нутқ техникаси ва маданияти

DOC 89,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1522511502_70544.doc нутқ техникаси ва маданияти режа: 1. нутқнинг инсон ҳаёти ва жамият тараққиётидаги ўрни. 2. нутқ органлари, нутқ аппарати. 3. ўқитувчининг нутқ маҳоратини такомиллаштириш йўллари. педагогик қобилиятлар фақат педагогик фаолият самарали бўлишининг шартигина эмас, балки куп жиҳатдан ўқитувчининг муваффақиятли ишлашининг натижаси ҳамдир. шу муносабат билан ўқитувчининг ўзида педагогик қобилиятларининг аниқ мақсадни кўзлаб таркиб топиши ва ривожланиши катта роль ўйнайди. тажриба ва махсус тадқиқотлар бунинг батомом ҳақиқий нарса эканлигини кўрсатмоқда, масалан шахс перцептив хўсусиятларининг энг муҳим элементи бўлган кўзатувчилик ўқитувчиминг педагогик тажриба ҳосил қилишига ҳам, унинг махсус куч-ғайрати натижасида ҳам ривожланади, такомиллашади. ўқитувчи ўзининг социал психологик кўзатувчанлигини, яҳни уқитувчилар турли характер хусусиятлари ва майиллари пайқаб олиш қобилиятинигина эмас, шу билан бирга уларнинг пайдо бўлиш вазиятига мувофиқ баҳо бериш маҳоратини ва ҳоказоларни ривожлантиришга қодирдир. агар ўқитувчида ўқувчилар билан муносабатларнииг ишонч асосида қурилишига йўл-йуриқлар булсагина, бундай мулоқот рўй беради. тарбия тажрибасида бундай йўл-йўриқни амалга ошириш қийин ишдир, лекин бунга бутун эришиш мумкин. албатга …

бор берилмокда. узбек тили бизда давлат тили деб эҳлон қилинтан ва шунга амал қилинмоғда. президентимиз нутқидан юртбошимиз и.каримов ўз нутқларида чет тилларни ўрганишнинг аҳамияти муҳимлигини курсатиш билан бирга яна шундай дейди: "аммо шунга алоҳида ургу беришимиз зарурки, чст тилларни ўргапиш, минбаҳд она тилини эсдан чиқариш ҳисобига бўлмалиги лозим. ўз фикрини мутлоқо мутақил, она тилида равон, гўзал ва лунда ифода эта олмайдиган муғахассисни, авваломбор, раҳбар курсисида ўтирганларни бугун тушуниш ҳам, оқлаш ҳам қийин" ("баркамол авлод-узбекистон тараққиётишшг пойдсвори"). тил алоқа воситаси ёки қуролидир, нутк, эса алоқа жараёнининг узидир. ёдда тутинг нутқ фаолияти - одам томонидан мжтимоий - тарихий тажрибани ўзлаштириш ва авлодларга бериш ёки коммуникация урнатиш ёки ўз ҳаракатларини ривожлантириш мақсадида тилдан фойдаланиш жараёнидир. нутқ қанчалик чиройли, мазмундор бўлса кишиларни ўзига шунчалик жалб этади. бу масалага кишилар қадимдан қизиқиб келишган. қадимги юнонистон ва римда путқ маданиятининг назарий асослари яратилган. нотиқлик санҳат даражасига кўтарилган. уларда етук инсон бўлиш учун нотиқлик саиҳатини эгаллашлари шарт …

р...", деб ёзади аллома. у япа нотиқ халқ тилини, унинг фикри ва руҳиятини билииш керак дейди. юсуф ҳос хожибнинг "қутадгу билиг" асарида ҳам тал одоби ва нотиқлик маданияти ҳақида жуда қимматли фикрлар баён этилади. у қисқа сўзлаш, сузлар1а иложи борича кунроқ маҳно юклаш ҳақида гапиради. тил инсоннинг қадр-қимматини оширади ёки шу тил орқали инсон юз тубан ҳам кетиши мумкин дейди адиб. омонлик тиласанг агар сон узинг, тилингдан чиқарма яроқсиз сўзинг. қизил тал қилзр қисқа ешли сени, омонлик тиласанг аввайла уни. алишер навоий туркий тилда гузал нутқ тузиш байроқдорядир. у ўз ижоди билан узбек адабий тилига асос солди. бу гилнинг бойликларини намоён этди. навоийнинг "муҳокаматул - лугатайн", "маҳбубул-қулуб", "назмул жавоҳир" асарлари ўзбек тилнда нутқ тузишнинг гузал намуналари бўлиши билан бирга унинг юксалишига ҳам катта ҳисса қўшди. "маҳбубул қулуб" асарида талнинг аҳамияти, уидан фойдаланиш, нутқ маданияти ҳақида муҳим фикрлар берилади. "тилга ихтиёрсиз - элга эҳтиборсиз". "тилини тиёлган одам донишманд оқил, сўзга эрк …

