нотиқлик ва нутқ маданияти бошқарув жараёнидаги муҳим восита сифатида

DOC 149,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1712994083.doc нотиқлик ва нутқ маданияти бошқарув жараёнидаги муҳим восита сифатида режа: 1. суҳбатлашишнинг ўз қонун қоидалари мавжуд 2. сўзлашув услуби 3. расмий услуб 4. публицистик услуб 5. нутқнинг психологик маданияти 6. нутқнинг алоқа маданияти 7. нутқ софлиги таянч иборалар: тил, нутқ, оғзаки нутқ, талаффуз, оҳанг, имо-ишора, сўзловчи, кайфият, сўзланаётган вазият, сўзловчи, нутқий, кундалик сўзлашув нутқи, лекторлар нутқи, радио ва телевидение нутқи, саҳна нутқи, маҳаллий диалект ва шеваларга хос сўзлар, ибора, грамматик шакллар, сўз ва сўз бирикмалари талаффуз, урғу, ўринсиз қўлланган чет сўзлар, жаргонлар, вульгаризм, паразит сўзлар, канцеляризмлар, самимийлик, хушмуомалалик, одоблилик, тингловчиларга ҳурмат. давлат ва жамият тараққиётининг ҳар бир босқичи бошқарув тизимида фаолият юритаётган раҳбарлар олдига маълум талабларни қўяди. бу талабларга риоя этмаслик муваффақиятсизликка, белгиланган мақсад йўлида амалга оширилаётган ишларнинг самарасизлигига сабаб бўлади. нотиқлик санъати (риторика) фан сифатида қадимги юнонистонда эрамиздан аввалги iv-v асрларда пайдо бўлди. аммо нотиқлик санъатига эҳтиёжнинг пайдо бўлишини инсоният тарихидаги илк давлатчиликнинг шаклланиши даври билан боғлаш мумкин. …

к санъати мураккаб санъат бўлиб, уни эгаллаш кишидан қунт ва чидам, малака ва тажриба талаб этади. ҳақиқий нутқ катта маҳорат ва пухта тайёргарликнинг маҳсулидир. оддий, маданий ва саводли сўзлашни ўрганган нотиқ, нотиқлик санъатини эгаллашга биринчи қадамни қўйган ҳисобланади. умуммаданиятни белгиловчи асосий омил ҳисобланган нотиқлик санъати, шунингдек, нутқ одоби, муомала маданияти, уларнинг ўзаро муносабати каби масалаларнинг ўзгариши ҳозирги кунда ўзбекистон мустақилликка эришган, ўзбек тили ана шу мустақил мамлакатнинг давлат тили мақомини олган пайтда, айниқса, катта аҳамият касб этади. ҳар қандай жамиятда тилни ривожлантирувчи куч нутқ ҳисобланади. нутқ - бу тил деб аталувчи, ўта муҳим вазифаларни бажарувчи ноёб қуролдан фойдаланиш жараёни, тил бирликлари имкониятларининг борлик, тафаккур, онг ҳамда вазият каби ҳодисалар билан муҳим муносабатда намоён бўлишидир. нутқ жараёни - тилнинг ўз вазифасини бажариш ҳамда амалга ошириш жараёни. тил ва нутқ бир-бирига боғлиқ ҳодисадир. уларни бир-биридан ажратиш мумкин эмас. тил - бу қурол. тил нутқ учун моддий материалдир. лекин, шу билан бир қаторда …

ан бўлиши, мавзудан четга чиқмаслик зарур, мазмунида зиддиятли ва пойма-пой, ноаниқ гаплар бўлмаслиги керак. ҳукмлар ва хулосалар асосли бўлмоғи лозим, йўқса ишонарли бўлмай қолади. демак, нутқ бу нотиқнинг тингловчиларга билим, кўникма ва малака бериши, уларда янги ҳақиқатларни оча билишга қодир бўлган ижодий, мантиқий тафаккур тарбиясидир. нутқ бойлиги тилдаги имкониятлар, яъни тил бойлигининг унда қай даражада ўз аксини топганлиги билан белгиланади. нутқда тилдаги ранг-баранг воситалар ўз ифодасини топган бўлса бундай нутқ бой нутқдир. ҳар бир киши ўз нутқига эътибор қилса, нутқ тузиш масъулиятини ҳис этса, нутқнинг бой бўлишини таъминлаши мумкин. зеро сўзга, нутққа эътиборсизлик билан қараш уни қашшоқлаштиради. бу эса тилнинг қашшоқлашишига ҳам сабаб бўлади. маълумки, нутқ оғзаки ва ёзма кўринишга эга. оғзаки нутқ гапириб турган вақт бирлигидагина мавжуд бўлиб, бу жараён тугаши билан нутқ ҳам тугайди. оғзаки нутқ тезкорлик билан амалга ошади. тушунчалар билан ―унинг либоси бўлган сўз биргаликда ―яшин тезлигида тилга кела бошлайди. оғзаки нутқда сўз бирикмалари ва гапларнинг …

