табиат тасвири ва шоир маҳорати

DOC 126,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662842669.doc табиат тасвири ва шоир маҳорати табиат тасвири ва шоир маҳорати миллий мустақиллик бахш этган маънавий эркинлик халқимиз дилида неча ўн йиллардан бери йиғилиб ётган дардларни тўкиб-солиш, энг тўғри, адолатли, эзгу ва покиза сўзларни баралла айтиш имконини берди. истиқлол туфайли ҳаётимизга кириб келган руҳий ҳурлик айниқса, шеъриятда ойдин туйғуларнинг қанотланишига туртки бўлди. 70-йилларнинг охири 80-йиллар бошида адабиётимиз остонасида пайдо бўлган навқирон ижодкорлар авлоди-шеърият баҳорининг шиддаткор қалдирғочлари ҳаммани сергак торттирди. бу авлод шоирлари кўз ўнгимизда содир бўлаётган воқеаларни синчковлик билан кузатиб, бағоят таъсирли мисраларга тизиб бердилар. улар ижтимоий ҳаётдаги биз ҳар кун кўриб туриб, тушуниб ололмаган муаммоларни сеҳрли сўз ёрдамида ҳал этиб, халқимизнинг келажакка ишончини мустаҳкамлашга катта ҳисса қўшдилар. шеъриятдаги эркинлик – бу бадиий қадриятларга муносабатни ўзгартириш, уларни қайта баҳолаш, маънавий ҳурлик нуқтаи назаридан қайта кўздан кечириш, поэтик тафаккурнинг янги уфқларини очиш демакдир. бу авлод ижодий қиёфасини рауф парфи, омон матчон, усмон азимов, чўлпон эргаш, миразиз аъзам, тилак жўра, шавкат раҳмон, …

о ижодкор диққат-марказида туради. шоир муайян табиат лавҳасини тасвирлаб, ундан тегишли поэтик умумлашма чиқаришни китобхоннинг ўзига ташлаб қўймайди. табиат манзаралари шоир ҳис-туйғуларини ифодалаш воситаси сифатида қўлланилди. лирик қаҳрамон руҳиятига таъсир кўрсатган табиат лавҳасини бадиийлаштириб, воқеликни поэтик идрок этиш воситасига айлантириш, табиат ва жамият ҳодисаларини қиёслаш бугунги ўзбек шеъриятининг ўзига хос хусусиятларидан биридир. муайян табиат ҳодисаси ёки манзара ҳар бир ижодкорда ўзига хос бадиий фикр туғилишига туртки бўлиши табиий. биз қуйида ўзбек шеъриятининг ана шу жиҳати - табиат ҳақидаги бадиий изланишларнинг камолотга эришувида поэтик маҳоратнинг аҳамияти масаласига тўхталиб ўтмоқчимиз. зеро, бадиий маҳоратсиз ҳеч қандай поэтик фикр том маънодаги шеърий асарга айланмайди. профессор с.мамажонов жуда тўғри таъкидлаганидек, «илҳом уфқнинг кенглиги, тематик ранг-баранглик, ҳозиржавобликнинг ўзи, яъни темани қуруқ кўтариб чиқишнинг ўзи шоир талантининг юксаклигидан далолат бера олмайди. илҳом уфқи маҳорат уфқи билан чамбарчас қўшилиб, олинган янги теманинг моҳияти чуқур ва ҳаққоний очилган тақдирдагина ёзувчининг юксак таланти ҳақида сўз бориши мумкин» . табиат. биз …

шаларнинг асрий осудаси бузилди. табиатимиз экологик жиҳатидан озор чекди. инсон ва табиат ўртасидаги мураккаб ўзаро таъсирлар диалектик характерга эгадир. инсон табиат билан узвий алоқада бўлар экан, уни ўзгартиради ва шу билан ўзининг табиатга нисбатан маданийлик даражасини намойиш қилади. бинобарин, инсоннинг табиатга қандай муносабатда бўлиши унинг дунёқараши, маданияти, ахлоқи билан белгиланади. шеърият ўқувчи дилидаги мудроқ туйғуларини уйғотиб, руҳий оламида рангин лаҳзаларни жиловлантира олади. яхши шоир кишиларнинг тил учида, аммо айта олмаган ёрқин фикрларини баён қила билиши билан кўпчилик назарига тушади. шу боис айрим шеърларни ўқиганда шоир айтмоқчи бўлган поэтик фикр кўнглимизга яқинлигини беихтиёр ҳис этамиз. шавкат раҳмон ҳам шеърларида шундай табиат лавҳаларини чизадики, шеър уйғотадиган сезгиларнинг тиниқлигидан ҳайратланасиз: боғлар шивирлайди асад ойида , дув-дув тўкилади пишган олмалар, қовжираб ётишар офтоб пойида, олмалар тўлиб оқар солмалар... шоир олмалар тили билан нола қилаётган асад ойидаги боғларнинг саҳар чоғидаги ҳолатини жонли лавҳа сифатида ўқувчи кўнглига кўчиради. асад боғларининг ноласи –табиатнинг бетакрор ва рангин оҳангларини …

