ижод ва хаёл

DOC 87,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1362844823_41912.doc www.arxiv.uz режа: 1. ижодий фаолиятда тафаккурнинг ўрни. 2. шоирларда турли вазиятларга муносабат. 3. рассом ва унинг фаолият натижаси. 4. адиб ва фантазия. 5. шахс ривожланишига таъсир этувчи факторлар. 6. ўқувчида қизиқиш ва лаёқатни ўрганиш методлари. 7. қобилият турлари. 8. турли соҳаларда қобилиятларнинг ривожланиши. бундай психология ижод психологияси шахс томонидан янги маданий кадриятларни яратиш- булиши мумкин эмас., выготский килган таткикотлардан коникмаган ва «санъат психологияси» кулёзмасини нашридан воз кечган, гарчи ижодий интеллигенция орасида у кучли кизикиш уйготсада. 3. ижод махсули- бу муаллифнинг «матндан» ташкари хаёти чегараларидан чикиш шарти билан англанадиган «матн». 4. кандай килиб бу хаёт илмий тадкикот предметига айланади? ижод жараёнларини ва механизмларини англаш даражаси умумий тшунтириш схемаларига ва психологиянинг тадкикот дастурларига боглик. бу схема (чизмалар) ва дастурлар негизини категориал структуралар ташкил этади. (27га кар) улар тарихий «шкала» буйича шаклланади, бир айланмадан иккинчисигача илмий билим ривожланишининг мантики курсатилган. бу ривожланишнинг хар бир боскичининг узига хослиги берилган даврда психик ходисаларнинг детерминациясини …
2
атишлар оркага чекинишни билдирганлар, чунки психологияга и.п. павловнинг гапи билан айтганда «у ердан хам, бу ердан хам» булган кучлар ва тушунчалар киритилган. лекин алтернатива: ёки механик образда яратилган детерминизм, ёки онгнинг фаоллигига караш – фан прогрессии (тараккиёти) билан учирилган. физика эмас, балки эволюцион биология психологиядаги фикрлаш стилини аниклай бошлади. механодетерминистикдан у биодетерминистикка айланди. энди илмий тадкикотнинг категориал каркаси организмнинг янги моделини енгил эффектив адаптация булла оладиган эгилувчан курилмани уз ичига олади. категориал структураларнинг узгариши (такомиллашиши) янги психик махсулотларнинг келтириб чикарувчи факторларни кидириперспективларини узгартирди. аввал, ассоцианизм хукмронлик килган даврда, бу факторлар онгнинг (калбнинг) чегарасида локаллашган (тухтаган). эндиликда онг эмас, балки адаптив ахлок шу импулсларнинг субстрат ролини узига олади. организм ёрдамида янги психик харакатларнинг курилмаси энг муваффакиятлиларини ажратиб олиши бихевиоризм окимида тшунтирилар эди. («синов ва хатолар усули»). бошка таъсирли йуналиш гештальтизм эди, у психик (ментал) структураларни (гештальт) узини ташкиллаштириш принципини тасдиклаган. янгиликни пайдо булиши бир зумдаги кайта куриш (инсайт) акти сифатида тушунтирилган. …
3
хатлар ва хаказо- мурожат килган ижодиёт тадкикотчилари шундай килишган. кейинчалик бошка табиий – илмий аналогиялар тахмин килинган. масалан, янги гоянинг яратилишини генетик мутацияга ухшатишган ёки бир орбитадан бошкасига электронларнинг сакраши дейилган. (34). аммо генетика ва квант физикасидан фаркли уларок маданият предмети оркасидан яширинган жараёнлар динамикасини тасаввур килиш кийин, чунки бу динамикага унинг хеч кандай детерминацион таъсири тан олинмаган. лекин ахлок психологияси хам бундан яхши холатда эмасди. : реал индивид билан яратилган маданий-тарихий кадрият (бойлик) хеч кандай маънода харакатларга нисбатан мустакил детерминант ролини йунамаган. бу кадрият факат тушунтирилган (маданият махсулотларининг талкини психик кучлар таъсирида фрейдизм ривожлантирган) булиши мумкин, лекин у хеч качон ижод механизмига регулятор сифатида, субъектнинг ички тузилишини узгартирувчи сифатида киритилмаган. курсатилган схемалар буйича курилган тушунчалар чегараланиши шундан келиб чикадики, психологиянинг узида ижоднинг тахлилига улар эффектив кулланила олмайди. янги психологик концепциядан келиб чиккан холда унинг кандай килиб пайдо булганини спорадик текширишлари бу йулнинг самарасизлигини курсатди. психоанализ тарафдорлари бу таълимотнинг генезисини …
