tabiat estetikasi

DOC 57.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1709540296.doc tabiat estetikasi bu davrda hozirgi vaqt tabiatshunosligining asoslari yaratilgan. hunarmandlar, tabiblar, alximiklar tomonidan qo`lga kiritilgan ayrim dalillar tizimli tahlil qilinib, umumlashtirila boshlagan. ilmiy bilim tuzishning tabiat qonunlarini matematik ta`riflash, nazariyalarni tajribada sinash, tajribada asoslanmagan diniy va naturfalsafiy dogmalarga tanqidiy qarash bilan bog`liq bo`lgan yangi me`yorlari va ideallari vujudga kelgan. fan o`z metodologiyasini yaratgan va amaliy faoliyat ehtiyojlari bilan bog`liq bo`lgan masalalarni yechishga tobora faolroq yo`naltirilgan. biroq, fan o`zining yangi metodologiyasini yaratib, amaliyot ruhi bilan sug`orilgani sari u o`z tarixiy vatani - falsafa qirg`oqlaridan uzoqlasha boshlaydi. ko`rib chiqilayotgan davr oxiriga kelib u falsafiy, diniy, teologik aqidalardan qat`i nazar rivojlanishi mumkin bo`lgan bilimlar tizimi sifatida tushunila boshlaydi. natijada fan faoliyatning alohida, mustaqil sohasiga aylanadi. professional olimlar paydo bo`ladi, ularni tayyorlash amalga oshiriluvchi universitet ta`limi tizimi rivojlanadi. o`z faoliyati, muloqot va axborot ayirboshlashning alohida shakllari va qoidalariga ega bo`lgan ilmiy hamjamiyat vujud keladi. tabiat ilohiy emansipatsiya oqibatidir. inson bu emansipatsiya zanjirida oxirgi …

om amal qiladi. bu yerda sezgilar va aql bilish vositalari sifatida ishlamaydi. borliqning birligi tarafdorlari sanalgan so`fiylarda panteistik an`analar ustunlik qiluvchi ta`limotlarda allohni bilish nazariyasi bilan bir qatorda dunyoni bilish nazariyasi ham mavjud bo`lib, unda bilish ob`ekti sifatida moddiy dunyoning o`zi, bilish vositalari va usullari sifatida esa sezgilar, aql, kuzatish, taqqoslash, so`zning tor ma`nosidagi tajriba amal qiladi. garchi ular bilishning turli shakllarini tan olsalar-da, mohiyatlar mohiyati (alloh)ni bilish darajasi to`g`risida so`z yuritilgan hollarda bilish shakllarining ahamiyatini cheklaydilar. allohni bilishga faqat uning karami va nuri yordamida muvaffaq bo`linadi. mutlaq haqiqatning tagiga yetish yo`lidan boruvchi odam (orif) o`z oldiga haqiqatni bilish vazifasini qo`ygan faol individga aylanadi va uzoq izlanishlar, turli mistik bosqichlar, maqomlardan o`tish va o`zlikni anglash natijasida o`zida mutlaq haqiqat (alloh)ni topadi va yetuk insonga aylanadi. so`fizm ta`limotiga ko`ra, haqiqatning tagiga yetish uchun odam o`z ichki dunyo- si, qalbini har xil dunyoviy qusurlardan forig` etishi lozim. bunga erishish uchun u bir …

iyat hollarda idealizm va materializm, din va fan yonma-yon turadi. shuni qayd etish lozimki, xviii asr falsafasi avvalo ma`rifat falsafasi sifatida rivojlangan; qomuslar va lug`atlar, pamfletlar va boshqa nashrlarda ilmiy va falsafiy g`oyalar keng ommaga tushunarli tarzda atroflicha bayon etilgan. qadimgi dunyoda fanlarning barchasini, ular qanday ilmiy masalalar bilan shug`ullanishidan qat`i nazar, filosofiya deb ataganlar. u ham ijtimoiy borliq, ham tabiat to`g`risidagi ilm hisoblanar edi. shu ma`noda, dastlabki filosofiya olam va unda insonning tutgan o`rni haqidagi qarashlar tizimi bo`lib, dunyoni ilmiy bilish zaruratidan vujudga kelgan edi. bundan tashqari, qadimgi yunonistonda yuz bergan buyuk uyg`onish davri o`ziga xos falsafiy mafkurani ham yaratganligi shubhasiz. uning eng asosiy qadriyati erkinlik tushunchasi ekanini, ana shu erkin hayot to`g`risidagi qarashlar buyuk madaniy yuksalishga asos bo`lganini aksariyat olimlar alohida ta`kidlaydi. umuman, tabiat, jamiyat va insonga nisbatan ehtiyotkor munosabatda bo`lish, ona zamin va vatanni asrab- avaylash, odamlar o`rtasidagi munosabatlarda yaxshilik tomonida turish — qadimgi xalqlarga xos bo`lgan …