ракат қилади. шунинг учун шоир: хотиржамлик. вазминлик керак. чизган маҳал олам тасвирин, ҳар бир рангда ҳақиқат бордир, ҳар чизиқда сирлар яширин, –дейди. бундай оний туйғуни ифодалашга сабаб, ижодкор табиат замиридаги илоҳий кучни юракдан ҳис этганлигидадир. шоирнинг: худо яшар ҳар бир гиёҳда, ҳар дарахтда бордир диёнат, – мисралари теран фалсафий-поэтик умумлашма, оригинал бадиий топилма даражасига кўтарилган. шавкат раҳмон табиатнинг муаззам, беқарор куйи – «вақтни тинглаб»гина қолмасдан, унинг ҳаракатидаги даврий ҳолатни, табиат ва жамият муносабатларидаги оғриқ нуқталарни ҳам теран идрок этади.у табиат лавҳаларини ижтимоий дардларга муқояса қилади. унингча, дарахт – тарих. дарахтлар – табиатнинг суюкли фарзандлари. уларнинг умри, яшаш тарзи инсон ҳаёти билан чамбарчас боғлиқ. улар бир неча ўнлаб авлодлар билан юз кўришиши ёхуд шу инсонлар томонидан ёпирилган талафотлардан биратўла қирилиб кетиши мумкин. қирилмай қолганлари эса бутун тарих: водил гузарида бир чинор кўрдим, бўронлар қўпгудай ҳар нафасида, таралгудай баҳор қалдироқлари паҳлавон келбатли чинорчасидан. ... замонлар яратган чинор суврати- бир асрий тимсол бор, …

умбатим эгри, гулларим қалбларга солмас ҳаяжон. мевамга ҳеч кимнинг тушмаган меҳри, баргим – чумолига бўлмас соябон. алвидо. мен энди мақсадга етдим, боғдошлар, сўнг йўлга кузатинг қани ... мен ўтин бўлгани узлатга кетдим, мен кетдим, дўстларим, олов бўлгани. «мен шундай яралдим: сумбатим эгри». бу сатрларни ўқишингиз билан савол туғилади: хўш, дарахт нега эгри ўсди? бу боғбон бўлмишнинг айби эмасми? дарахтга тиргак қўйиш, уни ўстираётган тупроқни юмшатиш, суғориш, озиқлантириб туриш кимнинг иши? ўша дарахт эккан кишининг-да. дарахтнинг сийратига қаранг: гуллар сўлғин – ҳеч қалбни ҳаяжонга солмайди, меваси буришиб-тиришиб ётибди-қурт еган, бирор кимса қайрилиб ҳам қарамайди, баргларига хазон офати теккан - қумурсқага соябон бўлишга ҳам ярамайди. бу қуриш – ўлим. унинг нидоси – алвидоси бежиз эмас. энди бу тахлит яшаб бўлмайди. у ўзини табиатдаги олий зот - одамларнинг лоқайдлиги оқибатида қурбон қиляпти. қурбонлик одамларнинг кўз ўнгида содир бўлаяпти. унинг сўнгги ҳайқириғини эшитинг: «мен кетдим, дўстларим, олов бўлгани». сатрдаги «олов» сўзига шеъриятнинг бутун фалсафий …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "табиат тасвири ва шоир маҳорати"

1662842669.doc табиат тасвири ва шоир маҳорати табиат тасвири ва шоир маҳорати миллий мустақиллик бахш этган маънавий эркинлик халқимиз дилида неча ўн йиллардан бери йиғилиб ётган дардларни тўкиб-солиш, энг тўғри, адолатли, эзгу ва покиза сўзларни баралла айтиш имконини берди. истиқлол туфайли ҳаётимизга кириб келган руҳий ҳурлик айниқса, шеъриятда ойдин туйғуларнинг қанотланишига туртки бўлди. 70-йилларнинг охири 80-йиллар бошида адабиётимиз остонасида пайдо бўлган навқирон ижодкорлар авлоди-шеърият баҳорининг шиддаткор қалдирғочлари ҳаммани сергак торттирди. бу авлод шоирлари кўз ўнгимизда содир бўлаётган воқеаларни синчковлик билан кузатиб, бағоят таъсирли мисраларга тизиб бердилар. улар ижтимоий ҳаётдаги биз ҳар кун кўриб туриб, тушуниб ололмаган муаммоларни сеҳрли сўз ёрдамида ҳал эти...

Формат DOC, 126,0 КБ. Чтобы скачать "табиат тасвири ва шоир маҳорати", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: табиат тасвири ва шоир маҳорати DOC Бесплатная загрузка Telegram