психоанализ ва бадиий ижод

DOC 178,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1662842648.doc психоанализ ва бадиий ижод психоанализ ва бадиий ижод xix асрнинг охирлари хх аср бошларида шаклланниш боскичига кириб, бутун юз йил давомида дунёни таъсир доирасида тутиб келаётган психоанализ австриялик врач-психолог зигмунд фрейд (1856-1939) номи билан боглик. з.фрейд узининг куп йиллик амалий фаолияти, изланишлари натижаси уларок «рухий безовталик тадкики» (1895), «тушлар талкини» (1900), «кундалик хаёт психопатологияси» (1904), «чечанлик ва унинг онгсизликка муносабати» (1905), «сексуаллик назарияси хусусида уч очерк» (1905), «леонардо да винчи психосексуаллик назариясига чизги сифатида» (1910), «тотем ва табу» (1913), «/айриодатий лаззатланиш тамойили», «омма психологияси ва инсон «мен»и тахлили» (1921), «мен ва у» («i end it»- 1923), «тамаддун ва ундан норозилар» (1929), «мусо ва яккахудолик» (1939) каби катор тадкикотлар ёзган, психоанализнинг марказий концепцияларини ишлаб чиккан, асослашга уринган ва амалиётда куллаган. шу боис з.фрейд том маънода психоанализ амалиёти ва назариясининг асосчиси хисобланади. психоанализ фалсафаси ва назариясига татбикан фрейдизм истилохининг кулланиши хам шу сабаблидир. фрейддан сунг психоанализ тахминан уч йуналишда давом этди. …
2
нга том маънодаги биологик мавжудот сифатида ёндашади. айни сабабдан одамга нисбатан узигача анъана булган атамаларни эмас, индивидуум (individuum) атамасини куллайди. фрейдизмнинг узак фалсафасига кура, «инсоният фаолиятини ижтимоий тараккиёт конунлари эмас, гайришуурий психик кучлар бошкаради. акл эса реал вокеликни акс эттирмайди, балки гайришуурий майлларни никобловчи восита вазифасини утайди. аникрок айтганда, инсон (индивид) ва ижтимоий мухит доимий, сирли кураш холатида булади».1 бундай концепциянинг шаклланиши психоанализнинг ибтидоси тарихи, методологик принциплари билан изохланади. инсон фаолиятининг фрейдгача булган психологик талкинларида тадкикот объекти вазифасини асосан, онг ва у билан боглик жараёнлар бажарар эди. фрейд эса мана шу онгли жараёнлар ортида яширин фаолият мавжудлигини кашф этди ва уни онг ости психологияси, деб номлади. австриялик мунаккид-адиб стефан цвейг (1881-1942)ёзади: «фрейд уз даври анъаналари билан заррача хисоблашмасдан, замондошлари олдига яширин ва англанмаган узликни англаш муаммосини катъий килиб куйди»2. с.цвейгнинг ушбу фикрлари хиссий унсурлардан холи булмаса-да, психоанализ мохиятини узида ифодалайди. дархакикат, психоанализ онг ости психологиясини клиник тадкик этиш натижаси уларок …
3
улмаган онгсизлик шакли булиб, фрейд уни инсон психологик фаолиятининг «энг тубан» ёки «энг олий» тарзда намоён булиши, деб тушунтирган3. психоанализ инсоннинг онгли ва онг ости жараёнларидан келиб чикувчи фаолияти табиатини махсус истилохлар ёрдамида тушунтиради. бунга кура, инсон интилиш ва истакларини харакатга келтирувчи куч либидо (libido), деб номланади. фрейднинг кайд этишича, «либидо-психик фаолиятнинг двигатели» хисобланиб, унинг асосида инсоннинг англанмаган сексуал майллари ётади4. бу тушунча фрейднинг издошлари томонидан ривожлантирилган. агар фрейд либидо истилохи остида факат инсонга хос биологик интилишларни тушунган булса, а.адлер, к.юнг, э.фроммлар инсонга хос барча истакларини (хусусан, хокимиятга, бойликка, маиший турмушга) либидо асосида талкин этишган. мазкур тушунчанинг хар икки талкини шарк инсоншунослик илмида азалдан бор булган шахват тушунчасига тугри келади. чунки шаркда шахват тушунчаси тор маънода инсоннинг жинсий майлларини, кенг маънода умуман нафсоний истакларини ифодалайди. психоанализ узагида либидо турган инсон фаолиятини ид, эго, суперэго деб номланган уч тушунчанинг систематик муносабати натижаси, деб хисоблайди. ид ижтимоий коидаларни тан олмайдиган, инсоният ёки …