arzda foydalanilmaganiga ko`hna tarix guvoh. bugun ham ajdodlarimizning vatan, tabiat, jamiyatni asrash, undagi tartib va qoidalarni buzmaslik to`g`risidagi da`vatlari eskirgani yo`q. yillar, asrlar o`tishi ularning qadrini tushirmaydi. zero, bu ta`limotlar insoniyatning o`tda yonmas va suvda cho`kmas umuminsoniy qadriyatlari to`g`risidadir. dunyoda o`z milliy falsafa maktabini yaratgan xalqlar bor. chunonchi, hind va xitoy falsafasi, nemis falsafasi, ingliz falsafasi kabilar shular jumlasidandir. milliy adabiyot, milliy madaniyat, san`at va hokazolar bo`lgani kabi, milliy falsafaning ham bo`lishi tabiiy. ammo bu — falsafa milliy qobiqqa o`ralib qoladi, degani emas. u umuminsoniy fan sifatida, bir tomondan, umumbashariy muammolarni qamrab olsa, ikkinchi tomondan, shu masalalar bilan shug`ullanayotgan aniq shaxs - faylasuf mansub millatning muayyan manfaatlarini ham ifodalaydi. millat ozod bo`lsa, o`z turmush tarziga mos fikrlasa, olamni, uning muammolarini dunyoqarashiga xos holda idrok eta olsa, uning o`z falsafasi shakllanadi. bunday falsafa xalq manfaatlarini aql-idrok, mafkura yo`li bilan himoya qilishga, uning ongi, dunyoqarashi va ma`naviyatini yuksaltirishga xizmat qiladi. shu bois …

hamisha o`zaro kurashadi. afsus bilan ta`kidlashimiz lozim: tarix tajribasi shundan dalolat beradiki, inson tabiatidagi insoniylikdan ko`ra vahshiylik, ur-yiqit instinktlari, ya`ni xatti-harakatlarini qo`zg`atish osonroq». bunda ikki xil jihatga e`tibor berish lozim. birinchisi - tor doiradagi mutaassib kuchlarning g`ayriinsoniy g`oyalarni yoshlar ongiga, urmush tarziga singdirish yo`li bilan o`zlarining muayyan maqsadlariga erishish uchun harakatiga ehtiyot va hushyor bo`lmoq kerak. ikkinchisi esa, sog`lom kuchlarning ularga qarshi insonni inson degan nomga munosib qilib tarbiyalash va tsivilizatsiyani saqlab qolish hamda rivojlantirish manfaatlari uchun kurashidir. falsafiy nazariyalarning «yaxshi» yoki «yomon», «foydali» yoki «zararli» ekanini tarixiy tajriba asosida faqat bitta mezon — umuminsoniy manfaatlarga mos keladimi yoki yo`qmi, degan xulosa asosida baholash mumkin. shuning uchun biz falsafiy g`oya va nazariyalarni baholashda o`z sub`ektiv fikrlarimizni mutlaqlashtirishdan yiroq bo`lishimiz lozim. falsafiy nazariyalar tizimida «faqat men haqman, boshqalar nohaq» degan tarzda mutlaq haqiqatga da`vogarlik qiladigan g`oya va nazariyalar o`rtasidagi kurash og`ir oqibatlarga olib kelishini tarixiy tajriba qayta-qayta isbotlab bergan. har qanday …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tabiat estetikasi"

1709540296.doc tabiat estetikasi bu davrda hozirgi vaqt tabiatshunosligining asoslari yaratilgan. hunarmandlar, tabiblar, alximiklar tomonidan qo`lga kiritilgan ayrim dalillar tizimli tahlil qilinib, umumlashtirila boshlagan. ilmiy bilim tuzishning tabiat qonunlarini matematik ta`riflash, nazariyalarni tajribada sinash, tajribada asoslanmagan diniy va naturfalsafiy dogmalarga tanqidiy qarash bilan bog`liq bo`lgan yangi me`yorlari va ideallari vujudga kelgan. fan o`z metodologiyasini yaratgan va amaliy faoliyat ehtiyojlari bilan bog`liq bo`lgan masalalarni yechishga tobora faolroq yo`naltirilgan. biroq, fan o`zining yangi metodologiyasini yaratib, amaliyot ruhi bilan sug`orilgani sari u o`z tarixiy vatani - falsafa qirg`oqlaridan uzoqlasha boshlaydi. ko`rib chiqilayotgan davr oxiriga kelib ...

DOC format, 57.0 KB. To download "tabiat estetikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiat estetikasi DOC Free download Telegram