган эди. бироқ бу ҳол кейинчалик ерли халқларнинг ўз тилларида – форсий, туркий, ўзбек, туркман, бошқа тилларда шуларга хос маданият ривожланган. бу маданиятда ислом таъсири шубҳасиз кучли бўлган. 3.араб истилочилари viii асрда ўрта осиёга кириб келгач, олдин …

3 / 33

сулмон руҳонийлари фаолиятида юқорида қайд қилинган ва шулар сингари қадриятлар мавжуд бўлган. улар энди янада бойитилмоқда. юқоридаги ғоя, далил, фактлардан ислом анчагина моддий ва маънавий қадриятларни яратганлиги билиниб турибди. бу унинг ижобий томони бўлиб, шу ўтган давр ичида ўрта осиё халқлари турмуш тарзига, қадриятларига ижобий таъсирини ўтказиб келмоқда. айтиш мумкинки, халқимиз илмий ва маданий тараққиёт тарихида эришган энг катта ютуқларидан бири ўрта асрлардаёқ буюк алломаларимиз форобий, ибн сино, хоразмийлар томонидан фанларни туркумлаш манбаининг ишлаб чиқилишидир. бу ҳол маърифатнинг энг муҳим масалаларидан бири бўлган. чунки бу масалани ўртага ташлаш бир томондан ўша даврда маълум бўлган фанлар, уларнинг мазмуни, инсон ва жамият учун аҳамиятини кўрсатиб берса, иккинчи томондан дин ва фан, диний билимлар ва дунёвий билимлар ўртасидаги фарқлар, бир-бирига бўлган муносабат, ҳар бирининг ижтимоий-иқтисодий ва маънавий-маданий ҳаётдаги ўрни масаласини ҳал қилишга қаратилган эди. бу мутафаккирлар фанларни туркумлашда фанларни диний ва дунёвий фанларга ажратган ҳолда уларни бир-бирига қарши қўймаганлар, балки ўзаро муносабатда олиб …

4 / 33

ривожлантириш билан бир қаторда дунё илм-фанига ҳам ўзларининг салмоқли ҳиссаларини қўшганлар. жумладан ғарблик олимлар кимё фани мусулмонлар томонидан тўлақонли фан ҳолатига келтирилганини бир овоздан таъкидлайдилар. авваллари кимёга оид нарсаларни ҳудди сеҳргарликка ўхшатиб, сирли равишда олиб борилар эди. мусулмонлар уни илмий тажрибага бўйсунадиган фан эканини исбот қилдилар. ҳижрий 369, милодий 976 йили вафот этган муҳаммад ибн аҳмад ал-хоразмий ўзининг “мафотийҳул улум” номли китобида кимёвий тажрибаларда ишлатиладиган моддаларнинг кўпларини айтиб ўтади. жобир ибн хайён эса, мусулмонларни кимё фанини рўёбга чиқаришдаги тўнғич уламоларидан ҳисобланади. кимё фанининг улуғ асосчиларидан яна бири абу бакр ар-розийдир. унинг “сиррул асрор” китоби бу фанни дунёга тушунтиришда бош ўринни эгаллаган асардир. бу олим ўз илмий марказида кимёвий тажрибалар ўтказиб, турли бирикмалар яратди ва уларни турли мақсадларда, жумладан, тиббиётда ишлатишни йўлга қўйди. мусулмонларнинг машҳур кимё олимларидан яна бири изиддин ибн ойдемир ибн али ал-жалдагий ҳисобланади. илмлар тарихи бўйича мутахассис иззат мирийданнинг таъкидлашича, бу олим атом ва ракеталар бўйича назарияни биринчи …

5 / 33

шқа табиий ҳодисаларни ўрганишга муяссар бўлди. беруний нарсаларнинг зичлигини ўрганиш бўйича ясаган ускуна бу соҳадаги энг биринчи асбоб ҳисобланади. машҳур олим ва ёзувчи аббос маҳмуд аққоднинг таъкидлашича, беруний ва ибн синонинг ернинг жисмларни тортиши ҳақидаги ва бошқа фикрлари ньютонга тортиш кучи ҳақидаги қонунни кашф қилишда ёрдам берган. ўн иккинчи асрнинг биринчи ярмида яшаб ўтган ҳозин ҳам машҳур физик олимлардан бири ҳисобланади. у тарозиларни илмий равишда ўрганган, жисмларни ҳавода, сувда тортишни жорий қилган ва вазнга оид кўплаб илмий тажрибалар ўтказиб, ажойиб натижаларга эришган. ҳозин ёруғликнинг хусусиятларини ҳам ўрганган. у биринчи бўлиб, жисмлар сувга кўмилганда синганга ўхшаб кўринишини илмий равишда тушунтириб берган. унинг илмий фикр ва тажрибаларидан европалик олимлардан роберт гростест ва рожер пеконлар кенг фойдаланганлар. барча фанлар қатори фалакиёт – астрономия фанидаги кашфиётларга ҳам мусулмонларни ислом таълимоти чорлаган. самарқанд, бағдод, дамашқ, қоҳира, фас, тулайтила, қуртуба ва бошқа кўплаб шаҳарларда мазкур соҳага хос ўқув юртлари ишлаб турган. шу билан бирга кўплаб расадхоналар …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 33 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти" haqida

мавзу. «диншунослик фанининг предмети, мақсади ва вазифалари» мавзу. «исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти. тарих ва ҳозирги замон» режа: 1. мовароуннаҳрда исломгача бўлган динларнинг жамият маънавий ҳаётидаги ўрни 2. ўрта осиё мутафаккирларининг қарашларида исломга муносабатлари ва маънавиятни ривожлантирилиши 3. ислом олимларининг дунё илм-фанига қўшган хиссалари 4. тараққиётнинг ҳозирги босқичи ва ислом маънавияти ривожига эътиборнинг кучайиши ўрта осиё халқларининг исломгача бўлган даврда ўзларига хос муайян динлари (буддавийлик, зардуштийлик) ва маданиятлари анча ривожланган бўлиб, ислом дини бу худудга киритилганидан сўнг бу халқлар маданияти янада ривожланди ва бойиди. бироқ исломни моварауннаҳрга киритилиши осонликча бўлмай, бир қанча мураккаб жараёнларни енгиб ўт...

Bu fayl PPT formatida 33 sahifadan iborat (2,0 MB). "исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: исломнинг марказий осиё минтақа… PPT 33 sahifa Bepul yuklash Telegram

исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти" haqida

O'xshash fayllar