нутқий ҳаракати тўхтам (пауза), оҳанг, урғу, турли-хил имо-ишоралар ёрдамида тингловчига етиб боради. оғзаки нутқ дастлаб икки турга ажратилади: 1. оддий сўзлашув нутқи; 2. адабий сўзлашув нутқи оддий сўзлашув нутқи ўзбек тилида табиий ҳолда мавжуд бўлган оғзаки нутқ кўринишларидан иборат. уларга турли ўзбек шева ва лаҳжалари тили, яъни диалектик нутқ кўринишлари, шевачилик унсурлари таъсирида бўлган кундалик сўзлашувнинг бошқа кўринишлари киради. оддий сўзлашув нутқининг тил базасини адабий тил ташкил этмайди. шунинг учун оддий сўзлашувдан биз талқин қилаётган нутқ маданияти талаб қилинмайди. оддий сўзлашув олдига қўйилувчи нутқий талаблар аниқ лаҳжа ва шеваларнинг табиий нормалари билан боғлиқ бўлади. адабий сўзлашув нутқи - адабий тил нормаларига амал қилган ҳолда гапиришдир. адабий тилда сўзлаш адабий тилда ёзишга нисбатан анча қийинчилик билан эришиладиган жараёндир. бунинг сабаблари: · оғзаки нутқда шевачиликнинг таъсири кучли бўлади; · оғзаки нутқда ёзма нутқдаги каби ўйлаб иш тутиш имкони кам бўлади. · оғзаки нутқнинг ўзига ҳос грамматик тузилиши, қурилиш тартиби мавжуд. (нутқда гап …

ир. ҳар қандай нутқ, биринчи навбатда, маълумот бериши лозим. маълумотнинг асосий хусусияти шундан иборатки, у аниқ бўлиши лозим. биринчи маълумот ижтимоий ҳаётдан олинади, агар у аниқ фактларга асосланган бўлмаса, нотиқнинг обрўсизланишига олиб келади. ҳар бир маълумотга жиддий ва илмий ёндашув талаб қилинади. бугунги кунда телевидение, радио, интернет ҳамда газета ва журналлар орқали маълумотлар тез етиб келмоқда. замонавий нотиқлик санъатидаги муаммо-маълумотларни тўғри ажрата билиш. нотиқ қаердан ва қандай маълумотни олиши унинг нутқи қурилишининг асосий пойдевори бўлиб хизмат қилади. нутқдаги биринчи маълумотни очиб бериш учун келтириладиган сиёсий, илмий, ахлоқий, маънавий, руҳий таҳлиллар орқали у иккинчи даражадаги маълумотга айланади. яъни биринчи маълумот барча учун тушунарли бўлади, у янги сифат босқичига кўтарилади, маълумотнинг маъноси, ҳақиқатлиги исботланади. нутқ маъносининг асосини - ҳақиқат ташкил қилади. гўзал сўзлардан ташкил топган сўзлар йиғиндиси билан инсонларни алдаб бўлмайди. нотиқ нутқининг равонлиги, маъноли, гўзал нутқи, берилган маълумотлари янгилигини бадиий асарга ўхшатиш мумкин. биринчи маълумотни, иккинчи маълумотга айлантирдик. энди бу маълумотни …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "нотиқлик ва нутқ маданияти бошқарув жараёнидаги муҳим восита сифатида"

1712994083.doc нотиқлик ва нутқ маданияти бошқарув жараёнидаги муҳим восита сифатида режа: 1. суҳбатлашишнинг ўз қонун қоидалари мавжуд 2. сўзлашув услуби 3. расмий услуб 4. публицистик услуб 5. нутқнинг психологик маданияти 6. нутқнинг алоқа маданияти 7. нутқ софлиги таянч иборалар: тил, нутқ, оғзаки нутқ, талаффуз, оҳанг, имо-ишора, сўзловчи, кайфият, сўзланаётган вазият, сўзловчи, нутқий, кундалик сўзлашув нутқи, лекторлар нутқи, радио ва телевидение нутқи, саҳна нутқи, маҳаллий диалект ва шеваларга хос сўзлар, ибора, грамматик шакллар, сўз ва сўз бирикмалари талаффуз, урғу, ўринсиз қўлланган чет сўзлар, жаргонлар, вульгаризм, паразит сўзлар, канцеляризмлар, самимийлик, хушмуомалалик, одоблилик, тингловчиларга ҳурмат. давлат ва жамият тараққиётининг ҳар бир босқичи бошқарув тизимида фао...

Формат DOC, 149,0 КБ. Чтобы скачать "нотиқлик ва нутқ маданияти бошқарув жараёнидаги муҳим восита сифатида", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: нотиқлик ва нутқ маданияти бошқ… DOC Бесплатная загрузка Telegram