абдулла ориповнинг ижод мактаби

DOCX 46,7 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1496128978_68422.docx абдулла ориповнинг ижод мактаби 21 мартда замонамизнинг машҳур алиби абдулла ори-пов 60 ёшга тўлди. бу сана улуғ навоий таваллудининг 560 йиллигига тўғри келишида ўзига хос рамзий маъно бор. агар абдулла орипов шунчаки бир истеъдод бўлганида 560, 60 рақамларига ёхуд наврўз купила туғилганига кўпчилик эътибор бермаган бўларди. ёхуд тасодифга йўйиб қўя қоларди. ҳозирда эса у, шубҳасиз, муайян маъно ташийди. шоир юбилейининг шеърият байрамига айланиб кетгани бунга далил. узбек адабиётининг сўнгти 30—40 йили, муболағасиз айтиш мумкинки, абдулла орипов шеърияти таъсирида кечди. у, устозларимиз таъкидлаганларидек, шеъриятга ёниб кирди. ил к шеърлари биланоқ адабиётимизнинг мазмун ва йўналишида бурилиш ясади. шўро мафкурасининг карнайига айланиб қолган «яшасин» чилик шеъриятига янги руҳ олиб кирди. масалан, номи тилдан тушмайдиган бободеҳқоннинг, планини кун сайин ошириб борадиган қаҳрамон ишчининг кўнглига қулоқ тутди. ватандан, миллатдан сўз очди. ўзи пиширган таом ўзига насиб эт-маган, бировга кийгизиб, ўзи киймаган, юддузни кашф этиб «авом» от олган ўзбекнинг дардини гапирди. шеъриятга, йил ўн икки …

уҳаббат эди, жонажон ўзбекистон муҳаббати эди. она юрт манзаралари, фаслларда товланган гўзаллик, меҳр-жозиба унинг шеърларида бетакрор ифодасини топди. бу шеърларда баҳорги қўзигулнинг ифор ҳидлари ҳам, офтобнинг ўзи ҳам хайратдан лол қотган сассиз саратоннинг оташин саси ҳам, куз деб аталмиш парининг оғушида сархуш ётган олтин тупроғимиз ҳадялари ҳам намоён эди. айни пайтда буларда рутубатли қишни ҳам топиш мумкин эди. бу шеърларда, энг муҳими, шу юрт эгасининг кўзқараши ҳукмрон эди. ҳамма ran унинг тарихи, такдири, қувонч-ташвишлари атрофида айланади. ниҳоят, бу шеърлар халқимизнинг эзгулик ва ёвузлик ҳақидаги, олам ва одам ҳақидаги азалий ва абадий ҳикматларини, ривоят ва наклларини унинг ўзидан қатрама-қатра йиғиб, ўзига қайтариб берган эди. уз тилида, халқ-она тил ва ифода билан қайтариб берган эди. шунинг учун ҳам унинг шеърлари ёзилар-ёзилмас халқ тилига кўчди. у ўша 60-йиллардаёқ ўзининг чақмоқдай чақнаган шеърлари билан чинакам халқ шоирига, миллат шоирига айланганди. лекин замон миллий наволарни кўтармас эди. ватан ва миллатдан сўзламоқ удум эмас эди. шўро …

н би-тириб, тошкентдавлатуниверситетига ўқишга кирди. илк шеърлари матбуотда 50-йилларнинг охирида босилиб чиқди. бу йиллар шўролар салтанатининг «юмшама», «илмилиқ» даври сифатида тарихга кирган. коммунистларнинг 1956 йилдаги 20-қурултойи партиянинг уч йил олдин ўлган раҳбари сталин шахсига сиғинишни танқид қилиб, адолатни тиклаган бўлди. озгина фурсат шўролар истибдоди юмшади. 70-йилларда «халқдушмани» сифатида қатл этилган юзлаб нодир истеъдодларга босилган тавқи лаънат олиниб, оқланди. партия ва ҳукумат бу борада йўл қўйилган ноҳақликни тан олди. айни пайтда миллионлаб кишиларнинг ўз асл фарзандларини ноҳақ қатл этган бундай ҳукуматдан ихлоси қайтиб борди. бу ҳол сохта ватан-парварлик, «ура-ура» чилик қон-қонига сингиб кетган ада-биётга қаттиқ таъсир кўрсатди. абдулла орипов шоир сифатида шуни илк бор ҳис қилганлардан эди. ва 60-йилларнинг бошидаёқ, у ўз шеърлари билан ўқувчилар тилига тушди. жумладан, 1964 йидда чоп этилган «муножот» ни тинглаб...» шеъри талабалар орасида жуда катта шуҳрат топди. шоир ҳазин «муножот» ни тинглар экан, ундан қуйи-либ келган ноладан ларзага тушади ва ҳукмрон ақидалар билан баҳсга киришади: агар …