4
тлар натижасида эмас, англанмаган нафсоний интилишлари (ид) боис шу холатга тушган. унингча, умуминсоният хаёти модели(универсум)нинг бир булагини ташкил этувчи эдип холати хар бир инсон (индивидуум) босиб утиши мукаррар булган холатдир. шу концепциясига асосан фрейд 3-4 ёш орасидаги гудакда сексуал интилишлар мавжуд; гудак учун дастлабки сексуал коникиш объекти булиб унинг онаси хизмат килади, деган хулосага келади. яъни, 3-4 ёшли гудак айни гайришуурий истаклари сабаб, уз отасини ракиб сифатида йулидан олиб ташлашни истайди. фрейд худди шу ёшдаги киз болада айни холатнинг тескариси мавжуд, деб хисоблайди.уни эдипнинг кизи электра номи билан боглайди ва мазкур психологик жараённи «электра комплекси», деб атайди. эдип ёки электра комплексига хос холат муайян ташки таъсир натижасида инсоннинг кейинги фаолиятида бевосита роль уйнайди. бунинг ижобий ёки салбий натижа бериш масаласини психоанализ ид – эго- суперэго муносабати билан боглаб тушунтиради.5 эго истилохи остида психоанализ ид ва суперэго уртасида воситачилик килувчи, ижтимоий–ахлокий нуктаи назардан идеал даражага етган инсон феномени билан, тубан нафсоний …
5
аккаб истакларини назорат килувчи макомида туради. аммо, шунга карамасдан унинг фаолиятини иднинг куткуларидан холи, деб булмайди. психоанализда суперэго «олий-мен» ёки «идеал-мен» деб хам юритилади. суперэго куп жихатдан олий нозир функциясини бижаради. ид ва эго харакатларини назорат килар экан, бу харакат индивидуумнинг умумфаолиятида баъзан ижобий, баъзан эса салбий натижалар бериши мумкин. ф.бассин, м.ярошевскийлар томонидан берилган мазкур тушунтириш суперэго талкин доирасини янада кенгайтиради, аниклаштиради: «агар эго иднинг фойдасига бирон харакатни амалга оширса ёки бирор карорга келса-ю, бу суперэго хохишига зид булса, унда эго виждон азоби, гунохкорлик изтироби шаклларида жазо олади».7 умуман, психоанализда ид инсоннинг генетик, биологик, эго индивидуал-шахсий тажрибалари, супер-эго эса узгалар (оила, ижтимоий мухит)нинг таъсири сифатида вужудга келди, деб тушунтирилади. шу маънодаки, ид соф биологик, супер-эго соф ижтимоий асосга эга булса, эго хам биологик, хам ижтимоий омилларга эга булган тушунча хисобланади. бу уч тушунчанинг систематик бирлиги фрейд томонидан «эркин ассоциация» концепцияси хосиласи, деб тушунтирилади. «эркин ассоциация» уз характерига кура, инсон хаётининг …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"психоанализ ва бадиий ижод" haqida

1662842648.doc психоанализ ва бадиий ижод психоанализ ва бадиий ижод xix асрнинг охирлари хх аср бошларида шаклланниш боскичига кириб, бутун юз йил давомида дунёни таъсир доирасида тутиб келаётган психоанализ австриялик врач-психолог зигмунд фрейд (1856-1939) номи билан боглик. з.фрейд узининг куп йиллик амалий фаолияти, изланишлари натижаси уларок «рухий безовталик тадкики» (1895), «тушлар талкини» (1900), «кундалик хаёт психопатологияси» (1904), «чечанлик ва унинг онгсизликка муносабати» (1905), «сексуаллик назарияси хусусида уч очерк» (1905), «леонардо да винчи психосексуаллик назариясига чизги сифатида» (1910), «тотем ва табу» (1913), «/айриодатий лаззатланиш тамойили», «омма психологияси ва инсон «мен»и тахлили» (1921), «мен ва у» («i end it»- 1923), «тамаддун ва ундан норозилар» (192...

DOC format, 178,5 KB. "психоанализ ва бадиий ижод"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.