4
ва бу формула психотахлилнинг асосий мифологемаси булди. икки аср орасида гарбда социомаданий вазиятга караш шундан далолат берадики, айнан шу ерда унинг негизини кидириш керак. у психотахлил яратувчи шахснинг депресив холатини эмас, балки шу контекстда берилганини курсатди. албатта, шахснинг асоси, олимнинг хаёт йулидаги турмушда кутилмаган ходисалари (перипетит) янги билимнинг яратиш интеграл жараённинг ажратиб булмас компоненти булади. бу асоснинг адекват кайта курилиши учун психология шундай схемалар ишлаб чикиши керакки, улар мантик ва ижод социологияси билан умумий тил топиша олишсин. м. вертгеймер а. эйзенштейн билан булган сухбатларида улуг физикнинг кашфиётларини гешталътизм дунёкарашидан фойдаланиб изохлайди (интерпретац) (37). аммо нисбийлик назариясини келиб чикишини ва тузилишини гештальтизм психология воситалари ёрдамида вертгеймер тушунтириб (шархлаб) беролмади. субъектнинг ижодий фаоллиги янги гояларни нафакат физикадан, балки психологияда хам пайдо булишида яширинган. вертгеймер ва унинг мактабига оид издошлари улар киритган терминларни (инсайт, фигура, фон) илмий сахнада гештальтизмни пайдо булишига нисбатан куллаш уринишларини килмаганлар худи шундай бихеворизим идиелоглари узларининг субъектив усулини объективга …
5
дан хам фанлараро синтезда психологиянинг конуний кисмига курсатди. лекин бу терминлар оркасида билимнинг даврий архетиплари йук. уларнинг категориал маъноси бир даврдан бошка даврга караб узгаради. механодетерминизм кризиси психологияда фикрлашнинг янги стилига (услубига) олиб келди. психик жараёнлар юзага келган вазиятдан субъектнинг чикиб кетиш холатларни (йулини) кидириш деб караладиган булди. ижод муаммоларини ишлаб чикадиган магистрал йуналиш сифатида продуктив фикрлаш жараёнларини масалалар ечиши (головоломка) урганиш келиб чикди. бу йулда э. клапаред (29), к.дункер (30) ва о.зелъц (36) даврларидан кенг маълумотлар йигилган. совет психологиясида бир катор йуналишлар йигилганки, уларни умумий маълумоти (22) ишда курсатилган, у ерда синтез оркали механизм ёрдамида номаълум кидирилади. (3) (4), мантикий ва интуптив асосларнинг узаро таъсири механизми ёрдамида ноъмалум кидирилади. (13)(19), ассоциатив механизм ёрдамида номаълум кидирилади. эвристик приём ва усуллар ёрдамида номаълум кидирилади (20 21 23 24). бу йуналишларда килинган иш ноанъавий масалалар ечишда субъектнинг аклий операциялари хакидаги билимни бойитди. аммо машхур югослав мирк грмек айтганидек, «муаммолар ечимининг экспериментал анализи …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ижод ва хаёл"

1362844823_41912.doc www.arxiv.uz режа: 1. ижодий фаолиятда тафаккурнинг ўрни. 2. шоирларда турли вазиятларга муносабат. 3. рассом ва унинг фаолият натижаси. 4. адиб ва фантазия. 5. шахс ривожланишига таъсир этувчи факторлар. 6. ўқувчида қизиқиш ва лаёқатни ўрганиш методлари. 7. қобилият турлари. 8. турли соҳаларда қобилиятларнинг ривожланиши. бундай психология ижод психологияси шахс томонидан янги маданий кадриятларни яратиш- булиши мумкин эмас., выготский килган таткикотлардан коникмаган ва «санъат психологияси» кулёзмасини нашридан воз кечган, гарчи ижодий интеллигенция орасида у кучли кизикиш уйготсада. 3. ижод махсули- бу муаллифнинг «матндан» ташкари хаёти чегараларидан чикиш шарти билан англанадиган «матн». 4. кандай килиб бу хаёт илмий тадкикот предметига айланади? ижод жараёнларин...

Формат DOC, 87,5 КБ. Чтобы скачать "ижод ва хаёл", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ижод ва хаёл DOC Бесплатная загрузка Telegram