ини кўрсатган эди: тухумдан чиқдию, келтириб уни шу лоща ҳовузча томон отдилар. ташландиқ ушоқ еб ўтади купи хору хае, хазонлар устин ёпдилар. дунёда кўргани шу тор ҳовузча ва мудроқ толларнинг аччиқ хазони, менга алом қилар, тилла балиқча бир кўлмак ҳовуз деб билар дунёни. бу сссрнинг рамзи эди... «лойқа ҳовузча» социалистик ҳаётга, «тилла балиқча» совет кишисига ишора эди. «темир одам» да космик аернинг мўъжизаларидан бўлмиш «робот» лар баҳонасида ҳиссиз, туйғусиз, ғафлат уйқусида мудраб ётган замондош наслини — «темир одам» ларни уйғонишга чақирди. 1966 йилда тошкентда машъум зил зила юз берди. абдулла орипов унга бағишлаб «авлодларга мактуб» шеърини езди. кенг омма учун мутлақо кутилмаган хулоса чиқарди. авлодларга хитобан: ер ости тинч турсин десангиз агар, сизлар ер устида сўйламанг ёлғон! — социалистик риёкорлик чўлпон ва фитрат замонасидан буен бу қадар очиқ, ўз оти билан айтилмаган эди. «уйқу истаги» шеърида ғофил оломондан, адолатсиз жамиятдан қўл силкишни ихтиёр этди. лекин халқни уйғотишни тарк этмади. чунончи, …

авоб эди. табиийки, бу шеърлар изсиз кетмади. адабиёт жонланди. шоир шеърияти тарбиясида шаклланган янги бир авлод етиша бошлади. иккинчи ёқдан, 1956 йилдан бошланган «юмшоқлик» барҳам топиб ижодий фикр, эркинлик яна қафасга солина бошлади. узбек совет танқидчилиги абдулла орипов ижодидаги «тушкунлик кайфияти» ни қизғин «танқид» қилишга ўтди. жисмоний қатағонлар бўлмади, лекин фикрни таъқиб этиш, шоирни совет позициясига «оғдириб олиш» кампанияси давом этди. 70-йилларда абдулла орипов кўпроқ таржима билан шуғулланди. таржималари орасида энг йириги ва муҳими дантенинг машҳур «илоҳий комедия» сидир. шоир унинг «дўзах» қисмини таржима қилиб нашрдан чиқарди. 1978 йилда «жаннатга йўл» драматик достонини езди. драма қаршида, қирғизистоннинг ўш шаҳрида саҳнага қўйидди. 1980 йилда ибн сино таваллудининг минг йиллигига бағишлаб «ҳаким ва ажал» достонини езди. достон қисқа муддатда дунёнинг жуда кўп тилларига таржима қилинди. 80-йилларнинг иккинчи ярмида демократия ва ошкоралик шабадалари эсиб, советлар салтанатининг барҳам топиши ва уларнинг самараси ўлароқ республикамизнинг мустақилликни қўлга киритиши шоирга янги куч ва илҳом бағишлади. «мадҳия» …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "абдулла ориповнинг ижод мактаби"

1496128978_68422.docx абдулла ориповнинг ижод мактаби 21 мартда замонамизнинг машҳур алиби абдулла ори-пов 60 ёшга тўлди. бу сана улуғ навоий таваллудининг 560 йиллигига тўғри келишида ўзига хос рамзий маъно бор. агар абдулла орипов шунчаки бир истеъдод бўлганида 560, 60 рақамларига ёхуд наврўз купила туғилганига кўпчилик эътибор бермаган бўларди. ёхуд тасодифга йўйиб қўя қоларди. ҳозирда эса у, шубҳасиз, муайян маъно ташийди. шоир юбилейининг шеърият байрамига айланиб кетгани бунга далил. узбек адабиётининг сўнгти 30—40 йили, муболағасиз айтиш мумкинки, абдулла орипов шеърияти таъсирида кечди. у, устозларимиз таъкидлаганларидек, шеъриятга ёниб кирди. ил к шеърлари биланоқ адабиётимизнинг мазмун ва йўналишида бурилиш ясади. шўро мафкурасининг карнайига айланиб қолган «яшасин» чилик шеърият...

Формат DOCX, 46,7 КБ. Чтобы скачать "абдулла ориповнинг ижод мактаби", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: абдулла ориповнинг ижод мактаби DOCX Бесплатная загрузка Telegram