бу масалада булажак суҳхбатнинг маҳноси мулажассамлашган бўлади. мавзуга диққатни тортишга уриниб куриш ҳам мумкин, бунда гапни эркин, қизиқарли фактни маҳлум қилшпдан бошласа бўлади. суҳбатни тугаллаш ҳам муҳим аҳамият касб этади. у турлича бўлиши мумкин. асосий ғояларни яна бир марта қисқача баён қилиб бериш мумкин уни шеҳрий сатрлар билан тугалласа ҳам бўлади. бу қоидаларга риоя этиш педагогнинг сўзлари ўқўвчиларга зарур таҳсир курсати учуи шартмиароит яратади. сўз билан таҳсир кўрсатишни амалда қўлланиш ўз ҳиссиётларини, ижодий таҳсирланишини бошқариш кўникмаларига ва ўз ҳис^гуйғуларини ифодалаш учун аниқ шаклни топа билишға асосланиши лозим. бу соҳада актёр иши осонроқ эканлигини эҳтироф қилиш керак. таҳлим-тарбия иши раҳбарнинг доимий ту!ган йўли баҳзан педагогика ҳис-туйгўлар ва фикрларни сўз билан ифодалашда қолибда иш тутишга олиб келади. кўпинча суз билан ифодалашнинг бир қолибдалиги уқитувчи ҳаяжонланганда ва жиддий айб, гуноҳ қилган ўқувчиларни қоралаш лозим бўлганда яққол ифодаланади. имо-ишора юз ҳаракатлари билан таҳсир кўрсатиш мумкин. бунда ҳам имо-ишоралар сўз-товуш нугқини тўсиб қуймаслиги керак. огзаки …

уда мукаммал ифодалайдиган бўлсин. педагогик жараёнда қулланадиган узаро фикр алмашишининг асосий шакллари таҳлил қилиш ва уларга таҳриф бериш дарсни вақтда. булажак уқувчининг касб-корига уз-ўзини тарбиялаиги учун ҳам педагогик муомала маданиятини такомиллаштириш учун ҳам асос бўлиб хизмат қилади. тилшунослик болалар нутқни катталарга таҳлид қилиш йули билан эгаллаб олишларини исботлаб беради. ўқитувчи нутқи ўқувчилар учун намуна ва уларга таҳсир этиш воситасидир. кичик синф уқувчиларининг нутқлари унча ўсмаганлиги сабабли катталар нутқидаги яхши жиҳатларига ҳам, ёмон томонларига ҳам бир хилда тақлид қилаверадилар. ўқитувчи нутқининг хусусиятлари ва нуқсонлари тарбияланувчилар нугқининг хусусиятлари ва нуқсонларига айланиб қолади. шуиинг учун ўқитувчилар нутқига гоят катга талаблар қўйилади. ўқи^увчининг нутқи адабий тил мезонларига жавоб бериши ва болаларнинг ёшига мос, уларга тушунарли бўлиши керак, ўқитувчи ўз нутқида кўпрок синонимлардан антонимлардан фойдаланиш керак. бунинг учун у шошилмасдан дудуқланмасдан, она тилидаги ҳамма товуш сўзларни тўтри, аниқ, бурро, орфография нормаларига риоя қилиб талаффуз эта билиши керак. ўқтувчи кўпинча болаларга берилган саволни бир неча марта …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "нутқ техникаси ва маданияти"

1522511502_70544.doc нутқ техникаси ва маданияти режа: 1. нутқнинг инсон ҳаёти ва жамият тараққиётидаги ўрни. 2. нутқ органлари, нутқ аппарати. 3. ўқитувчининг нутқ маҳоратини такомиллаштириш йўллари. педагогик қобилиятлар фақат педагогик фаолият самарали бўлишининг шартигина эмас, балки куп жиҳатдан ўқитувчининг муваффақиятли ишлашининг натижаси ҳамдир. шу муносабат билан ўқитувчининг ўзида педагогик қобилиятларининг аниқ мақсадни кўзлаб таркиб топиши ва ривожланиши катта роль ўйнайди. тажриба ва махсус тадқиқотлар бунинг батомом ҳақиқий нарса эканлигини кўрсатмоқда, масалан шахс перцептив хўсусиятларининг энг муҳим элементи бўлган кўзатувчилик ўқитувчиминг педагогик тажриба ҳосил қилишига ҳам, унинг махсус куч-ғайрати натижасида ҳам ривожланади, такомиллашади. ўқитувчи ўзининг социал пси...

Формат DOC, 89,0 КБ. Чтобы скачать "нутқ техникаси ва маданияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: нутқ техникаси ва маданияти DOC Бесплатная загрузка Telegram